تاریخچه سرقتهای جسورانه در لوور؛ از ماجرای مشهور سرقت «مونالیزا» تا دزدی عجیب جواهرات سلطنتی فرانسه در سال ۲۰۲۵
موزه لوور (Musée du Louvre) در پاریس، نهتنها بزرگترین و پربازدیدترین موزه جهان است، بلکه تاریخ آن سرشار از داستانهای حیرتانگیز سرقت و ماجراهایی است که گاه حتی از روایتهای سینمایی هم شگفتانگیزتر بودهاند. از سرقت افسانهای نقاشی «مونالیزا» در سال ۱۹۱۱ تا دزدی تازه و بیسابقه جواهرات سلطنتی فرانسه در اکتبر ۲۰۲۵، این موزه بارها با حوادثی روبهرو شده که امنیت آن را زیر سئوال برده است.
ماجرای تازه: سرقت جواهرات سلطنتی در ۲۰۲۵
روز یکشنبه ۱۹ اکتبر ۲۰۲۵، لوور بهعنوان شلوغترین موزه دنیا شاهد یک عملیات سرقت برقآسا بود. موزه ساعت ۹ صبح باز میشود و این دزدی در بازهای بین ساعت ۹:۳۰ تا ۹:۴۰ صبح اتفاق افتاد؛ یعنی در کمتر از هفت دقیقه از آغاز فعالیت روزانه. «رشیده داتی» وزیر فرهنگ فرانسه، در مصاحبه با شبکه تلویزیونی TF1، اعلام کرد که سارقها «حرفهای عمل کردند، بدون خشونت و بدون ایجاد هرگونه وحشت».
در این حمله، ۹ قطعه گرانبها از مجموعه جواهرات سلطنتی فرانسه ربوده شد که تنها تاج متعلق به «امپراتریس اوژنی» در محل کشف شد، البته شکسته و آسیبدیده.
امنیت و بخشهای آسیبپذیر لوور
با وجود سیستم امنیتی بسیار پیشرفته، برخی تالارها در سالهای اخیر به دلیل حملات معترضان به آثار هنری، لایههای امنیتی بیشتری دریافت کردهاند. برای نمونه، در ژانویه ۲۰۲۴، «مونالیزا» مورد حمله با پاشیدن سوپ کدو حلوایی قرار گرفت؛ هرچند شاهکار داوینچی پشت شیشهی محافظ بود و آسیبی ندید. حال، بازپرسان در پی کشف این موضوع هستند که چگونه چنین سرقتی با این سرعت و بدون هشدار به وقوع پیوسته است.
سرقت تاریخی «مونالیزا» (۱۹۱۱)
کمتر کسی میداند که شهرت جهانی «مونالیزا»، تا قبل از دزدی سال ۱۹۱۱، به این اندازه نبود. ماجرا از آنجا شروع شد که «وینچنزو پروجیا» (Vincenzo Peruggia)، کارمند سابق لوور و مهاجر ایتالیایی، تصمیم گرفت این اثر را به «سرزمین مادری» بازگرداند و با انگیزهی غرور ملی آن را از فرانسه خارج کند.
او یک روز یکشنبه شبانه وارد موزه شد، اما در اقدامی عجیب آن شب اثر را نبرد؛ بلکه در کمد وسایل نظافت مخفی شد، صبح روز بعد، تابلو را زیر یک ملحفه پوشاند و از موزه خارج کرد. باورنکردنی است که تازه دو روز بعد، یعنی روز سهشنبه، کسی متوجه غیبت «مونالیزا» شد. پروجیا تابلو را به فلورانس برد، اما سه سال بعد تابلو به لوور بازگردانده شد. وی مدت کوتاهی زندانی شد، اما در ایتالیا همچون یک قهرمان ملی ستایش شد.
لوور در دوران جنگ جهانی دوم
در سال ۱۹۴۰، با ورود نیروهای آلمان نازی به فرانسه، خطر نابودی یا غارت آثار بیهمتای لوور جدی شد. «ژاک ژوژار» (Jacques Jaujard)، مدیر وقت موزه، از روزها قبل از سقوط پاریس تدابیر ویژهای اندیشیده بود. همانطور که مستند «Illustrious Yet Unknown» (۲۰۱۴) نشان میدهد، او با همکاری کارکنان و دانشجویان هنر، حدود ۱۸۰۰ جعبه چوبی حاوی آثار ارزشمند را به نقاط امنی در روستاهای فرانسه منتقل کرد.
هنرمندان و کارمندان، آثار را بر اساس اهمیت با رنگهای مختلف کدگذاری کردند: زرد برای آثار ارزشمند، سبز برای آثار مهم و قرمز برای گنجینههای جهانی. برای مثال، جعبه حاوی «مونالیزا» سه علامت قرمز داشت و در طول جنگ بارها از مکانی به مکان دیگر منتقل شد. مجسمه مشهور «پیروزی ساموتراس» آخرین اثر بزرگی بود که روز حمله آلمان به لهستان مخفی شد.
سرقتهای معاصر در قرن بیستم
در دهههای پایانی قرن بیستم، لوور چند سرقت جزئی را تجربه کرد. یکی از مهمترین آنها در سال ۱۹۶۶ رخ داد؛ زمانی که سارقانی جواهرات عتیقه را در مسیر بازگشت از نمایشگاهی در ویرجینیا به فرانسه سرقت کردند.
آخرین سرقت مهم پیش از سال ۲۰۲۵، در ۳ مه ۱۹۹۸ و باز هم در روز یکشنبه اتفاق افتاد. نقاشی «راه سِور» اثر «ژان-باپتیست کامی کورو» که در دهه ۱۸۵۰ خلق شده و از سال ۱۹۰۲ در لوور نگهداری میشد، با ابعاد کوچک ۴۵ در ۶۵ سانتیمتر، از قاب جدا و بیسر و صدا خارج شد. کارکنان پس از کشف دزدی، موزه را تعطیل و صدها بازدیدکننده را بازرسی کردند، اما تابلو هرگز پیدا نشد. کارشناسان معتقدند اندازه کوچک آن باعث شده به راحتی در بازار سیاه ناپدید شود.
ماجرای ۱۹ اکتبر ۲۰۲۵ نشان داد که حتی پیشرفتهترین سیستمهای امنیتی جهان نیز در برابر دقت و برنامهریزی حرفهای، آسیبپذیرند. لوور، با گذشتهای مملو از سرقتهای تاریخی، امروز دوباره در صدر خبرهای جهانی قرار گرفته و احتمالاً ماجراهای این سرقت، همچون پرونده «مونالیزا» تا سالها در رسانهها و کتابها بازگو خواهد شد.
