«The Freak»؛ آخرین رویای ناتمام چارلی چاپلین در کتابی تازه …

در سال ۱۹۶۷، چارلی چاپلین آخرین فیلمش، «The Countess From Hong Kong» را کارگردانی کرد؛ پروژه‌ای ناکام که به‌دلیل اختلاف روش کار چاپلین و ستاره فیلم مارلون براندو هم از نظر هنری و هم تجاری شکست خورد. این تجربه تنها روحیه چاپلین را از بین نبرد، بلکه با افتادن در استودیو و شکستن مچ پایش، به جسم او نیز آسیب زد. پس از این شکست، او دیگر شباهتی به هنرمند الهام‌بخش آثار ماندگارش چون «The Great Dictator»، «Monsieur Verdoux» و «Limelight» نداشت.

با این حال، کمی بعد از این ناکامی، ذهن چاپلین دوباره روشن شد و ایده «The Freak» به ذهنش رسید؛ داستانی تمثیلی از دختر جوانی که با بال متولد می‌شود و همین ویژگی، بهترین و بدترین واکنش‌های بشری را به‌سوی او جذب می‌کند. در سن ۸۰ سالگی، چاپلین نه تنها فیلمنامه کامل این اثر را نوشت، بلکه بال‌ها را طراحی و ساخت، دکورها را تعیین، برنامه تولید و بودجه را تدوین و حتی برای بسیاری از صحنه‌ها استوری‌بورد آماده کرد.

«The Freak» به مرحله‌ای نزدیک به تولید رسید، اما جز چند تست بال‌های شخصیت اصلی، هیچ فیلمی ضبط نشد. همیشه مشکل اصلی، تأمین مالی بود؛ حتی یونایتد آرتیستس — استودیویی که خود چاپلین از بنیان‌گذارانش بود — سرمایه‌گذاری را رد کرد. از سوی دیگر، وضعیت جسمی چاپلین رو به وخامت بود. همسرش، اونا چاپلین، به‌شدت نگران بود که دشواری‌های تولید جان او را بگیرد و به‌طور پنهانی تلاش کرد پروژه هرگز جلو نرود.

اکنون، هرچند فیلم ساخته نشده، اما همکاری Sticking Place Books و Cineteca Bologna امکان تجربه نزدیک‌تری از این رویای آخر فراهم کرده است. کتاب «Charles Chaplin’s ‘The Freak’: The Story of an Unfinished Film» متن کامل فیلمنامه نهایی را همراه با صدها سند از آرشیو چاپلین و مدارک تازه کشف‌شده تهیه‌کننده جری اپستین منتشر می‌کند.

این جلد، گنجینه‌ای برای دوستداران چاپلین است: از یادداشت‌های دست‌نویس او بر فیلمنامه و طراحی بال‌ها گرفته تا مدارک تولید و فهرست فیلم‌هایی که چاپلین برای نمایش خصوصی کنار گذاشته بود — که شامل آثاری چون «Barbarella» و «The Absent-Minded Professor» می‌شود.

مواد آرشیوی به همراه یادداشت‌ها توسط دیوید رابینسون، زندگی‌نامه‌نویس چاپلین، و چچلیا چنتیارلی، ویراستار، گردآوری و پردازش شده است. رابینسون با استفاده از این اسناد، روند خلاقیت چاپلین را مرحله‌به‌مرحله بازگو می‌کند؛ روایتی که حتی برای فیلمی ناتمام ارزشمند است، زیرا تنها راه نزدیک‌شدن به رویای آخر چاپلین محسوب می‌شود.

خوانندگان مجموعه‌های معتبر Criterion Collection می‌دانند چاپلین کارگردانی بود که با روش‌هایی زمان‌بر و پر از آزمون و خطا، شاهکارهایش را خلق می‌کرد و «The Freak» نیز از این قاعده مستثنا نبود. رابینسون ایده‌های کنار گذاشته‌شده و مسیر تحول فیلمنامه را از میان هزاران صفحه پراکنده در میان اسناد چاپلین، روشن می‌کند.

بررسی فیلمنامه نشان می‌دهد چاپلین در کهنسالی همچنان ذهنی آتشین و جسور داشت و مضامین سیاسی و فلسفی را رها نکرده بود. مصاحبه با دو فرد نزدیک به پروژه — دخترش ویکتوریا چاپلین که قرار بود نقش اصلی را بازی کند، و طراح استوری‌بورد جرالد لارن — بعد انسانی روایت را تقویت می‌کند و نشان می‌دهد این پروژه چه شور و اشتیاقی در پیرمرد ۸۰ ساله ایجاد کرده بود.

برای دوستداران چاپلین، «The Story of an Unfinished Film» یک اثر حیاتی و هیجان‌انگیز در حوزه تاریخ و پژوهش سینماست؛ و برای تازه‌واردان، مقدمه‌ای عالی بر روش‌های وسواس‌گونه کار یکی از نوابغ واقعی قرن بیستم.