«Belén»؛ دلورس فونسی از روایت یک بیعدالتی تا الهامبخشی برای تغییر اجتماعی
فیلم «Belén» به کارگردانی، نویسندگی و بازی دلورس فونسی، اقتباسی از کتاب «Somos Belén» اثر آنا کورئا است؛ روایتی بر اساس یک پروندهی واقعی در آرژانتین که به نقطهای مهم در مبارزات حقوق زنان تبدیل شد.
داستان دربارهٔ دختر جوانی (با بازی کامیلا پلاته) است که با درد شدید شکم به بیمارستان منتقل میشود، بیخبر از اینکه باردار است. او بر اثر خونریزی بیهوش میشود و زمانی که به هوش میآید، خود را دستبند زده به تخت و محاصره شده توسط پلیس میبیند. اتهام او «سقط عمدی» است. پس از دو سال بازداشت، دادگاه حکم به «قتل شبهعمد» و هشت سال زندان میدهد. این حکمِ ناعادلانه موجی از اعتراض را در کشور برمیانگیزد.
در این میان، وکیل زن سولداد دسا (با بازی فونسی) پرونده را برعهده گرفته و با حمایت هزاران زن و سازمان اجتماعی برای آزادی بلن میجنگد.
فیلم «Belén» بهعنوان نماینده آرژانتین برای بخش بهترین فیلم بینالمللی در نود و هشتمین دورهٔ جوایز آکادمی (اسکار) انتخاب شده است.
فونسی میگوید که در سال ۲۰۱۶ با پروندهی بلن آشنا بوده و شخصاً در تجمعهای اعتراضی توکومان با پلاکاردی به دست شرکت کرده که رویش نوشته بود «آزادی برای بلن»:
«همان لحظه توجه رسانههای بینالمللی به پرونده جلب شد و فشارها بر مسئولان افزایش یافت.»
در سال ۲۰۱۹، فونسی بخشی از کتاب آنا النا کورئا را در یک برنامه با حضور دیگر بازیگران خواند؛ جایی که تهیهکنندهای حقوق اقتباس را خرید و به فونسی پیشنهاد داد فیلم را بنویسد، کارگردانی کند و نقش اصلی را بازی کند. او پیشتر نخستین فیلمش («Blondi»، ۲۰۲۲) را ساخته بود و احساس میکرد آمادهی چنین پروژهای شخصی و سنگین است.
با توجه به اینکه بلن خواستار حفظ ناشناسبودن بود، فونسی و تیمش تمرکز روایت را بر شخصیت سولداد دسا گذاشتند:
«بلن نمیخواست خانوادهاش، جزئیات زندگیاش یا احساساتشان در فیلم مطرح شود. اما وکیل او الهامبخش بسیاری شد؛ برای وکلا، جوانانی که شاید با دیدن فیلم به شغل وکالت علاقهمند شوند، یا کسانی که بتوانند زندگی فردی مثل بلن را تغییر دهند.»
فونسی تأکید دارد که داستان، دربارهٔ بیعدالتی و توانایی هر فرد در جلب توجه عمومی برای تغییر است.
یکی از صحنههای مهم فیلم، حضور سولداد در یک برنامهٔ تلویزیونی است که در آن، یک فعال مخالفش با مقایسهای توهینآمیز، زنان را به سگهایی تشبیه میکند که تولههایشان را یا به واگذاری میگذارند یا میکشند. فونسی میگوید این صحنه، ترکیبی از واقعیت حضور خودش و سولداد دسا در بحثهای تلویزیونی در سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ است؛ زمانی که بازیگران زن مطرح با مقامات مرد مخالف وارد مناظره شدند. این صحنه نقطهٔ آغاز فشار اجتماعی و روانی بر سولداد در فیلم است.
فونسی میگوید برای خودش ترسی در کار نبود، اما تهیهکننده لتیسیا کریستی نگران بود:
«سینما و فرهنگ حافظهٔ جمعی ما هستند. آن لحظهٔ تاریخی که همگی با هم برای آزادی بلن تلاش کردیم، باید یادآوری شود تا مردم بدانند اگر آن زمان توانستیم، امروز و در هر جامعهای میتوانیم تغییر ایجاد کنیم.»
او از وضعیت کنونی آرژانتین پس از تصویب قانون (در سال ۲۰۲۰) نیز انتقاد میکند و میگوید دولت منابع فرهنگی را کاهش داده و عرصههایی چون سینما، تئاتر و ادبیات رو به افول رفتهاند. فونسی باور دارد که ساخت این فیلم، نهتنها پاسداشت یک مبارزهٔ موفق در برابر بیعدالتی است، بلکه چراغی برای راه آینده است:
«باید یادمان بیاید که میتوان با اتحاد و کار جمعی، تغییر ایجاد کرد؛ این پیام تنها برای آرژانتین نیست، بلکه برای هر جامعهای در جهان کاربرد دارد.»
قرار گرفتن «Belén» در جایگاه نمایندهٔ آرژانتین در اسکار، فرصتی است تا این داستان با مخاطبان بینالمللی در میان گذاشته شود و پیامش دربارهٔ حقوق زنان و عدالت اجتماعی فراگیرتر شود.
