ماشین پول‌سازی جام جهانی؛ فیفا چطور از فوتبال میلیاردها دلار درآمد می‌سازد؟

وقتی صحبت از فوتبال می‌شود، خیلی‌ها اول به زمین چمن، گل دقیقه ۹۰، شادی هواداران و جام طلایی فکر می‌کنند؛ اما پشت این نمایش پرهیجان، یکی از بزرگ‌ترین ماشین‌های اقتصادی ورزش جهان قرار دارد: فیفا. جام جهانی فقط یک تورنمنت فوتبالی نیست؛ یک رویداد عظیم تجاری، رسانه‌ای و سیاسی است که هر چهار سال یک‌بار میلیاردها دلار پول را به گردش درمی‌آورد.

فیفا، یا همان فدراسیون بین‌المللی فوتبال، در سال ۱۹۰۴ برای مدیریت، سازمان‌دهی و توسعه فوتبال بین‌المللی تأسیس شد. امروز فوتبال در بیش از ۲۰۰ کشور بازی می‌شود و فیفا با ۲۱۱ عضو، عملاً مرکز تصمیم‌گیری مهم‌ترین رقابت‌های فوتبال جهان است. با این حال سوال اصلی اینجاست: فیفا دقیقاً از کجا پول درمی‌آورد و این پول را کجا خرج می‌کند؟

پاسخ کوتاه این است: فیفا بزرگ‌ترین رویدادهای فوتبالی جهان را می‌سازد و حقوق تجاری اطراف آن‌ها را می‌فروشد؛ مخصوصاً جام جهانی مردان.

فیفا چیست و چرا این‌قدر قدرتمند است؟

فیفا یک سازمان غیرانتفاعی ثبت‌شده در سوئیس است. یعنی از نظر حقوقی قرار نیست مثل یک شرکت معمولی سود را میان سهام‌داران تقسیم کند. اما غیرانتفاعی بودن به معنای کم‌درآمد بودن نیست. اتفاقاً فیفا یکی از پردرآمدترین نهادهای ورزشی دنیاست.

قدرت فیفا از چند چیز می‌آید:

• مالکیت و مدیریت جام جهانی مردان و زنان
• فروش حق پخش تلویزیونی و دیجیتال مسابقات
• فروش حقوق بازاریابی و اسپانسرینگ
• فروش مجوز استفاده از برند فیفا
• درآمد بلیت‌فروشی و پکیج‌های ویژه مهمان‌داری
• نفوذ گسترده در فدراسیون‌های عضو در سراسر جهان

فیفا درآمدهای خود را معمولاً در چرخه‌های چهار ساله گزارش می‌کند؛ چون جام جهانی مردان هر چهار سال برگزار می‌شود و بزرگ‌ترین بخش درآمد فیفا دقیقاً به همین تورنمنت وابسته است.

مدل درآمدی فیفا در یک جمله

فیفا رویدادهای عظیم فوتبالی، به‌ویژه جام جهانی، را برگزار می‌کند و حقوق تجاری مربوط به آن‌ها را به رسانه‌ها، برندها و شرکای تجاری می‌فروشد.

در چرخه مالی ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲، فیفا حدود ۷.۵۶۸ میلیارد دلار درآمد داشت. برای چرخه ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶، هدف اولیه فیفا حدود ۱۱ میلیارد دلار اعلام شده بود و در گزارش‌های جدیدتر حتی از هدف‌گذاری نزدیک به ۱۳ میلیارد دلار برای این چرخه صحبت شده است.

این یعنی جام جهانی ۲۰۲۶ می‌تواند به یکی از تجاری‌ترین رویدادهای ورزشی تاریخ تبدیل شود.

مهم‌ترین منابع درآمد فیفا کدام‌اند؟

درآمد فیفا از چند مسیر اصلی تأمین می‌شود. هرکدام از این مسیرها بخش مهمی از اقتصاد فوتبال مدرن را نشان می‌دهد.

۱. حق پخش تلویزیونی و رسانه‌ای؛ بزرگ‌ترین منبع درآمد فیفا

مهم‌ترین منبع درآمد فیفا، فروش حق پخش تلویزیونی و رسانه‌ای است. شبکه‌های تلویزیونی، پلتفرم‌های استریم و رسانه‌های دیجیتال برای پخش مسابقات جام جهانی در مناطق مختلف جهان، مبالغ سنگینی به فیفا پرداخت می‌کنند.

در چرخه ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲، درآمد فیفا از حق پخش تلویزیونی حدود ۳.۴۲۶ میلیارد دلار بود؛ یعنی نزدیک به ۴۵ درصد کل درآمد چرخه.

برای چرخه ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ نیز بودجه درآمدی فیفا از حق پخش حدود ۴.۲۶۴ میلیارد دلار پیش‌بینی شده است. دلیل این رقم روشن است: جام جهانی یکی از معدود رویدادهایی است که تقریباً همه دنیا آن را تماشا می‌کند. از آمریکای جنوبی تا اروپا، از آسیا تا آفریقا، فوتبال زبان مشترک میلیون‌ها هوادار است.

در جام جهانی ۲۰۲۶، ارزش حق پخش به‌خصوص در بازار آمریکا رشد چشمگیری داشته است. طبق گزارش‌ها، درآمد حق پخش در ایالات متحده نسبت به جام جهانی قطر رشد زیادی داشته و شبکه‌هایی مثل FOX Sports، Telemundo و پلتفرم‌هایی مانند Peacock در پخش مسابقات نقش دارند. همچنین پلتفرم‌های استریم مانند DAZN در برخی بازارها حضور پررنگ‌تری پیدا کرده‌اند.

۲. حقوق بازاریابی و اسپانسرینگ؛ برندها کنار جام جهانی صف می‌کشند

دومین منبع بزرگ درآمد فیفا، حقوق بازاریابی و اسپانسرینگ است. برندهای بزرگ جهانی حاضرند مبالغ هنگفتی پرداخت کنند تا نامشان کنار جام جهانی دیده شود.

فیفا چند سطح اسپانسرینگ دارد:

• شرکای فیفا؛ بالاترین سطح همکاری تجاری
• اسپانسرهای جام جهانی مردان
• اسپانسرهای جام جهانی زنان
• شرکای فوتبال زنان فیفا
• حامیان منطقه‌ای تورنمنت‌ها

شرکای اصلی فیفا معمولاً حق حضور در تمام رقابت‌ها، رویدادها و فعالیت‌های جهانی فیفا را دارند. در مقابل، برخی اسپانسرها فقط برای یک جام جهانی یا یک منطقه مشخص حق تبلیغاتی دریافت می‌کنند.

در چرخه ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲، درآمد فیفا از حقوق بازاریابی حدود ۱.۷۹۵ میلیارد دلار بود. برای چرخه ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ این رقم حدود ۲.۶۹۳ میلیارد دلار پیش‌بینی شده است.

از برندهای شناخته‌شده‌ای که در سال‌های اخیر در کنار جام جهانی دیده شده‌اند می‌توان به Adidas، Coca-Cola، Visa، Hyundai، Budweiser، Qatar Airways، American Airlines، Marriott Bonvoy، Frito-Lay و چند برند بزرگ دیگر اشاره کرد.

برای جام جهانی ۲۰۲۶، گفته شده که همه جایگاه‌های جهانی اسپانسرینگ برای اولین بار تکمیل شده‌اند؛ نشانه‌ای روشن از جذابیت تجاری این تورنمنت.

۳. مجوزهای تجاری و لایسنسینگ؛ فروش نام و برند فیفا

فیفا فقط از پخش مسابقه و تبلیغات پول درنمی‌آورد. یکی دیگر از منابع درآمدی مهم، لایسنسینگ یا فروش مجوز استفاده از برند فیفا است.

این بخش شامل مواردی مثل:

• محصولات رسمی جام جهانی
• لباس‌ها و کالاهای هواداری
• کلکسیون‌ها
• بازی‌ها و محصولات دیجیتال
• برنامه‌های خرده‌فروشی رسمی
• حق استفاده از لوگو و نام فیفا

در چرخه ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲، درآمد فیفا از لایسنسینگ حدود ۷۶۹ میلیون دلار بود. برای چرخه ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ این درآمد حدود ۶۶۹ میلیون دلار پیش‌بینی شده است.

هرچند این بخش نسبت به حق پخش و اسپانسرینگ کوچک‌تر است، اما اهمیت زیادی دارد؛ چون برند جام جهانی در دوره مسابقات به‌شدت در بازار جهانی مصرف می‌شود.

۴. بلیت‌فروشی و مهمان‌داری؛ از صندلی معمولی تا تجربه VIP

بلیت‌فروشی و پکیج‌های مهمان‌داری یکی دیگر از منابع مهم درآمد فیفا هستند. این بخش مخصوصاً وقتی جام جهانی در کشورهایی با ورزشگاه‌های بزرگ و بازار تجاری قدرتمند برگزار شود، رشد زیادی می‌کند.

در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، بیش از ۳.۱۸ میلیون بلیت فروخته شد و میانگین اشغال ورزشگاه‌ها حدود ۹۶.۳ درصد بود. درآمد فیفا از بلیت‌فروشی و مهمان‌داری در چرخه ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ حدود ۹۴۹ میلیون دلار ثبت شد.

اما برای چرخه ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶، فیفا رقم بسیار بزرگ‌تری را هدف گرفته است: حدود ۳.۰۹۷ میلیارد دلار از بلیت‌فروشی و مهمان‌داری.

دلیل اصلی این جهش، جام جهانی ۲۰۲۶ است؛ تورنمنتی با ۴۸ تیم و ۱۰۴ مسابقه که در سه کشور آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار می‌شود. بازار آمریکای شمالی، ورزشگاه‌های بزرگ و قیمت‌گذاری پویا برای بلیت‌ها، همگی می‌توانند درآمد این بخش را به شکل چشمگیری افزایش دهند.

درآمد فیفا در چرخه ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ چقدر بود؟

در چرخه مالی قبلی، که با جام جهانی قطر ۲۰۲۲ به اوج رسید، فیفا رکورد درآمدی قابل‌توجهی ثبت کرد.

منبع درآمد	مبلغ تقریبی
حق پخش تلویزیونی	۳.۴۲۶ میلیارد دلار
حقوق بازاریابی و اسپانسرینگ	۱.۷۹۵ میلیارد دلار
لایسنسینگ و مجوزهای تجاری	۷۶۹ میلیون دلار
بلیت‌فروشی و مهمان‌داری	۹۴۹ میلیون دلار
سایر درآمدها	۶۲۹ میلیون دلار
مجموع	۷.۵۶۸ میلیارد دلار

نکته مهم این است که طبق گزارش‌ها، حقوق مربوط به جام جهانی قطر ۲۰۲۲ حدود ۸۳ درصد درآمد فیفا در آن چرخه را تشکیل می‌داد. یعنی با وجود تمام تورنمنت‌های دیگر، همچنان جام جهانی مردان موتور اصلی درآمد فیفاست.

برنامه درآمدی فیفا برای چرخه ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶

فیفا برای چرخه جدید، یعنی دوره‌ای که به جام جهانی ۲۰۲۶ ختم می‌شود، برنامه درآمدی بسیار بزرگی دارد.

منبع درآمد	بودجه پیش‌بینی‌شده
حق پخش تلویزیونی	۴.۲۶۴ میلیارد دلار
حقوق بازاریابی	۲.۶۹۳ میلیارد دلار
لایسنسینگ	۶۶۹ میلیون دلار
بلیت‌فروشی و مهمان‌داری	۳.۰۹۷ میلیارد دلار
سایر درآمدها	۲۷۷ میلیون دلار
مجموع هدف‌گذاری اولیه	۱۱ میلیارد دلار

در گزارش‌های جدیدتر نیز از احتمال رسیدن درآمد چرخه جاری به حدود ۱۳ میلیارد دلار صحبت شده است؛ رقمی که نشان می‌دهد جام جهانی ۲۰۲۶ از نظر تجاری می‌تواند رکوردهای تازه‌ای ثبت کند.

جام جهانی ۲۰۲۶؛ بزرگ‌ترین نمایش فوتبالی و تجاری جهان؟

جام جهانی ۲۰۲۶ در آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار می‌شود. این دوره از چند نظر تاریخی است:

• اولین جام جهانی با ۴۸ تیم
• برگزاری در سه کشور میزبان
• افزایش تعداد مسابقات به ۱۰۴ بازی
• ورود جدی‌تر بازار آمریکای شمالی به اقتصاد جام جهانی
• افزایش قابل‌توجه درآمد بلیت‌فروشی، اسپانسرینگ و حق پخش

پیش‌بینی شده درآمد مستقیم فیفا از جام جهانی ۲۰۲۶ به حدود ۷ میلیارد پوند برسد؛ در حالی که درآمد جام جهانی قطر ۲۰۲۲ حدود ۵.۵ میلیارد پوند برآورد شده بود.

حق پخش جام جهانی ۲۰۲۶ بین حدود ۳ تا ۳.۳ میلیارد پوند تخمین زده می‌شود. اسپانسرینگ نیز می‌تواند حدود ۱.۹ تا ۲.۲ میلیارد پوند درآمد ایجاد کند. بخش بلیت‌فروشی و مهمان‌داری هم با توجه به ۱۰۴ مسابقه و ورزشگاه‌های بزرگ آمریکای شمالی، ممکن است تا حدود ۲.۴ میلیارد پوند رشد کند.

جایزه تیم‌ها در جام جهانی ۲۰۲۶ چقدر است؟

فیفا برای جام جهانی ۲۰۲۶ رقم بی‌سابقه‌ای را برای جوایز تیم‌ها در نظر گرفته است. طبق برآوردها، مجموع جوایز می‌تواند حدود ۷۲۷ میلیون دلار باشد.

قهرمان جام جهانی ۲۰۲۶ ممکن است حدود ۵۰ میلیون دلار دریافت کند. نایب‌قهرمان نیز رقمی نزدیک به ۳۳ میلیون دلار خواهد گرفت. تیم‌هایی که در رده‌های پایین‌تر قرار بگیرند هم متناسب با عملکردشان سهم دریافت می‌کنند.

بر اساس برآوردهای پوندی، توزیع تقریبی جوایز می‌تواند این‌گونه باشد:

• قهرمان: حدود ۳۹.۵ میلیون پوند
• نایب‌قهرمان: حدود ۲۶ میلیون پوند
• تیم سوم: حدود ۲۲.۹ میلیون پوند
• تیم چهارم: حدود ۲۱.۳ میلیون پوند
• تیم‌های مرحله یک‌چهارم نهایی: حدود ۱۵ میلیون پوند
• حذف‌شده‌های یک‌هشتم نهایی: حدود ۱۱.۹ میلیون پوند
• حذف‌شده‌های مرحله یک‌سی‌ودوم یا دورهای ابتدایی حذفی: حدود ۸.۷ میلیون پوند
• حذف‌شده‌های مرحله گروهی: حدود ۷.۱ میلیون پوند

همچنین هر تیم صعودکننده، علاوه بر پاداش عملکرد، مبالغی برای آماده‌سازی و حضور در مسابقات دریافت می‌کند.

فیفا پولش را کجا خرج می‌کند؟

فیفا همیشه تأکید می‌کند که چون یک سازمان غیرانتفاعی است، درآمدهایش را به فوتبال برمی‌گرداند. بخش زیادی از هزینه‌ها مربوط به برگزاری مسابقات، توسعه فوتبال، آموزش، مدیریت، داوری، فدراسیون‌های عضو و برنامه‌های حمایتی است.

برای چرخه ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶، هزینه‌ها و سرمایه‌گذاری‌های فیفا حدود ۱۰.۹ میلیارد دلار برآورد شده است.

مهم‌ترین بخش‌های هزینه‌ای فیفا عبارت‌اند از:

بخش هزینه‌ای	بودجه تقریبی
رقابت‌ها و رویدادها	۵.۶۱۸ میلیارد دلار
بودجه جام جهانی ۲۰۲۶	۳.۸۳۹ میلیارد دلار
توسعه و آموزش	۳.۹۲۳ میلیارد دلار
مدیریت و حاکمیت فوتبال	۱۶۷ میلیون دلار
اداره و مدیریت فیفا	۸۵۰ میلیون دلار
بازاریابی و پخش تلویزیونی	۳۴۲ میلیون دلار

یکی از مهم‌ترین برنامه‌های توزیع پول فیفا، FIFA Forward است. از طریق این برنامه، فیفا به فدراسیون‌های عضو برای ساخت زیرساخت، توسعه فوتبال پایه، آموزش مربیان، توسعه داوری، برگزاری مسابقات و پروژه‌های فنی کمک مالی می‌کند.

آیا فیفا به کشورهای میزبان پول می‌دهد؟

در معنای مستقیم، نه. کشورها برای میزبانی جام جهانی رقابت می‌کنند و بعد باید هزینه‌های سنگین زیرساختی را خودشان تأمین کنند؛ از ساخت یا بازسازی ورزشگاه‌ها گرفته تا حمل‌ونقل، فرودگاه، امنیت، هتل، امکانات شهری و فناوری.

فیفا معمولاً مسئول هزینه‌های مستقیم سازمان‌دهی تورنمنت، جوایز تیم‌ها، اسکان و رفت‌وآمد تیم‌ها، مقامات، داوران و برخی هزینه‌های عملیاتی است. اما هزینه بزرگ زیرساخت بر عهده کشور میزبان است.

به همین دلیل میزبانی جام جهانی همیشه هم از نظر اقتصادی سود قطعی ندارد. بعضی کشورها از گردشگری، تبلیغات جهانی، توسعه زیرساخت و اعتبار بین‌المللی سود می‌برند؛ اما برخی دیگر بعد از مسابقات با بدهی، ورزشگاه‌های کم‌استفاده و انتقادهای اجتماعی روبه‌رو می‌شوند.

اقتصاد جام جهانی برای کشورهای میزبان؛ سود بزرگ یا ریسک سنگین؟

میزبانی جام جهانی روی کاغذ رویایی به نظر می‌رسد: میلیون‌ها گردشگر، افزایش فروش هتل و رستوران، دیده شدن کشور در سطح جهانی و توسعه زیرساخت‌ها. اما واقعیت همیشه ساده نیست.

هزینه‌های میزبانی در دوره‌های مختلف تفاوت زیادی داشته است:

دوره	میزبان	هزینه تقریبی
۲۰۲۲	قطر	حدود ۲۰۰ میلیارد دلار
۲۰۱۸	روسیه	حدود ۱۶ میلیارد دلار
۲۰۱۴	برزیل	حدود ۱۹.۷ میلیارد دلار
۲۰۱۰	آفریقای جنوبی	حدود ۷.۲ میلیارد دلار
۲۰۰۶	آلمان	حدود ۵.۲ میلیارد دلار
۲۰۰۲	ژاپن و کره جنوبی	حدود ۷ میلیارد دلار
۱۹۹۸	فرانسه	حدود ۲.۸۵ میلیارد دلار
۱۹۹۴	آمریکا	حدود ۵۰۰ میلیون دلار
۱۹۹۰	ایتالیا	حدود ۴ میلیارد دلار

این اعداد نشان می‌دهد که جام جهانی هرچه جلوتر آمده، به یک پروژه عظیم‌تر و پرهزینه‌تر تبدیل شده است.

مرور چند تجربه مهم میزبانی جام جهانی

ایتالیا ۱۹۹۰؛ شروع دوران تجاری مدرن جام جهانی

ایتالیا برای جام جهانی ۱۹۹۰ هزینه‌های قابل‌توجهی انجام داد. این دوره یکی از نخستین نمونه‌های جدی تجاری شدن جام جهانی بود؛ با موسیقی رسمی، بازی‌های ویدیویی، محصولات جانبی و برندینگ گسترده. با این حال، هزینه‌ها از بودجه اولیه فراتر رفت و فشار مالی برای کشور ایجاد کرد.

آمریکا ۱۹۹۴؛ سود اقتصادی و تولد MLS

جام جهانی ۱۹۹۴ برای آمریکا فقط یک تورنمنت نبود؛ نقطه شروعی برای رشد جدی فوتبال در این کشور بود. یکی از آثار مهم آن، شکل‌گیری لیگ حرفه‌ای MLS (لیگ سطح اول فوتبال در ایالات متحده و کانادا) در سال ۱۹۹۶ بود. همچنین در شهرهایی مثل لس‌آنجلس، نیویورک، سان‌فرانسیسکو و بوستون درآمد قابل‌توجهی از گردشگری، هتل، غذا و سرگرمی ایجاد شد.

فرانسه ۱۹۹۸؛ موفقیت فوتبالی، اثر اقتصادی محدودتر

فرانسه در سال ۱۹۹۸ با قهرمانی تاریخی‌اش خاطره‌ای بزرگ ساخت. اما از نظر اقتصادی، اثر جام جهانی روی خرده‌فروشی و اقامت خارجی‌ها چندان پررنگ نبود. البته چون فرانسه بیشتر ورزشگاه‌های موجود را بازسازی کرد و فقط ورزشگاه استاد دو فرانس را ساخت، هزینه‌هایش نسبتاً کنترل‌شده‌تر بود.

آلمان ۲۰۰۶؛ نمونه‌ای موفق از میزبانی

جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان یکی از موفق‌ترین نمونه‌های میزبانی شناخته می‌شود. گردشگری، فروش کالاهای فوتبالی، رونق رستوران‌ها و بارها و افزایش توجه جهانی به بوندس‌لیگا از آثار مثبت آن بود. این تورنمنت کمک کرد تصویر آلمان به‌عنوان کشوری مدرن، مهمان‌نواز و عاشق فوتبال تقویت شود.

آفریقای جنوبی ۲۰۱۰؛ افتخار تاریخی با هزینه‌های سنگین

آفریقای جنوبی اولین کشور آفریقایی بود که میزبان جام جهانی شد. این اتفاق از نظر نمادین بسیار مهم بود، اما هزینه‌های زیرساختی بالا و فاصله طبقاتی در این کشور باعث شد درباره سود واقعی اقتصادی آن بحث‌های زیادی شکل بگیرد.

برزیل ۲۰۱۴؛ فوتبال زیبا، اعتراض‌های اجتماعی

برزیل کشوری عاشق فوتبال است، اما میزبانی ۲۰۱۴ با اعتراض‌های گسترده همراه شد. بسیاری از مردم معتقد بودند هزینه‌های سنگین ساخت ورزشگاه‌ها بهتر بود صرف سلامت، آموزش و خدمات عمومی شود. هزینه این دوره بسیار بالا رفت و انتقادهای زیادی را به همراه داشت.

روسیه ۲۰۱۸ و قطر ۲۰۲۲؛ جام جهانی به‌عنوان پروژه ملی

روسیه ۲۰۱۸ و قطر ۲۰۲۲ هر دو نشان دادند که جام جهانی فقط یک رویداد ورزشی نیست؛ بلکه می‌تواند پروژه‌ای برای نمایش قدرت، زیرساخت، تصویر بین‌المللی و دیپلماسی عمومی کشور میزبان باشد. قطر برای جام جهانی ۲۰۲۲ سرمایه‌گذاری عظیمی انجام داد و طبق برخی برآوردها سود اقتصادی قابل‌توجهی هم از آن به دست آورد، هرچند هزینه کلی پروژه‌های مرتبط بسیار بالا بود.

فیفا چقدر برای جام جهانی هزینه می‌کند؟

نکته جالب اینجاست که فیفا تمام هزینه‌های جام جهانی را نمی‌پردازد. این سازمان هزینه‌های اجرایی تورنمنت، جوایز، پرداخت به تیم‌ها، داوران، مقامات و برخی پروژه‌های میراثی را پوشش می‌دهد، اما هزینه ساخت ورزشگاه‌ها، مترو، فرودگاه، جاده، هتل و سایر زیرساخت‌های کلان بر دوش کشور میزبان است.

به زبان فوتبالی، فیفا مسابقه را می‌چیند، برند را می‌فروشد و درآمد اصلی را می‌گیرد؛ اما زمین بازی بزرگ را میزبان باید آماده کند.

چالش‌های فیفا؛ پول زیاد، سوال‌های زیاد

فیفا با وجود قدرت اقتصادی و ورزشی عظیم، همیشه از انتقاد دور نبوده است. مهم‌ترین چالش‌ها عبارت‌اند از:

• اتهام فساد در فرایند انتخاب میزبان‌ها
• رسوایی بزرگ سال ۲۰۱۵ و بازداشت برخی مدیران ارشد
• سوال درباره شفافیت مالی
• انتقاد از حقوق و مزایای مدیران
• نگرانی درباره حقوق بشر در کشورهای میزبان
• مسائل محیط‌زیستی و اقلیمی
• فشار بر تقویم مسابقات و سلامت بازیکنان

رسوایی ۲۰۱۵ یکی از بزرگ‌ترین ضربه‌ها به اعتبار فیفا بود. هرچند این سازمان در سال‌های بعد تلاش کرد با اصلاح مقررات و ساختارهای نظارتی تصویر خود را ترمیم کند، اما سوال درباره شفافیت و حکمرانی خوب همچنان باقی است.

برنامه‌های آینده فیفا چیست؟

فیفا برای سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۷ چند هدف مهم تعریف کرده است:

• اصلاح اساسنامه و بهبود مقررات
• اصلاح سیستم نقل‌وانتقالات
• توسعه فناوری دیجیتال، هوش مصنوعی و تعامل با هواداران از طریق فوتبال الکترونیک
• افزایش تورنمنت‌های رده‌های پایه و جوانان
• توسعه بازیکنان، مربیان و داوران
• گسترش آکادمی‌های فیفا
• توجه به مسئولیت اجتماعی، حقوق بشر و محیط زیست
• ایجاد فرصت‌های بیشتر برای مسابقات بین‌المللی تیم‌های ملی و باشگاهی
• برگزاری جام جهانی ۲۰۲۶ به‌عنوان «بزرگ‌ترین نمایش روی زمین»
• راه‌اندازی جام جهانی باشگاه‌ها با ۳۲ تیم از سال ۲۰۲۵
• افزایش درآمد چرخه ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ تا سطحی بی‌سابقه

آیا فیفا از NFL بیشتر پول درمی‌آورد؟

با اینکه جام جهانی از نظر تعداد بیننده جهانی احتمالاً از بسیاری رویدادهای ورزشی بزرگ‌تر است، اما هر چهار سال یک‌بار برگزار می‌شود. در مقابل، لیگ فوتبال آمریکایی NFL هر سال برگزار می‌شود و رویدادهایی مثل سوپربول درآمد عظیمی ایجاد می‌کنند.

برای مقایسه، کل درآمد NFL در فصل ۲۰۲۲ حدود ۱۲ میلیارد دلار بود؛ در حالی که درآمد فیفا در کل چرخه ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ حدود ۷.۶ میلیارد دلار بود. در فصل ۲۰۲۴-۲۰۲۵ نیز درآمد NFL حدود ۲۳ میلیارد دلار گزارش شده؛ رقمی بسیار بالاتر از هدف اولیه ۱۱ میلیارد دلاری فیفا برای چرخه فعلی.

پس پاسخ کوتاه این است: نه، فیفا معمولاً از NFL بیشتر درآمد ندارد؛ اما جام جهانی به‌تنهایی یکی از قدرتمندترین محصولات تجاری ورزش جهان است.

جام جهانی فقط فوتبال نیست، یک امپراتوری اقتصادی است

فیفا با جام جهانی چیزی فراتر از یک تورنمنت فوتبالی ساخته است. این رقابت، قلب تپنده مدل اقتصادی فیفاست؛ جایی که حق پخش، اسپانسرینگ، بلیت‌فروشی، مهمان‌داری و لایسنسینگ به میلیاردها دلار درآمد تبدیل می‌شوند.

درآمد فیفا از چرخه ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ به بیش از ۷.۵ میلیارد دلار رسید و برای چرخه ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ هدف‌گذاری اولیه ۱۱ میلیارد دلار بوده؛ رقمی که ممکن است با جام جهانی ۲۰۲۶ حتی بالاتر برود.

با این حال، پشت این اعداد بزرگ، بحث‌های مهمی هم وجود دارد: هزینه‌های سنگین میزبانی، شفافیت مالی، فساد، فشار بر کشورها، حقوق بشر و آینده فوتبال جهانی. فیفا از یک طرف خودش را سازمانی غیرانتفاعی می‌داند که پول را به فوتبال برمی‌گرداند؛ از طرف دیگر، حجم درآمد و قدرت تجاری‌اش آن‌قدر بزرگ است که نمی‌توان آن را فقط یک نهاد ورزشی ساده دانست.

در نهایت، اگر بخواهیم مدل درآمدی فیفا را خیلی ساده توضیح دهیم، باید گفت: فیفا مالک بزرگ‌ترین صحنه فوتبال دنیاست؛ صحنه‌ای که میلیاردها نفر آن را تماشا می‌کنند و برندها، رسانه‌ها و کشورها حاضرند برای حضور در آن میلیاردها دلار هزینه کنند.