«Mr. Scorsese» در جشنواره فیلم نیویورک؛ روایتی صمیمی ربکا میلر از زندگی و کار مارتین اسکورسیزی با حضور خانوادگی دنیل دی-لوییس

جشنواره فیلم نیویورک امسال طعم خانوادگی داشت؛ دنیل دی-لوییس پس از سال‌ها بازگشت، با ایفای نقش و نگارش مشترک فیلم «Anemone» به کارگردانی پسرش رونان دی-لوییس، و همسرش، فیلمساز و نویسنده آمریکایی، ربکا میلر، با مستند پنج‌ساعته خود، «Mr. Scorsese» درباره زندگی و کار مارتین اسکورسیزی، هر دو از سوی مدیر هنری جشنواره، دنیس لیم، به مراسم دعوت شدند.

میلر، روز بعد از اولین نمایش مستندش در ۴ اکتبر، در گفت‌وگوی خود گفت هنوز شگفت‌زده است که هزار نفر در سالن Alice Tully Hall، پنج ساعت تمام بی‌وقفه نشستند. دنیل دی-لوییس هم دلیل این را چنین توصیف کرده:

«این فیلم به مردم یادآوری کرد که چقدر او را دوست دارند.»

میلر که پیش‌تر مستند «Arthur Miller: Writer» (۲۰۱۷) را درباره پدرش ساخته، نخستین بار اسکورسیزی را سر صحنه «Gangs of New York» ملاقات کرد (فیلمی با بازی دی-لوییس). رابطه کاری آن‌ها از همان‌جا آغاز شد؛ از درخواست پیشنهاد فیلم‌هایی با صداگذاری خوب تا گرفتن نظر اسکورسیزی درباره نسخه اولیه اولین فیلمش، «Personal Velocity» (۲۰۰۲).

کنجکاوی میلر نسبت به تضاد میان معنویت کاتولیکی اسکورسیزی و دغدغه‌های مضمونی او درباره خشونت، باعث شد به سراغ مارگارت باده، تهیه‌کننده مستندهای اسکورسیزی، برود. وقتی شنید «هیچ‌کس این پروژه را نمی‌سازد»، با ایمیلی به خود اسکورسیزی، رویکرد «پریسکوپی» خود را برای نگاه چندجانبه به زندگی و آثار او پیشنهاد داد.

در نخستین جلسه، خود اسکورسیزی شروع به ایده‌پردازی کرد:

«خب، بعد می‌توانیم این کار را بکنیم… در دفتر فیلمبرداری کنیم…»

میلر که شوکه شده بود، بعد از جلسه، به تهیه‌کننده‌اش دِیمِن کارداسیس گفت:

«فکر می‌کنم داریم این فیلم را می‌سازیم.»

با شروع همه‌گیری کووید-۱۹، اولین مصاحبه، ساده و کم‌هزینه، روی ایوان خانه میلر انجام شد: دو ساعت و نیم گفت‌وگو با اسکورسیزی.

میلر طی پنج سال، ده مصاحبه (بیش از بیست ساعت) با اسکورسیزی انجام داد، از دوران همه‌گیری تا امروز. او برای ایجاد فضای راحت، گاهی بعد از شروع فیلمبرداری، تیم را بیرون می‌فرستاد تا فقط خودش و اسکورسیزی در اتاق باشند؛ از جمله در مطالعه شخصی کارگردان که میلر «تقدس» آن را هدف قرار داده بود.

از آرشیو گسترده اسکورسیزی و همکاری نزدیک تدوینگر افسانه‌ای او، تلما شون‌میکر، تا خاطرات دوستان دوران کودکی‌اش در حوالی «Little Italy»، و همکاران سینمایی چون رابرت دنیرو، لئوناردو دی‌کاپریو، نیکلاس پیلگِی، پاول شریدر و خود دی-لوییس، همگی بخشی از این روایت هستند.

میلر در فیلم خود، آدم‌هایی که در نقاط بحرانی زندگی اسکورسیزی به کمکش آمدند را «فرشته‌ها» می‌نامد. تلما شون‌میکر را او از دنیای مستند بیرون کشید و دوباره در «Raging Bull» (۱۹۸۰) به همکاری گرفت، جایی که با هم قواعد تدوین را شکستند.

دی‌کاپریو نیز با تمایلش به همکاری، باعث شد پروژه‌های پرهزینه اسکورسیزی در استودیوها مجدداً قابل‌سرمایه‌گذاری شود، از «Gangs of New York» گرفته تا «The Wolf of Wall Street» و «Killers of the Flower Moon».

فیلم، تصویر هنرمندی را نشان می‌دهد که با صداقت خیره‌کننده‌ای با خود روبه‌رو می‌شود، از روزهای خشن رشد در محله‌های ایتالیایی‌نشین نیویورک تا اثرگذاری فرهنگی فیلم‌هایش، مانند بحث‌های عظیم بر سر «The Last Temptation of Christ».

میلر حتی با همسر فعلی اسکورسیزی، هلن موریس – که سه دهه با بیماری پارکینسون دست‌و‌پنجه نرم کرده – گفتگو کرده است، تا زندگی خانگی امروز کارگردان را نشان دهد. او می‌گوید:

«اینکه هلن در فیلم حاضر باشد، مهم بود؛ چون همسرش است و باید در فیلم باشد. همچنین نشان دادن اسکورسیزی در فضای خانه، همان‌طور که اکنون هست، بخش مهمی از نگاه کامل به اوست.»

میلر ابتدا قرار بود یک فیلم بلند دو ساعته بسازد، اما پس از هشت ماه تدوین، فهمید که پروژه باید سریال باشد، چون روایت زندگی و آثار اسکورسیزی از هم جدانشدنی است. اینچنین، «Mr. Scorsese» به یک مستند پنج‌ساعته برای اپل تی‌وی (Apple TV) تبدیل شد.

فیلم پیوندهایی میان شخصیت‌های آثار اسکورسیزی ایجاد می‌کند، مانند ارتباط جانی بوی در «Mean Streets» با شخصیت واقعی سالواتوره «سالی» اوریکولا. میلر در نهایت با خود سالواتوره دیدار کرد و او، با ظاهر فرسوده از سختی‌های زندگی، برخی اتفاقات را تایید کرد – حتی انفجار صندوق پستی که در فیلم آمده است.

«Mr. Scorsese» از ۱۷ اکتبر در اپل تی‌وی پخش می‌شود.