قدیمی‌ترین ابزارهای شناخته‌شده در آمریکای شمالی کشف شد

دانشمندان و باستان‌شناسان از کشف مجموعه‌ای استثنایی از ابزارهای سنگی و ساخته‌شده از عاج ماموت (Mammoth Ivory) در لایه‌ای یخ‌زده از خاک آلاسکا خبر داده‌اند؛ کشفی که نه‌تنها قدیمی‌ترین ابزارهای مرکب میله‌ای از عاج (Ivory Rod Composite Tools) شناخته‌شده در آمریکای شمالی را در بر می‌گیرد، بلکه دیدگاهی عمیق‌تر درباره چگونگی پراکندگی جمعیت‌های انسانی (Human Dispersion) در این قاره ارائه می‌دهد و سرنخ‌های مهمی از ریشه‌های فرهنگ کلوویس (Clovis Culture) در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد.

محوطه هولتزمن؛ قلب یک کشف تاریخی

محوطه باستانی هولتزمن (Holzman Site) که در مرکز دره تانانا (Tanana Valley) در آلاسکای مرکزی و در ساحل غربی شا کریک (Shaw Creek) قرار دارد، بیش از سه دهه است که توجه باستان‌شناسان و زمین‌شناسان را به خود جلب کرده است. پژوهشگران سال‌هاست برای بررسی لایه‌های منجمد خاک به این منطقه رفت‌وآمد می‌کنند.

اکنون، در پژوهشی تازه که در مجله علمی Quaternary International منتشر شده، تیمی از پژوهشگران دانشگاه آدلفی (Adelphi University) و دانشگاه آلاسکا فربنکس (University of Alaska Fairbanks) اعلام کرده‌اند که کاوش‌های انجام‌شده در این محوطه نشان‌دهنده ساخت ابزارهایی در حدود ۱۴ هزار سال پیش است. این موضوع، هولتزمن را در زمره قدیمی‌ترین محوطه‌های شناخته‌شده سکونت انسان در قاره آمریکا قرار می‌دهد.

شواهدی از زندگی، فناوری و مهاجرت

نویسندگان این مطالعه نوشته‌اند: «این محوطه شواهدی از تولید ابزارهای سنگی و ابزارهای ساخته‌شده از عاج ماموت، آماده‌سازی غذا و پراکندگی انسان‌ها را نشان می‌دهد که قدمت آن‌ها به ۱۴ هزار سال پیش بازمی‌گردد.»

این یافته‌ها همچنین اطلاعات ارزشمندی درباره نیاکان فرهنگ کلوویس (Clovis Culture) فراهم می‌کند؛ فرهنگی که حدود ۱۳ هزار سال پیش در دشت‌های بزرگ (Great Plains) ابزارسازی می‌کرده است.

ارتباط با نظریه پل زمینی برینگ

بر اساس یکی از نظریه‌های قدیمی و پذیرفته‌شده، مردم فرهنگ کلوویس از طریق پل زمینی برینگ (Bering Land Bridge) وارد آمریکای شمالی شده‌اند. کشف هولتزمن می‌تواند این فرضیه را تقویت کند، زیرا موقعیت جغرافیایی این محوطه به‌عنوان یک ایستگاه میانی میان سیبری (Siberia) و دشت‌های بزرگ عمل می‌کرده است.

پژوهشگران تأکید کرده‌اند: «محوطه هولتزمن اطلاعات تازه‌ای به مجموعه رو‌به‌گسترش داده‌های باستان‌شناسی در دره میانی تانانا طی دوره یخبندان پایانی می‌افزاید. بر اساس شواهد کنونی، محل تلاقی شا کریک با رودخانه تانانا در زمان ورود اولیه مردم بومی، منطقه‌ای بسیار فعال بوده است.»

دروازه‌ای به قلب آمریکای شمالی

برای شکارچیان متحرک کلان‌جانوران عصر یخبندان (Megafauna) که این ابزارها را ساخته‌اند، دره تانانا احتمالاً نقش دروازه‌ای طبیعی برای اکتشاف و سکونت در مناطق جدید استپ ماموت‌ها در مسیر حرکت به سوی دشت‌های بزرگ را ایفا می‌کرده است. از این رو، این کشف گامی بسیار مهم در درک نخستین سفرهای انسانی به درون سرزمین‌های داخلی آمریکای شمالی به‌شمار می‌رود.

قدیمی‌ترین یافته‌ها چه هستند؟

قدیمی‌ترین اشیای کشف‌شده در محوطه هولتزمن شامل موارد زیر است:

• یک عاج ماموت ماده 
• ابزارهای پولکی سنگی
• سنگ چکش
• گل اخرا قرمز (Red Ocher)
• شواهدی از سوزاندن و تراش سنگ 

در لایه‌های کمی جوان‌تر، با قدمت حدود ۱۳٬۷۰۰ سال، پژوهشگران به یک کارگاه برخوردند که حاوی مقدار زیادی کوارتز (Quartz) بود؛ ماده‌ای کلیدی در ساخت ابزارهای عاج ماموت. در همین بخش، قدیمی‌ترین ابزارهای میله‌ای عاجی شناخته‌شده در قاره آمریکا کشف شد.

نقش کلیدی عاج ماموت در فناوری‌های اولیه

پژوهشگران نوشته‌اند: «عاج ماموت نقش بسیار مهمی در فناوری‌های اولیه ایفا می‌کرد. فرایند ساخت ابزارهای عاجی و ابزارهای مرکب میله‌ای کشف‌شده در محوطه هولتزمن، از قدیمی‌ترین نمونه‌های شناخته‌شده در قاره آمریکا هستند و شباهت‌های فناورانه‌ای با سنت کلوویس در مناطق جنوبی‌تر نشان می‌دهند.»

کارگاه گسترده کشف‌شده در هولتزمن، مملو از ابزارهای عاجی و شواهد ساخت ابزار بوده است. به گفته محققان: «عاج ماموت و مواد سنگی نقش پررنگی در گردش منابع در سراسر برینگیا شرقی (Eastern Beringia) و در نهایت در پراکندگی انسان‌ها به سمت جنوب، یعنی کوه‌های راکی (Rocky Mountains) و دشت‌های مرتفع شمالی (Northern High Plains) آمریکای شمالی داشته‌اند.»

نگاهی بی‌سابقه به تعامل انسان و ماموت پشمالو

استفاده گسترده از عاج ماموت برای پژوهشگران اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا تصویری کم‌سابقه از تعامل فرهنگ‌های باستانی با کلان‌جانوران عصر یخبندان، به‌ویژه ماموت پشمالو (Woolly Mammoth)، ارائه می‌دهد. این کشف نشان می‌دهد که این جوامع نه‌تنها شکارچی، بلکه نوآورانی ماهر در بهره‌گیری از منابع طبیعی پیرامون خود بوده‌اند.

کشف ابزارهای محوطه هولتزمن، تنها یک یافته باستان‌شناسی نیست، بلکه قطعه‌ای کلیدی از پازل مهاجرت اولیه انسان به آمریکای شمالی است. این شواهد، تاریخ حضور انسان در این قاره را به عقب می‌برد، ارتباطی روشن‌تر میان آلاسکا و فرهنگ کلوویس برقرار می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه انسان‌های اولیه، با تکیه بر فناوری‌های پیشرفته زمان خود و استفاده هوشمندانه از عاج ماموت، مسیر ورود به قلب آمریکای شمالی را هموار کرده‌اند.