میا تروو از «You Crazy Thing» میگوید؛ ادای دین به مادری که دیگران را میدید
کارگردان فنلاندی در سومین فیلم بلندش، خاطرات زندگی کنار یک بیمارستان روانپزشکی را به داستانی درباره طبقه اجتماعی، عشق و میل به دیدهشدن پیوند میزند.
برای میا تروو، الهام فیلم تازهاش نه در آرشیوها، بلکه در زندگی مادرش بود؛ پرستاری که ۳۷ سال در یک بیمارستان روانپزشکی کار کرد، بیآنکه به باور دخترش، بهاندازه کافی دیده شود. «You Crazy Thing» از همین تجربه ریشه میگیرد: داستان آینو، پرستار سلامت روان که همراه بیمارانش برای حضور در یک مسابقه استعدادیابی آماده میشود، اما خودش نیز نیازها و اندوههایی دارد که پشت مراقبت از دیگران پنهان ماندهاند.
تروو در گفتوگو با ورایتی، کودکیاش در روستایی کوچک در لاپلند را به یاد آورد؛ جایی که به گفته او، فقط بیمارستان بود و جنگل. او از شوخی رایج آن روزها گفت: «میگفتند تنها چیزی که پرستارها را از بیماران جدا میکند، کلیدهایشان است.»
پشت این خاطره، پرسشی جدی درباره ارزشگذاری اجتماعی قرار دارد. تروو گفت: «ما در جامعهای طبقاتی زندگی میکنیم و میدیدم که کسی قدر کار مادرم را نمیداند. انگار هیچکس او را نمیدید. اما وقتی آدمها به کمک نیاز داشتند، وقتی احساس میکردند شکستهاند، او کنارشان بود. این یکی از مضمونهای اصلی فیلم است: آیا واقعاً همدیگر را میبینیم؟»
او فیلم را ادای دینی به مادرش میداند: «عجیب است که آنها آن بیرون جان آدمها را نجات میدهند و ما روی فرش قرمز راه میرویم. برای همین همه جایزههایم را هم به مادرم میدهم.»
«You Crazy Thing» را مارکو تالی برای یلو فیلم اند تیوی تهیه کرده و پالوما پروداکشن دانمارک و گاراژفیلم اینترنشنال سوئد در تولید آن مشارکت دارند. پیهلا ویتالا، آدام پولسون و کلارا دسو بازیگران اصلی گروهی متشکل از بازیگران حرفهای و غیرحرفهای هستند. همزمان با معرفی جزئیات فیلم، نخستین تصاویر آن نیز منتشر شده است.
تروو درباره کار با این گروه گفت: «میخواستم محیط امنی بسازم که بتوانند در آن خودشان باشند. بهترین بخش کارم این است که میتوانم به آنها فرصت درخشیدن بدهم.»
با وجود ریشههای شخصی، داستان فیلم خیالی است و یکی از مسیرهایش، دلباختن آینو به یکی از بیماران است. تروو این رابطه را در چارچوب پرسشهایی درباره طبقه، هویت و عشق بررسی میکند: داشتن یا نداشتن پول چگونه بر تصور آدم از خودش اثر میگذارد؟ آیا ثروت مانع احساس بیارزشی میشود؟ و آیا فقر الزاماً احساس ارزشمندی را از انسان میگیرد؟
او گفت: «زمانی فکر میکردم چون از خانوادهای فقیر آمدهام، نمیتوانم عاشق آدمی ثروتمند شوم؛ انگار فاصلهای میان ما وجود دارد. فیلم واقعاً درباره همین مثلث طبقه، هویت و عشق است.» درعینحال، موقعیت پرستار و بیمار، مسئله مرزهای حرفهای و نابرابری قدرت را نیز پیش میکشد؛ موضوعی که نحوه مواجهه فیلم با آن، بخشی مهم از ارزیابی رابطه مرکزی خواهد بود.
آینو قرار نیست قدیسی بینقص باشد. از نگاه تروو، مراقبت از دیگران گاهی میتواند راهی برای روبهرو نشدن با رنج خود باشد: «وقتی به دیگران کمک میکنی، میتوانی خودت را فراموش کنی؛ از مشکلاتت فاصله بگیری و اندوه خودت را از یاد ببری.»
این توجه به تناقضهای انسانی، ادامه مسیری است که تروو در آثار تحسینشدهاش، «Aurora» و «The Missile»، دنبال کرده است. شخصیتهای او اشتباه میکنند و همیشه رفتار پسندیدهای ندارند، اما فیلمساز صرفاً بابت این لغزشها مجازاتشان نمیکند.
او توضیح داد: «زندگی پنهانی ما همیشه جالبتر از نقابی است که نشان میدهیم. حرفزدن درباره افسردگی یا مشکلات سلامت روان، بهخصوص تجربههای خودت، آسان نیست. اما اغلب همین بخشهای آسیبپذیرند که آدمها را به هم نزدیک میکنند. برای واقعیبودن عشق، باید جرئت کنی همان آدم آشفتهای باشی که هستی.»
تروو در این گفتوگو از تجربه شخصی وابستگی به الکل نیز سخن گفت و تأکید کرد که سالهاست الکل مصرف نمیکند. او توضیح داد که پیشتر برای تسکین اندوه و افسردگی به نوشیدن پناه میبرد: «برای مدتی میان من و واقعیتی که میخواستم از آن فرار کنم، دیوار میکشید. این روش جواب میداد، تا وقتی که دیگر نداد.»
به گفته او، گذشت زمان و رواندرمانی امکان مواجهه با این تجربهها را فراهم کرده است. این روایت شخصی، توصیه درمانی نیست و جایگزین تشخیص، درمان یا مشاوره متخصص سلامت روان نمیشود.
تروو میخواهد با ساختن یک کمدیدرام تلخ اما گرم، شرم و انگ پیرامون مشکلات سلامت روان را به پرسش بگیرد. شاید فیلم برای خودش نیز دعوتی به دیدهشدن باشد؛ برای دختری که زمانی رؤیایی برای آینده نداشت و حالا میگوید در حال آموختن قدرشناسی از زندگی است. در قلب «You Crazy Thing» نیز همین نگاه قرار دارد: برای آنکه شایسته توجه باشیم، لازم نیست استعداد خارقالعادهای رو کنیم؛ گاهی کافی است کسی حاضر باشد ما را، با تمام پیچیدگیهایمان، ببیند.
