چرا «Ghosts of Mars» به بدترین فیلم جان کارپنتر تبدیل شد؟
جان کارپنتر با مجموعهای از آثار تحسینشده، نقشی اساسی در شکلگیری سینمای وحشت مدرن داشت؛ فیلمهایی که تاثیرشان هنوز در آثار فیلمسازان امروزی دیده میشود. «Halloween» در سال ۱۹۷۸ با بودجهای حدود ۳۰۰ هزار دلار ساخته شد، در سراسر جهان ۷۰ میلیون دلار فروخت و الگویی را بنا گذاشت که ژانر اسلشر در دهه بعد از آن پیروی کرد.
چهار سال بعد، «The Thing» بهعنوان نخستین فیلم استودیویی کارپنتر از راه رسید. جلوههای عملی موجودات که راب باتین طراحی کرده بود، یک ایستگاه تحقیقاتی دورافتاده در قطب جنوب را به یکی از خفقانآورترین مکانهای تاریخ سینمای وحشت تبدیل کرد. این فیلمها در کنار «Assault on Precinct 13»، «Escape from New York» و «They Live»، جایگاه کارپنتر را بهعنوان کارگردانی تثبیت کردند که استاد خلق دلهره بود و از آثار ژانری برای کنکاش در شخصیتهایش بهره میگرفت. بنابراین عجیب نبود که او در آستانه هزاره جدید، یکی از قابلاعتمادترین نامهای سینمای وحشت باشد.
این اعتماد با اکران «Ghosts of Mars» در ۲۴ اوت ۲۰۰۱ به آزمونی جدی گذاشته شد. کارپنتر ابتدا پروژه را با عنوان «Escape from Mars» و بهعنوان دنبالهای مستقیم با محوریت اسنیک پلیسکن با بازی کرت راسل توسعه داده بود، اما فروش ناامیدکننده «Escape from L.A.» باعث شد استودیو ادامه این مجموعه را کنار بگذارد.
کارپنتر که نمیخواست تمام کارهای انجامشده را دور بریزد، فیلمنامه «Ghosts of Mars» را همراه لری سالکیس نوشت و علاوه بر کارگردانی، ساخت موسیقی فیلم را نیز بر عهده گرفت. بودجه ۲۸ میلیون دلاری فیلم آن را به گرانترین ساخته کارپنتر تا آن زمان تبدیل کرد. حضور گروهی پرستاره شامل آیس کیوب، ناتاشا هنستریج، جیسون استاتهام، پم گریر، کلیا دووال و جوانا کسیدی نیز نشان میداد او برای این پروژه هدف بزرگی دارد و حتی ظرفیت راهاندازی یک مجموعه سینمایی تازه را در آن میبیند.
بااینحال، هیچکدام از این امیدها به نتیجه نرسید. البته کارپنتر با واکنشهای منفی بیگانه نبود؛ منتقدان در سال ۱۹۸۲ «The Thing» را بهشدت کوبیدند، اما این فیلم بعدها جایگاه شایستهاش را بهعنوان یکی از شاهکارهای سینمای وحشت به دست آورد. واکنشها به «Ghosts of Mars» حتی خصمانهتر بود و با گذشت سالها، نظر غالب میان بسیاری از طرفداران این است که با بدترین فیلم کارنامه کارپنتر روبهرو هستند.
نخستین مشکل جدی «Ghosts of Mars» به فیلمنامه آن برمیگردد؛ ساختاری که پیش از آغاز ماجرا، بخش بزرگی از تعلیق را از بین میبرد. تمام داستان در قالب شهادت ستوان ملانی بالارد با بازی هنستریج روایت میشود. او پس از بازگشت از ماموریت، بهعنوان تنها بازمانده در برابر یک دادگاه مریخی به ریاست بازپرس با بازی رزمری فورسایت قرار میگیرد.
از آنجا که مخاطب از ابتدا میداند ملانی زنده میماند، فلشبکهای بعدی دیگر نمیتوانند درباره سرنوشت او تعلیق ایجاد کنند. همزمان، روایت این پیام را میدهد که احتمالا تمام شخصیتهای دیگر، صرفنظر از اتفاقات پیش رو، محکوم به مرگاند. اوضاع وقتی بدتر میشود که فیلم فلشبکهای دیگری را نیز درون شهادت ملانی قرار میدهد و روایت او با خاطرات فرعی شخصیتهای دیگر قطع میشود. در نتیجه، خط زمانی داستان آشفته و ریتم فیلم در تمام مدت کند و نامنسجم میشود.
کارپنتر همچنین «Ghosts of Mars» را بر همان الگوی محاصرهای بنا کرد که پیشتر در «Assault on Precinct 13» به کار گرفته بود؛ گروهی کوچک در مکانی محدود گرفتار میشوند، در حالی که جمعیتی بیچهره از بیرون به آنها نزدیک میشود. انتقال این فرمول به یک پایگاه معدنکاری در مریخ بهتنهایی برای جذاب کردن فیلم کافی نبود، بهخصوص چون اثر تلاش چندانی برای تغییر یا تازه کردن این الگو نمیکند.
مشکل به بازیگران و شخصیتپردازی نیز کشیده میشود. آیس کیوب، هنستریج، استاتهام و گریر همگی نقشهایی کلیشهای از پلیسها و مجرمان را بازی میکنند و دیالوگهای چندانی ندارند که انگیزهها و ویژگیهایشان را از یکدیگر متمایز کند. این ضعف در مقایسه با شخصیتپردازی آثار موفقتر کارپنتر بیشتر به چشم میآید.
شخصیت منفی داستان هم از همین کمبود رنج میبرد. بیگ ددی مارس با بازی ریچارد سترون، معدنچیان تسخیرشدهای را رهبری میکند که افسران بازمانده را به محاصره درمیآورند، اما فیلمنامه حتی یک خط دیالوگ در اختیار او نمیگذارد و نامش نیز هیچگاه در گفتوگوهای فیلم شنیده نمیشود. یک هیولا لزوما نباید چیزی فراتر از مانعی مرگبار باشد، اما وقتی سرنوشت قهرمانان از ابتدا لو رفته و خود آنها هم شخصیتهای جذابی نیستند، حضور یک شرور ضعیف فقط مشکلات فیلم را بیشتر میکند.
«Ghosts of Mars» در نهایت تنها ۱۴ میلیون دلار در سراسر جهان فروخت و به شکستی تجاری تبدیل شد. کارپنتر بعدها در مصاحبههایش گفت هنگام تولید فیلم از نظر خلاقانه فرسوده شده بود؛ اعترافی که شاید توضیح دهد چرا این اثر تا این اندازه تکراری و وامدار ساختههای قبلی او به نظر میرسد.
پس از این شکست، کارپنتر ۹ سال فیلم بلند دیگری نساخت و سرانجام در سال ۲۰۱۰ با «The Ward» به کارگردانی سینما بازگشت. «Ghosts of Mars» قرار بود آغازگر مسیری تازه باشد، اما در عمل به فیلمی تبدیل شد که هم بلندپروازیهای تجاریاش را بر باد داد و هم یکی از طولانیترین وقفههای دوران حرفهای این استاد سینمای وحشت را رقم زد.
