برخی رویدادها چنان سهمگین و گستردهاند که آثارشان تا سالها بر زندگی مردم و چهره جهان باقی میماند؛ گاهی یک فاجعه طبیعی، گاهی تصمیمات انسانی و گاهی ترکیب هر دو، سرنوشت میلیونها نفر را دگرگون میکند. در این مطلب، با ۱۰ مورد از بدترین فجایع انسانی، زیستمحیطی و طبیعی قرن اخیر آشنا میشویم که پیامدهای عمیق و ماندگاری بر جهان گذاشتند.
۱. آتشسوزیهای جنگل آمازون در سال ۲۰۱۹
جنگل آمازون، بزرگترین جنگل بارانی جهان و «ریههای زمین»، نقش اساسی در تنظیم گرمایش جهانی دارد. اما در سال ۲۰۱۹، این جنگل با بیش از ۷۲ هزار آتشسوزی وحشتناک روبرو شد که وسعتی نزدیک به ۹ هزار کیلومتر مربع را نابود کرد. علت اصلی این آتشها، جنگلزدایی و روشهای مخرب کشاورزی بود. پیامد این رویداد نهتنها نابودی گونههای گیاهی و جانوری، بلکه افزایش انتشار دیاکسید کربن و تضعیف نقش حیاتی آمازون در حفظ تعادل اقلیمی زمین بود.
۲. بحران پناهندگان روهینگیا
در آگوست ۲۰۱۷، ارتش میانمار عملیات نظامی گستردهای علیه اقلیت مسلمان روهینگیا آغاز کرد که به گفته سازمان ملل، نمونه بارز «پاکسازی قومی» بود. روستاها سوختند، قتل عام و خشونت جنسی به راه افتاد و صدها هزار نفر مجبور شدند به بنگلادش فرار کنند. امروزه بیش از یک میلیون روهینگیا در کمپهای شلوغ و بدون تابعیت زندگی میکنند و امید بازگشت به خانه ندارند.
۳. موج گرمای روسیه در سال ۲۰۱۰
تابستان ۲۰۱۰ برای غرب روسیه کابوسی واقعی بود. موج گرمای بیسابقه دما را تا بیش از ۴۰ درجه سانتیگراد بالا برد و آتشسوزیهای مهیب سراسر کشور را فرا گرفت. بیش از ۵۵ هزار نفر جان خود را به دلیل بیماریهای تنفسی یا گرمازدگی از دست دادند. هوای مسموم و دودآلود هفتهها شهرهایی مثل مسکو را در بر گرفت و میلیونها تن دیاکسید کربن وارد جو شد. این فاجعه علاوه بر مرگ انسانها، آسیب جدی به محصولات کشاورزی و اقتصاد منطقه وارد کرد و بسیاری را نسبت به آینده تغییرات اقلیمی نگران ساخت.
۴. نشت نفت دپواتر هورایزن (Deepwater Horizon)
در ۲۰ آوریل ۲۰۱۰، انفجار سکوی نفتی دپواتر هورایزن در خلیج مکزیک باعث بزرگترین فاجعه نفتی دریایی تاریخ شد. ۱۱ کارگر کشته شدند و طی ۸۷ روز، حدود ۳.۱۹ میلیون بشکه نفت وارد آب شد. این نشت عظیم، اکوسیستم دریایی را ویران کرد، اقتصاد ساحلی را فلج ساخت و شرکت BP را با میلیاردها دلار جریمه و خسارت مواجه کرد. با وجود گذشت بیش از یک دهه، آسیب به جانوران دریایی و آلودگی آب همچنان ادامه دارد و بسیاری از توصیههای حفاظتی اجرایی نشدهاند.
۵. خشکسالی شرق آفریقا در سال ۲۰۱۱
بین جولای ۲۰۱۱ تا اواسط ۲۰۱۲، سومالی، کنیا و اتیوپی با بدترین خشکسالی ۶۰ سال اخیر مواجه شدند. محصولات کشاورزی نابود شد، دامها تلف شدند و کمبود شدید آب به قحطی گسترده انجامید. طبق گزارش سازمان ملل، بیش از ۲۶۰ هزار نفر، عمدتاً کودکان، جان خود را از دست دادند. بیثباتی سیاسی و درگیریهای منطقهای، دسترسی به کمکهای انسانی را دشوارتر کرد و این بحران را به یکی از تلخترین تراژدیهای آفریقا تبدیل ساخت.
۶. چرخند نرگس (Cyclone Nargis)
در ماه می ۲۰۰۸، چرخند سهمگین نرگس میانمار را درنوردید. بادهایی با سرعت ۱۶۵ کیلومتر در ساعت، روستاها را نابود کرد و بیش از ۱۴۰ هزار نفر را به کام مرگ فرستاد. تخریب منابع آب و از بین رفتن زیرساختها، زندگی میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار داد. حکومت نظامی میانمار با جلوگیری از ورود کمکهای بینالمللی، بحران را تشدید کرد و بسیاری از بازماندگان بدون حمایت رها شدند.
۷. زلزله هائیتی در سال ۲۰۱۰
در ۱۲ ژانویه ۲۰۱۰، زلزلهای با قدرت ۷ ریشتر در نزدیکی پورتو پرنس، پایتخت هائیتی، رخ داد و یکی از مرگبارترین زلزلههای تاریخ را رقم زد. هزاران نفر کشته و صدها هزار نفر زخمی شدند و میلیونها نفر بیخانمان گشتند. زیرساختهای ضعیف و فقر شدید، روند امدادرسانی و بازسازی را کند کرد. پس از زلزله، شیوع وبا هزاران قربانی دیگر گرفت و مسیر بهبودی کشور را بسیار دشوار ساخت.
۸. سونامی اقیانوس هند در سال ۲۰۰۴
در دسامبر ۲۰۰۴، زمینلرزهای زیر آب با قدرت ۹.۱ ریشتر در نزدیکی سوماترا، اندونزی، باعث شکلگیری یک سونامی عظیم شد. امواج مخرب با سرعت ۸۰۰ کیلومتر بر ساعت، طی کمتر از نیم ساعت به سواحل رسیدند و بیش از ۲۳۰ هزار نفر را در ۱۴ کشور آسیایی و آفریقایی به کام مرگ بردند. دو میلیون نفر بیخانمان شدند و خسارات سنگین مالی و روحی تا سالها ادامه داشت. این حادثه قدرت وحشی طبیعت را به یاد جهان آورد.
۹. همهگیری کووید-۱۹ (COVID-19 Pandemic)
در مارس ۲۰۲۰، سازمان جهانی بهداشت شیوع ویروس کرونا را پاندمی اعلام کرد. این بیماری تا امروز جان بیش از ۶.۵ میلیون نفر را گرفته و صدها میلیون نفر را مبتلا کرده است. کووید-۱۹ اقتصادها را متزلزل ساخت، آموزش را مختل کرد، سبک زندگی و کار را تغییر داد و جامعه جهانی را با چالشهای کمسابقه روبهرو ساخت. با وجود توسعه واکسن و کنترل نسبی بیماری، تأثیرات اجتماعی، اقتصادی و روانی آن هنوز ادامه دارد.
۱۰. جنگ دارفور (War in Darfur)
جنگ دارفور در سودان، از سال ۲۰۰۳ تاکنون بهعنوان نخستین نسلکشی قرن ۲۱ و یکی از بدترین بحرانهای انسانی شناخته میشود. شورش گروههای دارفوری علیه دولت سودان با واکنش خشونتبار، بمباران روستاها، قتلعام غیرنظامیان و تجاوزهای گسترده همراه شد. صدها هزار نفر کشته و میلیونها نفر آواره شدند. حتی پس از جدایی سودان جنوبی در ۲۰۱۱، خشونت و آوارگی در دارفور ادامه دارد و این منطقه همچنان گرفتار فاجعهای زنده و جاری است.
آیا شما فاجعهای را میشناسید که به نظر میرسد باید در این لیست باشد؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید. فراموش نکنیم: سلامت و امنیت هر جامعهای به حمایت از آسیبپذیرترین اعضای آن وابسته است.
