درآمد تهیهکنندگان مستقل بریتانیا به اوج نزدیک شد؛ هشدار پکت درباره «افول مدیریتشده» بیبیسی
با وجود کاهش سفارشهای شبکههای داخلی بریتانیا به زیر ۲ میلیارد پوند، رشد سرمایهگذاری پلتفرمهای جهانی و فروش بینالمللی، درآمد بخش تولید مستقل را در سال ۲۰۲۵ به ۳.۸۱ میلیارد پوند رساند.
بخش تولید مستقل تلویزیون بریتانیا در سال ۲۰۲۵، برخلاف کاهش هزینهکرد شبکههای داخلی، دومین درآمد بزرگ تاریخ خود را ثبت کرد. گزارش تازه انجمن پکت (Pact) نشان میدهد درآمد کلی این صنعت با رشد ۴.۱ درصدی به ۳.۸۱ میلیارد پوند، معادل حدود ۵.۱ میلیارد دلار، رسیده است؛ رقمی که تنها از دوران رونق غیرعادی تولیدات در سال ۲۰۲۲ پایینتر است.
با این حال، پشت این رکورد ظاهراً امیدوارکننده، نگرانی عمیقی درباره تضعیف شبکههای عمومی بریتانیا، بهویژه بیبیسی، و وابستگی روزافزون تهیهکنندگان به سفارشهای نتفلیکس، پرایم ویدئو و دیزنیپلاس دیده میشود.
بر اساس آمار «سرشماری پکت»، درآمد تهیهکنندگان از شبکههای تلویزیونی بریتانیا در سال ۲۰۲۵ به ۱.۹۹ میلیارد پوند کاهش یافت؛ رقمی که نسبت به ۲.۰۹ میلیارد پوند سال پیش از آن، ۴.۷ درصد افت نشان میدهد و برای نخستینبار از سال ۲۰۲۰ به زیر مرز ۲ میلیارد پوند رسیده است.
در نقطه مقابل، درآمدهای بینالمللی تلویزیونی با رشد ۱۵.۸ درصدی، از ۱.۳۵ میلیارد پوند به ۱.۵۷ میلیارد پوند رسید. این بخش اکنون ۴۱.۱ درصد از مجموع درآمد صنعت تولید مستقل بریتانیا را تشکیل میدهد و تنها اندکی با رکورد ۱.۶۲ میلیارد پوندی سال ۲۰۲۲ فاصله دارد.
مارک وارنر، مدیر اجرایی تازه پکت که در ماه مارس جانشین جان مکوی شد، رشد درآمد خارجی را عمدتاً نتیجه سرمایهگذاری سرویسهای استریم بینالمللی دانست. به گفته او، سفارشهای شبکههای سنتی داخلی برای سومین سال پیاپی کاهش یافتهاند و فشار شدیدی بر شرکتهای تولیدی کوچک و متوسط وارد کردهاند.
این افت به ترکیبی از عوامل نسبت داده شده است: کوچک شدن بازار تبلیغات، دور شدن بخشی از مخاطبان از تلویزیون خطی و فشار مداوم تورم بر هزینههای تولید. در چنین شرایطی، پلتفرمهای اشتراکی جهانی به مهمترین خریداران محتوای بریتانیایی بدل شدهاند.
دادههای پکت نشان میدهد سرویسهای اشتراکی اکنون ۷۲.۳ درصد سفارشهای اولیه خارج از بریتانیا را در اختیار دارند و در سال ۲۰۲۵ حدود ۹۱۶ میلیون پوند به تولیدات بریتانیایی اختصاص دادهاند. این سهم در یک دهه گذشته تنها ۲۷ درصد بود. در سالهای ابتدایی رشد بازار جهانی، شبکههای کابلی آمریکا سفارشدهندگان اصلی بودند، اما حالا نتفلیکس، پرایم ویدئو و دیزنیپلاس نقش اول را در تأمین سفارشهای بینالمللی ایفا میکنند.
موفقیت آثاری مانند «Adolescence» نتفلیکس در سال ۲۰۲۵ و توجههایی که «Agatha Christie’s Seven Dials» در سال جاری جلب کرده، از جمله نمونههای تقاضای پایدار برای محتوای بریتانیایی در بازار جهانی به شمار میرود. پکت همچنین به بازگشت فروش بینالمللی آثار آماده اشاره کرده است؛ بازاری که در سال ۲۰۲۴ بهدلیل کاهش صف تولیدات پس از اعتصابهای هالیوود، ۲۶.۸ درصد سقوط کرده بود اما اکنون به سطح معمول خود نزدیک شده است.
درآمدهای غیرتلویزیونی نیز رکورد تازهای ثبت کردهاند. این بخش که فعالیتهایی مانند نشر آنلاین، مدیریت استعدادها، تبلیغات، روابط عمومی و تولید فیلم سینمایی را در بر میگیرد، از ۲۲۴ میلیون پوند به ۲۵۸ میلیون پوند افزایش یافته است. بازار حقوق ثانویه نیز با رشد ۶۵ میلیون پوندی به ۵۷۵ میلیون پوند رسید.
وارنر این رشد را نشانه تقاضای بالا برای آثار بریتانیایی دانست، اما همزمان هشدار داد که ممکن است تهیهکنندگان برای تأمین بودجه اولیه تولید، بیش از گذشته به درآمدهای آتی ناشی از فروش حقوق وابسته شده باشند. به بیان دیگر، درآمد بیشتر لزوماً به معنای امنیت مالی بیشتر نیست؛ زیرا شرکتها باید پیش از آن، سهم بالاتری از هزینه تولید را خودشان تأمین کنند.
یکی از محورهای اصلی نگرانی پکت، سرنوشت «شرایط تجارت» یا Terms of Trade است؛ مقرراتی که از سال ۲۰۰۳ به تهیهکنندگان مستقل اجازه داده حقوق آثار سفارشدادهشده از سوی شبکههای بریتانیایی را حفظ کنند. این مدل در یکچهارم قرن گذشته، پایه رشد شرکتهای مستقل بوده است.
اما تغییرات بازار، این سازوکار را در معرض فشار قرار داده است. شبکه Channel 4 که بهدلیل مدل ناشر-پخشکنندهاش نزدیکترین حامی تولیدکنندگان مستقل شناخته میشود، همچنان در حال بررسی راهاندازی واحد تولید داخلی است. همزمان، خرید ITV از سوی اسکای و بحثهای بیبیسی درباره کارآمدی قوانین فعلی، آینده حقوق تهیهکنندگان را مبهمتر کرده است.
وارنر تأکید کرد اصول «شرایط تجارت» همچنان برای سلامت اکوسیستم تولید مستقل حیاتیاند. او گفت در زمانی که شبکهها سهم کمتری از هزینه اولیه ساخت آثار میپردازند و تهیهکنندگان ناچارند سرمایه بیشتری وارد پروژه کنند، حفظ حقوق مالکیت و امکان بازگرداندن سرمایه برای این شرکتها اهمیتی دوچندان پیدا میکند.
فشارها بر بیبیسی نیز در این گزارش پررنگ است. این سازمان در میانه بحران تأمین مالی، بهدنبال کاهش هزینهای تا سقف ۵۰۰ میلیون پوند است. پکت بار دیگر پیشنهاد کرد مدل تأمین بودجه بیبیسی از حق مجوز تلویزیونی به یک عوارض خانوار، مشابه الگوی آلمان، تغییر کند؛ مدلی که پرداخت آن قابل گریز نباشد.
وارنر معتقد است ادامه وضع فعلی، در عمل تنها یک مسیر پیش روی بیبیسی میگذارد: کاهش تدریجی درآمد و سرمایهگذاری. امیلی اویاما، مدیر سیاستگذاری پکت، این وضعیت را «افول مدیریتشده» توصیف کرده است؛ روندی که معنایش پول کمتر برای تولید و در نتیجه، محتوای کمتر خواهد بود.
رکورد درآمدی تولیدکنندگان مستقل بریتانیا، در نتیجه تصویری دوگانه ساخته است: صنعت از نظر صادرات و همکاریهای جهانی قدرتمندتر شده، اما ستونهای داخلی آن با چالش جدی روبهرو هستند. اگر شبکههای عمومی توان سفارشدهی خود را از دست بدهند و حقوق تولیدکنندگان نیز محدود شود، موفقیت امروز پلتفرمهای جهانی ممکن است فردا به وابستگیای پرهزینه برای یکی از مهمترین صنایع خلاق بریتانیا تبدیل شود.
