کریستوفر نولان: استودیوها باید از حق نشر فیلم‌ها در برابر هوش مصنوعی دفاع کنند

کریستوفر نولان معتقد است بحث هوش مصنوعی نباید مسئولیت شرکت‌ها را به حاشیه ببرد. کارگردان برنده دو جایزه اسکار که اکنون در میانه نخستین دوره ریاست خود بر انجمن کارگردانان آمریکا قرار دارد، از استودیوها می‌خواهد برای حفاظت از حقوق آثارشان اقدام کنند؛ حقوقی که اغلب در اختیار فیلم‌سازان نیست، اما بخشی از درآمد آن‌ها به نحوه بهره‌برداری از آن وابسته است.

نولان در گفت‌وگو با پادکست «Hollywood Insiders» از کاربرد بیش‌ازحد گسترده اصطلاح هوش مصنوعی انتقاد کرد. به گفته او، این عنوان چنان پدیده‌های متفاوتی را در بر می‌گیرد که به ابزاری برای شانه خالی‌کردن شرکت‌ها از مسئولیت تبدیل شده است.

او گفت: «هوش مصنوعی اصطلاحی بیش‌ازحد کلی است. چیزهای زیادی را با آن توصیف می‌کنند و شرکت‌ها از آن استفاده می‌کنند تا خودشان را از مسئولیت مبرا کنند. انگار می‌خواهند آن را هیولای فرانکنشتاینی نشان بدهند که ممکن است از کنترل خارج شود و دنیا را تغییر دهد، بدون اینکه خودشان بابتش پاسخ‌گو باشند. باید محکم در برابر این نگاه بایستیم.»

از نظر نولان، حمایت از خالقان آثار لزوما به معنای انتظار برای تدوین تمام قوانین تازه نیست؛ بخشی از ابزارهای حقوقی همین حالا وجود دارد. او با اشاره به استناد شرکت‌های هوش مصنوعی به اصل «استفاده منصفانه» گفت: «قوانینی داریم که از افراد و خالقان آثار محافظت می‌کنند. فکر می‌کنم اینکه این شرکت‌ها پشت مقررات استفاده منصفانه پنهان می‌شوند، در بلندمدت در دادگاه دوام نخواهد آورد. همین حالا هم احکام مهمی علیه آن صادر شده است.»

این ارزیابی، موضع نولان درباره مسیر منازعات حقوقی است؛ او در این گفت‌وگو نام پرونده یا حکم مشخصی را مطرح نکرد. تاکید اصلی‌اش نیز بر مسئولیت استودیوها بود، نه امکان اقدام مستقیم کارگردانان در تمام موارد نقض حق نشر.

نولان توضیح داد: «در انجمن، تمرکز زیادی داریم بر اینکه استودیوها را در قبال حفاظت از حق نشر آثارشان پاسخ‌گو نگه داریم. ما نمی‌توانیم این کار را انجام بدهیم. جز چند استثنای محدود، اعضای انجمن صاحب حق نشر فیلم‌هایی نیستند که روی آن‌ها کار کرده‌اند. این وظیفه استودیوهاست.»

او در همین زمینه از درج یک هشدار حقوقی در پایان «The Odyssey» ابراز رضایت کرد؛ فیلمی که در رقابت اسکار نیز مطرح است. به گفته نولان، متن حقوقی تیتراژ پایانی این اثر برای نخستین بار تصریح می‌کند که فیلم نباید وارد سامانه‌های هوش مصنوعی شود و به‌عنوان داده آموزشی مورد استفاده قرار بگیرد.

نولان پیش از انتخاب به ریاست انجمن کارگردانان آمریکا در سپتامبر گذشته، در کمیته هوش مصنوعی این نهاد فعالیت داشت. او پس از انتخابش نیز در گفت‌وگو با ددلاین گفته بود حمایت‌های «بسیار خوبی» در برابر هوش مصنوعی وجود دارد، اما بلافاصله تاکید کرده بود: «این کافی نیست.»

خواسته او فراتر از تعیین محدودیت‌های فعلی است. نولان معتقد است کارگردانان باید در تصمیم‌گیری درباره شیوه استفاده از این ابزار و چارچوب حقوقی آن نقش داشته باشند؛ حتی اگر مالک حقوقی آثار خود نباشند.

او توضیح داده بود: «ما معمولا صاحب حق نشر کارهایمان نیستیم، اما درآمدمان و پرداخت‌هایی که از نمایش و بهره‌برداری‌های بعدی آثار دریافت می‌کنیم، به درآمدزایی درست از همین حقوق بستگی دارد. برای همین مدام با شرکت‌ها گفت‌وگو می‌کنیم که آیا بیشترین ارزش ممکن را از آثاری که ساخته‌ایم به دست می‌آورید؟ چون ما هم از آن سهم قابل‌توجهی می‌بریم.»

موضع نولان یک فاصله مهم در ساختار صنعت سینما را برجسته می‌کند: فیلم‌سازان در خلق ارزش نقش دارند، اما اختیار حقوقی دفاع از آن اغلب دست استودیوهاست. هشدار پایان «The Odyssey» موضع دارنده حقوق اثر را روشن می‌کند، ولی مطالبه رئیس انجمن کارگردانان به یک جمله در تیتراژ محدود نیست؛ او می‌خواهد حفاظت از آثار، از اعلام مخالفت به مسئولیت‌پذیری عملی برسد.