آدرنالین چیست؟

آدرنالین که با نام علمی «اپی‌نفرین» (epinephrine) نیز شناخته می‌شود، هورمونی است که در شرایط استرس‌زا ترشح می‌شود. این هورمون توسط غدد فوق کلیوی تولید و وارد جریان خون می‌شود و نقش کلیدی در واکنش «جنگ یا گریز» بدن ایفا می‌کند.

هنگامی که با تهدیدی مواجه می‌شوید، این هورمون سیستم عصبی را تحریک می‌کند. برای مثال، تصور کنید در حال دوچرخه‌سواری هستید که ناگهان فردی جلوی شما ظاهر می‌شود و مجبور می‌شوید به سرعت تغییر مسیر دهید. در این لحظه، بدن شما آدرنالین ترشح می‌کند که منجر به واکنش‌های فیزیکی آنی می‌شود. ممکن است احساس تعریق کنید، ضربان قلب‌تان تند شود یا بدنتان بلرزد. این واکنش، پاسخی طبیعی و سالم به شمار می‌آید. آدرنالین به شما کمک می‌کند تا در موقعیت‌های خطرناک، ناایمن یا بحرانی، به سرعت واکنش نشان دهید.

با این حال، ترشح ناگهانی آدرنالین در شرایط دیگری هم رخ می‌دهد، از جمله: سخنرانی در مقابل جمعیت زیاد در یک ورزشگاه، پیش از یک رویداد ورزشی رقابتی، سوار شدن بر ترن هوایی، یا حتی در میانه‌ی یک جر و بحث. با فرامدیا همراه باشید …

ویژگی‌های آدرنالین

آدرنالین هورمونی است که در کنار کورتیزول (Cortisol) و آلدوسترون (Aldosterone)، هنگام بحران یا تجربه احساسات شدید مانند هیجان یا ترس ترشح می‌شود. این ترشح به صورت خودکار اتفاق می‌افتد. با آزاد شدن آدرنالین، پیام‌هایی به اندام‌های مختلف بدن، مانند قلب و ریه‌ها، ارسال می‌شود.

هنگام ترشح آدرنالین ممکن است موارد زیر را تجربه کنید:

افزایش فشار خون
افزایش ضربان قلب
تقویت حس‌ها
کاهش حساسیت به درد
گشاد شدن مردمک چشم
لرزش اندام‌ها
تعریق زیاد

در شرایط «جنگ یا گریز»، ممکن است بتوانید سریع‌تر از حد معمول بدوید یا حتی در صورت مصدومیت، دردی را احساس نکنید. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که بدن شما به حالت بقا تغییر وضعیت می‌دهد.

این واکنش در موقعیت‌های خطرناک و ناامن به حفظ امنیت شما کمک می‌کند. هنگامی که شرایط تغییر کرد و دیگر با تهدید یا عاملی استرس‌زا روبرو نیستید، بدن شما شروع به آرام شدن می‌کند و علائم فروکش خواهد کرد.

تأثیر آدرنالین بر جسم و ذهن

برخی از افراد شیفته‌ی هیجان ناشی از ترشح ناگهانی آدرنالین هستند. پرش از روی پل با طناب بانجی (بانجی‌جانپینگ)، شرکت در مسابقات اتومبیل‌رانی و رقابت‌های ورزشی، همگی فعالیت‌هایی هستند که افراد برای تجربه این حس، خود را به چالش می‌کشند و از مرزهایشان فراتر می‌روند. برای دنبال‌کنندگان هیجان، آدرنالین ماده‌ای اعتیادآور است.

با این حال، میزان بالای آدرنالین، به خصوص در شرایط استرس مزمن، می‌تواند به مشکلی جدی تبدیل شود. اگر به طور مداوم در وضعیت «جنگ یا گریز» قرار داشته باشید، علائم ناشی از ترشح آدرنالین برای مدت طولانی در بدن شما باقی می‌ماند و می‌تواند به سلامت جسم و روان‌تان آسیب بزند.

بار بیش از حد و مکرر آدرنالین می‌تواند منجر به موارد زیر شود:

مشکلات گوارشی
سردرد
گرفتگی عضلات
بی‌خوابی
افزایش وزن
اضطراب
افسردگی
فشار خون بالا
بیماری قلبی
سکته مغزی

اختلالات غدد فوقِ کلیوی نیز می‌تواند در اثر کمبود یا ترشح بیش از حد هورمون‌ها ایجاد شود. برای نمونه، فئوکروموسیتوم -Pheochromocytoma- (تومور خوش‌خیم سلول‌های کرومافین -chromaffin-) نوعی تومور است که می‌تواند ناشی از ترشح بیش از حد آدرنالین باشد. این تومور می‌تواند منجر به فشار خون بالا و سایر علائم گردد.

تنظیم سطح آدرنالین

ممکن است در محیطی با استرس بالا مانند بیمارستان یا مدرسه کار کنید و یا با عوامل استرس‌زای شخصی مثل مشکلات زناشویی دست و پنجه نرم کنید که همگی می‌توانند منجر به بار بیش از حد آدرنالین در بدن شوند.

برای محدود کردن دفعات ترشح ناگهانی آدرنالین، باید با عوامل استرس‌زای زندگی خود مقابله کرده و شیوه‌های مدیریت سالم را به کار گیرید. این راهکارها می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

ورزش روزانه
مدیتیشن
تمرینات تنفس عمیق
استراحت آگاهانه
تغذیه‌ی سالم
محدود کردن مصرف کافئین یا الکل

استرس مزمن برای سلامت و رفاه شما مضر است، اما قابل کنترل است. اگر در کاهش استرس‌های زندگی خود با مشکل مواجه هستید، توصیه می‌کنیم با یک متخصص سلامت روان صحبت کنید. آن‌ها می‌توانند راهکارهای مقابله با استرس یا گزینه‌های درمانی را در اختیار شما قرار دهند.

درمان آنافیلاکسی (Anaphylaxis)

آدرنالین دارویی است که در موارد اورژانسی برای درمان واکنش شدید آلرژیک، به نام آنافیلاکسی، به کار می‌رود. این دارو با تحریک قلب، شل کردن عضلات مجاری تنفسی، افزایش فشار خون و بهبود تنفس، از پیشرفت علائم تهدید کننده‌ی حیات دستگاه تنفسی یا قلب و عروق جلوگیری می‌کند.

اگر به زنبورعسل حساسیت داشته باشید و نیش بزنید یا به بادام زمینی حساسیت داشته باشید و کره بادام زمینی بخورید، برای مقابله با کهیر، تورم گلو، تنگی نفس یا سایر علائم آنافیلاکسی، باید به سرعت آدرنالین تزریق کنید.

«خودِ تزریق اپی‌نفرین» که به طور معمول اِپی‌‌پِن نامیده می‌شود، علائم آنافیلاکسی را برطرف می‌کند. با این حال، اگر بلافاصله پس از واکنش آلرژیک استفاده نشود و فرد به مراقبت‌های پزشکی دسترسی پیدا نکند، آنافیلاکسی می‌تواند منجر به مرگ شود. بنابراین، در صورت داشتن سابقه‌ی آلرژی، حمل کردن اپی‌‌پن در مواقع ضروری بسیار مهم است.

جمع بندی

ممکن است از احساس ناشی از ترشح آدرنالین لذت ببرید یا نبرید، اما این یک واکنش طبیعی و انسانی است. نباید فعالیت‌های خاصی را، مانند سخنرانی در جمع، صرفاً به دلیل اجتناب از احساس اضطراب ناشی از هجوم آدرنالین کنار بگذارید. با این حال، درگیر شدن در رفتارهای پرخطر نیز می‌تواند مشکل‌ساز باشد.

اگر فردی هستید که به دنبال هیجان ناشی از ترشح آدرنالین هستید، برای محافظت از خود و اطرافیانتان اقدامات احتیاطی انجام دهید. اگر به طور مکرر دچار ترشح بیش از حد آدرنالین می‌شوید یا برای مقابله با اختلال اضطرابی یا سایر عوامل استرس‌زای روانی به راهکارهای بیشتری نیاز دارید، به فکر صحبت با یک درمانگر باشید.

هجوم آدرنالین می‌تواند نجات‌بخش باشد. همچنین می‌تواند احساس غرق شدن و درماندگی ایجاد کند. اگر در مدیریت استرس خود با مشکل مواجه هستید یا احساس.