آیا تریلر «Avengers: Doomsday» با یک ترفند قدیمی مخاطبان را فریب می‌دهد؟

بازاریابی فیلم‌های مارول همیشه همه واقعیت را به مخاطب نمی‌گوید؛ گاهی یک دیالوگ روی تصاویری نامرتبط قرار می‌گیرد، گاهی شخصیت‌ها از نماهای تریلر حذف یا به آن اضافه می‌شوند و گاهی نیز صحنه‌ای که همه را هیجان‌زده کرده، اصلاً در نسخه نهایی وجود ندارد. اکنون نخستین تریلر «Avengers: Doomsday» این احتمال را مطرح کرده که مارول بار دیگر به سراغ همان ترفندهای آشنای دوران «Avengers: Infinity War» رفته است.

مهم‌ترین نشانه، تک‌گویی هشدارآمیز ثور است؛ سخنانی که تدوین تریلر آن‌ها را مستقیماً به دکتر دووم پیوند می‌دهد. بااین‌حال، هیچ‌یک از جملات ثور صریحاً به این شخصیت اشاره نمی‌کنند. شاید تهدید واقعی نه دووم، بلکه برخورد مرگ‌بار جهان‌های موازی باشد؛ بحرانی که می‌تواند این شرور مشهور را، دست‌کم در ظاهر، به متحد قهرمانان تبدیل کند.

ترفندی که مارول در «Infinity War» به کار گرفت

تریلرهای «Avengers: Infinity War» پیش از اکران فیلم مملو از تصاویر هیجان‌انگیز بودند، اما بعضی از آن‌ها نسخه‌ای دقیق از اتفاقات فیلم را نمایش نمی‌دادند. مشهورترین نمونه، نمای دویدن گروهی قهرمانان به سوی نبرد در واکاندا بود؛ تصویری که هالک نیز در آن حضور داشت، اما به همان شکل وارد نسخه نهایی نشد.

مارول با تغییر تصاویر مربوط به هالک و دست‌کاری بعضی نماها، تلاش کرد تحولات داستانی مهم را پنهان نگه دارد. این رویکرد از نظر حفظ غافل‌گیری‌ها مؤثر بود، اما یک پیامد مهم نیز داشت: مخاطبان آموختند که نباید ارتباط میان صدا و تصویر در تریلرهای دنیای سینمایی مارول را کاملاً واقعی فرض کنند.

به همین دلیل، هر دیالوگ مهم در تریلر «Avengers: Doomsday» اکنون با تردید بیشتری بررسی می‌شود. ممکن است جمله‌ای که ظاهراً درباره یک شخصیت بیان شده، در متن اصلی فیلم معنای کاملاً متفاوتی داشته باشد.

آیا ثور واقعاً درباره دکتر دووم هشدار می‌دهد؟

تریلر با صدای دکتر دووم، با بازی رابرت داونی جونیور، آغاز می‌شود. او از تهدیدی قریب‌الوقوع و انتخابی ناممکن حرف می‌زند. با توجه به مسیر چندجهانی آثار اخیر مارول، این سخنان می‌تواند به پدیده «تهاجم» یا «Incursion» مربوط باشد؛ رویدادی که طی آن دو جهان با یکدیگر برخورد می‌کنند و بقای هر دو در معرض خطر قرار می‌گیرد.

پس از نمایش لوگوی مارول استودیوز، صدای ثور شنیده می‌شود. او برای قهرمانانی ناشناس از تهدیدی سخن می‌گوید که با هر آنچه تاکنون دیده، تفاوت دارد. ثور همچنین تأکید می‌کند حتی جنگجویان بزرگی که پیش‌تر در کنارش مبارزه کرده‌اند، آمادگی رویارویی با خطر پیش رو را نخواهند داشت.

تدوین تریلر، این تک‌گویی را در کنار تصاویری از نبرد ثور و دکتر دووم قرار می‌دهد. نتیجه ظاهری روشن است: دووم همان تهدیدی است که حتی خدای تندر را ترسانده است. مشکل اینجاست که متن سخنان ثور هیچ اشاره مستقیمی به دووم یا حتی یک دشمن مشخص ندارد.

او درباره خطری بزرگ و بی‌سابقه صحبت می‌کند، اما این خطر لزوماً یک فرد نیست. پیوند میان سخنان ثور و دکتر دووم صرفاً از کنار هم قرار گرفتن نماها شکل می‌گیرد؛ همان روشی که مارول پیش‌تر برای هدایت ذهن مخاطب به مسیری نادرست به کار گرفته بود.

تهدید اصلی شاید برخورد جهان‌ها باشد

یکی از نماهای مهم تریلر، پروفسور ایکس را در حال مشاهده انفجار یک سیاره نشان می‌دهد. وضعیت عمارت ایکس نیز این احتمال را به وجود می‌آورد که صحنه مورد نظر در بخش‌های ابتدایی فیلم اتفاق می‌افتد. اگر چنین باشد، خطر برخورد جهان‌های موازی احتمالاً خیلی زود به‌عنوان بحران اصلی داستان معرفی خواهد شد.

این برداشت با واکنش ثور نیز تناسب بیشتری دارد. او پیش‌تر مقابل دشمنانی مانند تانوس و گور ایستاده است؛ بنابراین ترس شدیدش از قدرت یک جنگجوی دیگر، حتی اگر آن فرد دکتر دووم باشد، به توضیح بیشتری نیاز دارد. اما نابودی یک جهان بر اثر برخورد خطوط زمانی، تهدیدی نیست که بتوان صرفاً با قدرت بدنی یا یک سلاح جادویی متوقفش کرد.

اگر ثور درباره «تهاجم‌ها» حرف بزند، نگرانی او منطقی‌تر خواهد بود. در چنین شرایطی، قهرمانان با دشمنی روبه‌رو نیستند که بتوان شکستش داد؛ آن‌ها باید راهی برای جلوگیری از برخورد واقعیت‌ها پیدا کنند و شاید ناچار شوند میان بقای جهان‌های مختلف دست به انتخاب بزنند.

سخنان ابتدایی دووم درباره «انتخاب ناممکن» نیز می‌تواند به همین بحران مرتبط باشد. احتمال دارد او تلاش کند دیگران را متقاعد کند که برای نجات یک جهان، نابودی جهانی دیگر اجتناب‌ناپذیر است.

دکتر دووم؛ دشمن آشکار یا متحدی فریب‌کار؟

اگر هشدار ثور مستقیماً درباره دکتر دووم نباشد، نقش این شخصیت در «Avengers: Doomsday» مبهم‌تر می‌شود. یک احتمال جذاب آن است که دووم در بخش عمده داستان نه در قامت دشمن، بلکه به‌عنوان متحد یا راهنمای قهرمانان ظاهر شود.

بسیاری از شخصیت‌هایی که انتظار می‌رود در این فیلم حضور داشته باشند، شناخت عمیقی از سازوکار چندجهانی ندارند. وقوع یک «تهاجم» می‌تواند انتقام‌جویان، مردان ایکس و چهار شگفت‌انگیز را با بحرانی روبه‌رو کند که درک آن بدون کمک یک متخصص دشوار است. دکتر دووم ممکن است دقیقاً از همین خلأ استفاده کند.

او می‌تواند خود را فردی آگاه و خیرخواه نشان دهد که درباره برخورد قریب‌الوقوع جهان‌ها هشدار می‌دهد. اگر قهرمانان از ماهیت واقعی و برنامه پنهانی او اطلاع نداشته باشند، احتمالاً توصیه‌هایش را جدی خواهند گرفت. چنین موقعیتی به دووم اجازه می‌دهد گروه‌های مختلف را مقابل یکدیگر قرار دهد یا آن‌ها را بدون اطلاعشان به اجرای نقشه خود وادار کند.

در این سناریو، قدرت اصلی دووم فقط زره، فناوری یا توانایی‌های ویژه او نخواهد بود؛ بلکه برتری واقعی‌اش از دانشی می‌آید که دیگران در اختیار ندارند. او می‌تواند با ارائه اطلاعات درست اما ناقص، اعتماد قهرمانان را به دست آورد و تصمیم‌هایشان را در مسیر مطلوب خود هدایت کند.

تکرار بهترین ایده تانوس در «Infinity War»

این نظریه می‌تواند شباهت ساختاری مهمی میان دکتر دووم و تانوس ایجاد کند. تانوس در «Avengers: Infinity War» صرفاً یک شخصیت شرور نبود؛ روایت تا حد زیادی سفر او برای به دست آوردن سنگ‌های ابدیت را دنبال می‌کرد. او نیروی پیش‌برنده داستان بود و حتی از منظر روایی می‌شد او را شخصیت اصلی فیلم دانست.

تانوس پس از رسیدن به هدفش، در «Avengers: Endgame» دوباره جایگاه روشن‌تری به‌عنوان آنتاگونیست اصلی پیدا کرد. ممکن است مارول برنامه مشابهی برای دووم داشته باشد: معرفی او به‌عنوان شخصیتی محوری و ظاهراً ضروری در «Avengers: Doomsday» و آشکارکردن کامل چهره شرور او در «Avengers: Secret Wars».

چنین تصمیمی می‌تواند نگرانی درباره ورود شتاب‌زده دکتر دووم به داستان را نیز کاهش دهد. این شخصیت برای تبدیل‌شدن به تهدیدی بزرگ، به زمان نیاز دارد. اگر فیلم نخست انگیزه‌ها، دانش و شیوه نفوذ او را نشان دهد و فیلم بعدی پیامدهای نقشه‌اش را به تصویر بکشد، حضورش وزن بیشتری پیدا خواهد کرد.

البته احتمال دیگری نیز وجود دارد: دووم شاید واقعاً قصد نجات جهان خود را داشته باشد، اما برای رسیدن به این هدف از روش‌هایی بی‌رحمانه استفاده کند. در این صورت، او نه یک متحد واقعی و نه شروری ساده خواهد بود؛ بلکه شخصیتی خاکستری است که بخشی از هشدارهایش حقیقت دارد، هرچند راه‌حل‌هایش برای قهرمانان پذیرفتنی نیست.

چرا نباید به تدوین تریلر اعتماد کامل کرد؟

تریلرها پیش از هر چیز ابزار تبلیغاتی‌اند و هدفشان انتقال بی‌طرفانه داستان نیست. آن‌ها باید هیجان ایجاد کنند، پرسش بسازند و در عین حال غافل‌گیری‌های فیلم را حفظ کنند. مارول نیز بارها ثابت کرده برای رسیدن به این هدف، از جابه‌جایی دیالوگ‌ها، تصاویر ناقص و حتی نماهای تغییر‌یافته استفاده می‌کند.

بنابراین، نمایش مبارزه ثور و دووم الزاماً به این معنا نیست که آن‌ها از ابتدا دشمن یکدیگرند. این نبرد ممکن است پس از افشای خیانت دووم رخ دهد، بخشی از یک سوءتفاهم باشد یا حتی خارج از زمینه واقعی خود در تریلر قرار گرفته باشد.

اگر این تحلیل درست باشد، جمله‌های ثور درباره چیزی بسیار بزرگ‌تر از یک شرور قدرتمند هستند: فروپاشی نظم چندجهانی. دکتر دووم نیز شاید کسی نباشد که قهرمانان از آغاز باید با او بجنگند؛ بلکه فردی است که ابتدا به او اعتماد می‌کنند و زمانی حقیقت را می‌فهمند که دیگر برای متوقف‌کردنش دیر شده است.

ترفند واقعی «Avengers: Doomsday» شاید پنهان‌کردن یک شخصیت یا صحنه نباشد، بلکه گمراه‌کردن مخاطب درباره جایگاه دکتر دووم در داستان باشد. اگر او مانند تانوس به نیروی محرک روایت تبدیل شود، فیلم فرصت خواهد داشت شروری چندلایه بسازد؛ کسی که برای نجات واقعیت قدم پیش می‌گذارد، قهرمانان را با خود همراه می‌کند و سرانجام نشان می‌دهد منظورش از «نجات»، الزاماً همان چیزی نیست که دیگران تصور می‌کردند.