برگن؛ زن رنجها و صدای زخمی موسیقی آربسک ترکیه
برگن با نام اصلی بلگین سارلمیشِر یا Belgin Sarılmışer، خواننده مشهور موسیقی آربسک ترکیه بود؛ هنرمندی که زندگی کوتاه، صدای غمگین و سرنوشت تلخش او را به یکی از ماندگارترین و دردناکترین چهرههای موسیقی ترکیه تبدیل کرد. او در ۱۵ ژوئیه ۱۹۵۹ در مرسین به دنیا آمد و در خانوادهای پرجمعیت رشد کرد. برگن از کودکی به موسیقی علاقه داشت و استعدادش باعث شد با موفقیت وارد مسیر آموزش موسیقی شود.
او پس از جدایی پدر و مادرش همراه مادرش به آنکارا رفت و در همان سالها بهطور جدیتر موسیقی را دنبال کرد. برگن با رتبهای قابل توجه وارد کنسرواتوار دولتی آنکارا شد و آموزش موسیقی دید؛ اما شرایط اقتصادی خانواده باعث شد نتواند مسیر آکادمیک را تا پایان ادامه دهد. با این حال، علاقه و توانایی او در خواندن باعث شد به صحنههای موسیقی راه پیدا کند.
نام هنری «برگن» را با الهام از شهر Bergen در نروژ انتخاب کرد؛ نامی که بعدها برای میلیونها شنونده ترکیهای با صدایی پر از اندوه، رنج و مقاومت گره خورد. او در آغاز فعالیتش در کلوپها و سالنهای موسیقی اجرا میکرد و بهتدریج در فضای موسیقی عربسک شناخته شد؛ سبکی که در ترکیه با مضامین عشق ناکام، فقر، تنهایی، رنج و زندگی طبقات حاشیهای پیوند عمیقی دارد.
نقطه تاریک زندگی برگن از زمانی آغاز شد که در دوران اجرای برنامه در آدانا با هالیس سربست آشنا شد؛ مردی که طبق روایتهای منتشرشده، خود را مجرد معرفی کرده بود، اما بعدها مشخص شد همسر و سه فرزند دارد. پس از آشکار شدن این حقیقت و تصمیم برگن برای فاصله گرفتن، او بارها با تهدید، فشار و خشونت روبهرو شد.
یکی از تلخترین حوادث زندگی برگن زمانی رخ داد که هالیس سربست، فردی را اجیر کرد تا به او حمله کند و روی صورتش اسید پاشید. این حادثه باعث شد برگن یکی از چشمانش را از دست بدهد و آثار آن تا پایان عمر بر چهرهاش باقی بماند. با وجود این فاجعه، او صحنه را ترک نکرد. برگن با پوشاندن بخشی از صورتش و با قدرتی کمنظیر دوباره به موسیقی بازگشت؛ بازگشتی که او را از یک خواننده محبوب به نمادی از ایستادگی در برابر خشونت تبدیل کرد.
مهمترین اثر برگن، آلبوم «زن رنجها» (Acıların Kadını) بود که در سال ۱۹۸۶ منتشر شد. این آلبوم فروش بسیار بالایی داشت و طبق گزارشهای رسانهای، بیش از یک میلیون نسخه فروخت؛ رقمی چشمگیر برای بازار موسیقی آن دوران. عنوان آلبوم نیز به لقب ماندگار او تبدیل شد: «زن رنجها». از آن پس، برگن برای بسیاری از مردم ترکیه صدای زنانی شد که درد، خشونت و تنهایی را تجربه کرده بودند اما همچنان تلاش میکردند بایستند.
برگن در دهه ۱۹۸۰ به یکی از چهرههای مهم موسیقیآربسک تبدیل شد؛ موسیقیای که در آن دوره با صدای خوانندگانی مانند اورهان گنجهبای، مسلم گورسس و ابراهیم تاتلیسس در میان مردم محبوبیت گستردهای داشت. اما جایگاه برگن متفاوت بود؛ او نهتنها با صدایش، بلکه با زندگی واقعیاش به نماد رنج تبدیل شد. شنوندگان، ترانههای او را فقط اجراهای احساسی نمیدانستند؛ بلکه آنها را بازتاب سرگذشت خود او میدیدند.
سرانجام در ۱۴ اوت ۱۹۸۹، زمانی که برگن تنها ۳۰ سال داشت، هالیس سربست او را در مسیر بازگشت از یک برنامه، مقابل چشمان مادرش به قتل رساند. این جنایت به یکی از تلخترین پروندههای تاریخ موسیقی ترکیه تبدیل شد و هنوز هم نام برگن در بحثهای مربوط به خشونت علیه زنان و قتلهای ناموسی و جنسیتی در ترکیه تکرار میشود.
مزار برگن در مرسین قرار دارد و سالهاست با قفس آهنی محافظت میشود؛ موضوعی که خود به نمادی تکاندهنده از ادامه ترس و خشونت حتی پس از مرگ او تبدیل شده است. بسیاری از علاقهمندانش هر سال به آرامگاه او میروند و یادش را گرامی میدارند.
زندگی برگن در سال ۲۰۲۲ با فیلم سینمایی «Bergen» و بازی فرح زینب عبدالله دوباره مورد توجه نسل جدید قرار گرفت. این فیلم با استقبال گسترده مخاطبان روبهرو شد و طبق آمارهای گیشه ترکیه، با فروش چند میلیون بلیت، به یکی از پرفروشترین فیلمهای ترکیه در آن سال تبدیل شد. موفقیت فیلم باعث شد نام برگن بار دیگر در شبکههای اجتماعی، رسانهها و گفتوگوهای عمومی درباره خشونت خانگی و حقوق زنان مطرح شود.
برگن فقط یک خواننده آربسک نبود؛ او صدای زخمی نسلی از زنان بود که دردشان کمتر شنیده میشد. زندگی کوتاه او با خشونت پایان یافت، اما آثارش همچنان شنیده میشوند و نامش در حافظه فرهنگی ترکیه بهعنوان «زن رنجها» باقی مانده است.
