نانا پاتکار در ۷۵سالگی درگذشت؛ از نقش‌های هراس‌انگیز «Parinda» تا کمدی «Welcome»

نانا پاتکار، بازیگری که می‌توانست در نقش یک تبهکار هراس بیافریند و در قالب گانگستری با رؤیای ستاره‌شدن، تماشاگر را بخنداند، روز ۸ اکتبر در ۷۵سالگی در اقامتگاهش در گوا درگذشت. او با آثاری چون «Parinda»، «Krantiveer» و «Welcome» به چهره‌ای متمایز در سینمای هند تبدیل شد و هم‌زمان حضوری تأثیرگذار در سینمای مراتی داشت.

خبرگزاری ای‌ان‌آی گزارش داد که پاتکار در خانه دچار ایست قلبی شد و مرگ او ساعت ۵:۲۰ صبح به وقت محلی اعلام شد. دکتر شکهار سالکار، رئیس بخش سرطان‌شناسی بیمارستان مانیپال، به این خبرگزاری گفت: «با وجود ۴۵ دقیقه احیای قلبی‌ریوی مداوم، نتوانستیم او را برگردانیم.» به گفته سالکار، پرونده پزشکی‌قانونی تشکیل شده و قرار است کالبدشکافی انجام شود.

پاتکار با نام ویشوانات پاتکار در مورود جانجیرا، واقع در محدوده امروزی شهرستان رایگاد در ایالت مهاراشترا، متولد شد. او در مؤسسه هنرهای کاربردی سر جی‌جی در بمبئی تحصیل کرد و نخستین تجربه بازیگری تئاترش را زیر نظر ویجایا مهتا به دست آورد. ورودش به سینما با «Gaman» در سال ۱۹۷۸ رقم خورد و دهه بعد را با نقش‌های کوچک‌تر در فیلم‌های هندی و مراتی گذراند؛ از جمله حضور در «Salaam Bombay!» ساخته میرا نایر که نامزد اسکار شد.

نقطه عطف کارنامه او «Parinda» در سال ۱۹۸۹ بود. بازی در نقش یک سرکرده تبهکار، جایزه ملی سینمای هند و جایزه فیلم‌فیر بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را برایش به همراه آورد. پاتکار دو سال بعد «Prahaar: The Final Attack» را کارگردانی کرد و در کنار مادوری دیکسیت جلوی دوربین رفت. او برای آماده‌شدن در نقش یک افسر، آموزش نظامی دید.

موفقیت بزرگ بعدی با «Krantiveer» در سال ۱۹۹۴ از راه رسید؛ فیلمی که در آن نقش قماربازی بدنام را داشت که سرانجام مردم عادی را به ایستادگی فرامی‌خواند. این بازی برایش جایزه ملی بهترین بازیگر مرد و جوایز فیلم‌فیر و اسکرین را به ارمغان آورد. «Agni Sakshi» در سال ۱۹۹۶ نیز دومین جایزه ملی نقش مکمل و سومین جایزه ملی کارنامه‌اش را نصیب او کرد. همان سال، در «Khamoshi: The Musical» نقش پدر ناشنوای شخصیت مانیشا کویرالا را بازی کرد.

توانایی او در جان‌دادن به شخصیت‌های منفی با دو جایزه فیلم‌فیر برای «Angaar» و «Apaharan» نیز شناخته شد. پاتکار و عرفان خان تنها بازیگرانی بودند که در هر سه بخش بازیگر نقش اصلی، نقش مکمل و نقش منفی، جایزه فیلم‌فیر گرفتند.

در دهه ۲۰۰۰، پاتکار با نقش مأمور پلیس متخصص در عملیات مسلحانه در «Ab Tak Chhappan» و راننده تاکسی مقابل جان آبراهام در «Taxi No. 9211» مسیرهای متفاوتی را آزمود. اما «Welcome» در سال ۲۰۰۷ او را به نسل تازه‌ای از مخاطبان معرفی کرد: اودای شتی، رئیس تبهکارانی که آرزوی ستاره سینما شدن داشت و به آن نرسیده بود. او این نقش را در «Welcome Back» در سال ۲۰۱۵ تکرار کرد و در فاصله این دو فیلم نیز در «Raajneeti» نقش یک سیاستمدار را داشت.

پاتکار در سینمای مراتی برای «Dr. Prakash Baba Amte – The Real Hero» و «Natsamrat» برنده جایزه فیلم‌فیر مراتی بهترین بازیگر مرد شد. در دومی، نقش یک بازیگر کهنه‌کار و سالخورده تئاتر را ایفا کرد. صداپیشگی هندی شیرخان در «The Jungle Book» و بازی مقابل راجینیکانت در فیلم تامیلی «Kaala» نیز از دیگر تجربه‌های او بود.

کارنامه سال‌های پایانی‌اش شامل «The Vaccine War»، «Vanvaas» و «Housefull 5» می‌شد. او در سال جاری نیز در سریال «Sankalp» از آمازون ام‌ایکس پلیر بازی کرد و در «O’Romeo» کنار شاهد کاپور ظاهر شد.

فعالیت‌های پاتکار به سینما محدود نماند. او در سال ۲۰۱۳ نشان پادما شری، چهارمین نشان عالی غیرنظامی هند، را دریافت کرد. در سال ۱۹۸۸ با درجه سروان به ارتش سرزمینی هند پیوست و در جریان درگیری کارگیل در سال ۱۹۹۹، با درجه سرگرد در یگان پیاده‌نظام سبک ماراتا مستقر شد. هنگام پایان خدمتش در سال ۲۰۱۳، به درجه سرهنگ دوم رسیده بود. او همچنین در سال ۲۰۱۵ همراه با ماکاراند آناسپور، بنیاد نام را برای حمایت از کشاورزان آسیب‌دیده از خشکسالی در مهاراشترا تأسیس کرد.

سال‌های پایانی زندگی حرفه‌ای او با جنجال نیز همراه بود. تانوشری دوتا در سال ۲۰۰۸ پاتکار را به آزار خود در پشت صحنه «Horn ‘Ok’ Pleassss» متهم کرد و در سال ۲۰۱۸ بار دیگر این اتهام را مطرح کرد؛ اظهاراتی که به شکل‌گیری موج جنبش «می‌تو» در سینمای هندی کمک کرد. پلیس بمبئی در اکتبر ۲۰۱۸ علیه پاتکار و سه نفر دیگر پرونده تشکیل داد، اما در ژوئن ۲۰۱۹ گزارش مختومه‌کردن آن را ارائه کرد. پاتکار همواره اتهام‌ها را رد می‌کرد.

کارنامه پاتکار تصویری یک‌دست نداشت؛ هم از نظر تنوع نقش‌ها و هم در نسبت میان اعتبار هنری و حاشیه‌های زندگی حرفه‌ای‌اش. با این حال، فاصله میان تبهکار «Parinda»، گانگستر رؤیاپرداز «Welcome» و هنرمند سالخورده «Natsamrat» نشان می‌دهد که دامنه بازیگری او تا چه اندازه گسترده بود؛ حضوری که نمی‌توان آن را به یک زبان سینمایی، یک ژانر یا یک چهره محدود کرد.