هر چند وقت یکبار باید ملحفهها را بشوییم؟ راهنمای بهداشت خواب و سلامت پوست
شستن ملحفهها هفتهای یکبار میتواند محیط خواب را تمیزتر نگه دارد و تجمع عرق، چربی بدن، سلولهای مرده پوست، باکتریها، قارچها و مایتهای گردوغبار را کاهش دهد.
خواب خوب فقط به ساعت خواب، تشک مناسب یا تاریکی اتاق وابسته نیست؛ بهداشت رختخواب هم نقش مهمی دارد. در طول خواب، ملحفهها با عرق، چربی طبیعی پوست، سلولهای مرده، آلودگیها و گاهی ترشحات بدن تماس دارند. همین محیط میتواند محل تجمع باکتریها، قارچها و مایتهای گردوغبار شود؛ عواملی که در برخی افراد ممکن است آلرژی، آسم، تحریک پوستی یا عفونتهای پوستی را بدتر کنند.
بهترین زمان شستن ملحفهها
پژوهشگران هنوز یک عدد کاملاً قطعی برای دفعات شستن ملحفهها تعیین نکردهاند. با این حال، چون رختخواب خیلی سریع آلوده میشود، توصیه عملی این است که ملحفهها هفتهای یکبار شسته شوند. در بیشترین حالت، بهتر است شستن ملحفهها از هر دو هفته یکبار کمتر نشود.
دلیل این توصیه ساده است: بدن انسان هر روز حدود نزدیک به نصف قاشق چایخوری، یعنی حدود ۱.۵ گرم سلول مرده پوست از دست میدهد و بخش زیادی از آن روی تخت باقی میماند. موجودات میکروسکوپی به نام مایت گردوغبار (Dust Mites) از این سلولهای مرده تغذیه میکنند و میتوانند در رختخواب تکثیر شوند. این مایتها در برخی افراد علائم آلرژی و آسم را تشدید میکنند.
از طرف دیگر، رطوبت ناشی از عرق، چربی بدن و سایر مایعات بدن میتواند محیط مناسبی برای رشد باکتریها و قارچها ایجاد کند.
روبالشی را چند وقت یکبار عوض کنیم؟
روبالشیها معمولاً سریعتر از ملحفهها آلوده میشوند؛ چون با صورت، مو، محصولات مراقبت مو، چربی پوست و باکتریهای مرتبط با آکنه تماس مستقیم دارند.
اگر از محصولات موی زیادی استفاده میکنید، پوست حساسی دارید یا مستعد آکنه هستید، بهتر است روبالشی را حدود دو بار در هفته عوض کنید. یک راه ساده این است که در میانه هفته، بالش را برگردانید و از سمت دیگر آن استفاده کنید؛ البته این کار جای شستوشوی منظم را نمیگیرد، اما میتواند تماس پوست با سطح آلودهتر را کمتر کند.
لحاف، کاور لحاف و روتختی چطور؟
کاور لحاف و روتختی معمولاً مثل ملحفه تماس مستقیم و مداوم با بیشترین مقدار عرق، چربی و سلولهای پوستی ندارند. بنابراین در شرایط معمول، شستن آنها حدود ماهی یکبار میتواند کافی باشد. البته اگر حیوان خانگی روی تخت میخوابد، زیاد عرق میکنید یا کاور لحاف مستقیم با بدن تماس دارد، ممکن است نیاز به شستوشوی بیشتر باشد.
چه عواملی باعث میشود ملحفهها را زودتر عوض کنیم؟
دفعات شستن رختخواب برای همه یکسان نیست. برخی شرایط سبک زندگی یا سلامت باعث میشوند بهتر باشد ملحفهها را بیشتر از هفتهای یکبار عوض کنید.
۱. آلرژی و آسم
اگر آلرژی یا آسم دارید، شستن هفتگی ملحفهها میتواند به کاهش مایتهای گردوغبار و کنترل علائمی مانند عطسه، خارش، سرفه و گرفتگی بینی کمک کند.
۲. بیماریهای عفونی
ویروسها و باکتریها میتوانند روزها یا حتی هفتهها روی ملحفه باقی بمانند. اگر بیمار بودهاید، بهتر است پس از بهبود، ملحفهها را فوراً عوض کنید. همچنین اگر رختخواب با مایعات بدن آلوده شده، شستوشو را به تعویق نیندازید.
۳. عفونتهای پوستی
برخی عفونتهای پوستی مسری، مانند قارچ پوستی حلقوی یا رینگورم (Ringworm) و عفونتهای باکتریایی مثل زردزخم (Impetigo)، ممکن است روی پارچه باقی بمانند. در صورت ابتلا به عفونت پوستی، تعویض مکرر ملحفهها میتواند به کاهش انتقال میکروبها کمک کند.
۴. تعریق شبانه
اگر هنگام خواب زیاد عرق میکنید، بهتر است ملحفهها را هر چند روز یکبار عوض کنید. رطوبت اضافی محیط مناسبی برای رشد باکتریها ایجاد میکند و میتواند باعث بوی نامطبوع یا تحریک پوست شود.
۵. خوابیدن بدون لباس
اگر بدون لباس میخوابید، تماس مستقیم بدن با ملحفه بیشتر است. در این حالت، مایعات بدن و باکتریهای بیماریزا مانند اشریشیا کلی (E. coli) راحتتر به ملحفه منتقل میشوند؛ بنابراین ممکن است به شستوشوی مکررتر نیاز داشته باشید.
۶. حیوانات خانگی
حیوانات خانگی میتوانند شوره بدن، مو، خاک و آلودگی را وارد تخت کنند. اگر حیوان خانگی روی تخت میخوابد، شستوشوی هفتگی یا حتی گاهی بیشتر میتواند به کاهش گردوغبار، آلودگی و باکتریها کمک کند.
۷. محصولات پوستی و آرایشی
استفاده منظم از روغن بدن، لوسیونهای سنگین، محصولات مو یا مواد آرایشی میتواند روی ملحفه و روبالشی تجمع ایجاد کند. در این شرایط، شستوشوی حداقل هفتگی منطقیتر است.
اگر ملحفهها را دیر بشوییم چه اتفاقی میافتد؟
تعویق طولانی شستوشوی ملحفهها میتواند تخت را به محیطی پر از باکتری، قارچ و مایتهای گردوغبار تبدیل کند. پیامدهای احتمالی عبارتاند از:
تشدید آلرژی
مایتهای گردوغبار میتوانند آسم را تحریک کنند و باعث علائمی مانند عطسه، خارش، سرفه و آبریزش بینی شوند.
عفونتهای باکتریایی پوست
باکتریهایی مانند استافیلوکوکوس اورئوس (Staphylococcus aureus) در محیط گرم و مرطوب، مثل ملحفههای کثیف، بهتر رشد میکنند. این موضوع میتواند با عفونتهایی مانند فولیکولیت (Folliculitis)، زردزخم و سلولیت پوستی (Cellulitis) مرتبط باشد.
آکنه و تحریک پوستی
چربی، آلودگی، محصولات مو و باکتریهای روی ملحفه و روبالشی میتوانند منافذ پوست را مسدود کنند و به آکنه یا بثورات پوستی دامن بزنند. تجمع آلودگی و مایتها همچنین ممکن است بیماریهای حساس پوستی مانند اگزما (Eczema) را بدتر کند.
عفونتهای قارچی
نوعی کپک به نام آسپرژیلوس (Aspergillus) میتواند روی ملحفه رشد کند. این قارچ برای افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف ممکن است خطرناک و حتی تهدیدکننده زندگی باشد.
بوی بد و زرد شدن ملحفهها
عرق، چربی بدن، باکتریها و آلودگیها بهمرور باعث بوی نامطبوع و زرد شدن ملحفهها میشوند.
چند نکته ساده برای شستوشوی بهتر
برای حفظ بهداشت رختخواب، ملحفهها را طبق برچسب مراقبتی پارچه بشویید، پس از شستوشو کاملاً خشک کنید و از انباشته کردن ملحفههای مرطوب پرهیز کنید. اگر پوست حساسی دارید، انتخاب شوینده ملایم و بدون عطر ممکن است به کاهش تحریک پوستی کمک کند.
برای بیشتر افراد، شستن ملحفهها هفتهای یکبار و حداکثر هر دو هفته یکبار توصیهای کاربردی است. روبالشیها، بهویژه در افراد مستعد آکنه یا مصرفکننده محصولات مو، بهتر است زودتر تعویض شوند. اگر آلرژی، آسم، تعریق شبانه، عفونت پوستی، بیماری اخیر یا حیوان خانگی دارید، شستوشوی مکررتر میتواند به حفظ سلامت و راحتی خواب کمک کند.
این مطلب جایگزین تشخیص یا درمان پزشک نیست. در صورت علائم آلرژی شدید، آسم، عفونت پوستی یا ضعف سیستم ایمنی، با پزشک مشورت کنید. مصرف دارو، مکمل یا تغییر رژیم باید با نظر متخصص باشد.
