وقتی درددل کردن به تخلیه روحی تبدیل می شود: و چگونه جلوی آن را بگیریم
به اشتراک گذاشتن احساسات میتواند شفابخش باشد، اما گاهی مرز باریکی بین درددل کردن سالم و تخلیه روحی آسیبزا وجود دارد. عبور ناآگاهانه از این مرز نهتنها به خودمان کمکی نمیکند، بلکه ممکن است روابطمان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در این مطلب بررسی میکنیم تخلیه روحی چیست، چه تفاوتی با درددل کردن دارد، چرا میتواند دیگران را از ما دور کند و چگونه میتوان جلوی آن را گرفت.
درددل کردن؛ راهی برای تخلیه سالم احساسات
به اشتراک گذاشتن استرس، اضطراب و نگرانیها با دیگران میتواند به پردازش احساسات دشوار کمک کند. بدون شک، همهگیری بیماری کرونا دلایل زیادی برای درددل کردن ایجاد کرده است؛ از انزوا گرفته تا نگرانیهای شغلی، مالی و عاطفی.
اما سؤال اینجاست: درددل کردن چه زمانی به تخلیه روحی تبدیل میشود؟ یعنی جایی که فرد به شکل افراطی و تکرارشونده تجربیات آسیبزای خود را با دیگران در میان میگذارد.
تخلیه روحی چیست و چرا اتفاق میافتد؟
بریتانی بکر، مدیر مرکز «دورُم»، میگوید: «برخی افراد نیاز دارند در مورد تجربیات آسیبزای خود با دوست، عضو خانواده، همکار یا آشنا صحبت کنند، اما همیشه نمیتوانند شدت و حدت چیزی را که در حال به اشتراک گذاشتن آن هستند، بهدرستی درک کنند.»
این موضوع بهویژه زمانی صادق است که فرد، بخشهایی از زندگی خود را بهعنوان تجربه آسیبزا یا تروما شناسایی نکرده باشد.
به گفته بکر، زمانی که فرد با یک رویداد آسیبزا یا ترومای مداوم مواجه میشود، ممکن است برای محافظت از خود و ادامه عملکرد روزمره، رویدادها را بخشبندی کند یا از نظر هیجانی از آنها فاصله بگیرد.
او توضیح میدهد: «این مسئله میتواند برای شنونده گیجکننده باشد؛ زیرا فرد درباره آسیب روحی خود مانند یک واقعیت ساده یا یک درددل روزمره صحبت میکند، در حالی که محتوای کلام و تأثیری که بر شنونده میگذارد کاملاً متفاوت و سنگین است.»
تفاوت درددل کردن و تخلیه روحی از نگاه متخصصان
جینا مفا، درمانگر و مددکار اجتماعی دارای مجوز، خط باریک بین این دو را چنین توصیف میکند: «هدف از تخلیه روحی، جلب همدردی و تأیید گرفتن است.»
او توضیح میدهد: «در تخلیه روحی، فرد تجربیات دردناک و شکستهای عاطفی ویرانگر خود را به محور اصلی مکالمات تبدیل میکند، بدون اینکه توانایی خوداندیشی یا پذیرش سهم خود در داستان را داشته باشد.»
به گفته مفا، در درددل کردن سالم، افراد معمولاً از احساسات انباشتهشدهی خود آگاهاند و تخلیه آن موقتی است. «آنها به دنبال همدردی مداوم نیستند؛ فقط میخواهند بار این احساسات را برای مدتی از دوش خود بردارند.»
شبکههای اجتماعی؛ بستری مستعد برای تخلیه روحی
نوشتن درباره احساسات در شبکههای اجتماعی گاهی سادهتر از صحبت رو در رو به نظر میرسد.
مفا میگوید: «به اشتراک گذاشتن درد پشت صفحه نمایش بسیار امنتر است. با افزایش حضور افراد در شبکههای اجتماعی، این فضا به محلی آسانتر برای بیان داستانها و اطلاعات شخصی تبدیل شده است.»
بکر نیز معتقد است شبکههای اجتماعی به دلیل دسترسی گسترده، دریافت بازخوردهای تأییدکننده و امکان سنجش واکنش دیگران، احتمال تخلیه روحی را افزایش میدهند.
او میافزاید: «همچنین نمیتوان نقش تجربهی جمعیِ آسیبزای همهگیری، قرنطینه و کار آنلاین را نادیده گرفت؛ شرایطی که هم پلتفرمهای بیشتری برای صحبت ایجاد کرد و هم نیاز شدیدتری به برقراری ارتباط.»
چرا تخلیه روحی میتواند باعث دور شدن دیگران شود؟
مفا هشدار میدهد که اگر فرد دائماً برای جلب توجه یا همدردی به تخلیه روحی متوسل شود، اطرافیان ممکن است نسبت به او بیحس شوند.
او میگوید: «باید مراقب باشیم اطلاعات عمیقاً شخصی را با این انتظار به اشتراک نگذاریم که دیگران بارها و بارها با همان شدت همدردی پاسخ دهند.»
به گفته بکر، تخلیه روحی میتواند دیگران را به فاصله گرفتن سوق دهد، زیرا ممکن است گیرندهی صحبت:
- از شنیدن جزئیات آسیبزا دچار اضطراب شود
- نداند چگونه واکنش مناسبی نشان دهد
- احساس رنجش کند، چون حس میکند گوینده متوجه تأثیر این صحبتها بر زندگی او نیست
مفا اضافه میکند: «افرادی که تخلیه روحی میکنند اغلب تنها هستند و میخواهند شنیده و تأیید شوند، اما ناخواسته خود را منزویتر میکنند. در نتیجه، هرگز به همان ارتباط عمیقی که آرزویش را دارند دست پیدا نمیکنند.»
نشانههایی که نشان میدهد در حال تخلیه روحی هستید
اگر احساس میکنید اطرافیان از شما فاصله گرفتهاند، ممکن است برخی از نشانههای زیر در موردتان صادق باشد:
- بارها درباره احساسات و محرکهای مشابه صحبت میکنید، بدون تلاش برای یادگیری یا حرکت رو به جلو
- به دیگران اجازه بیان دیدگاه یا نظر نمیدهید
- در روابطی یکطرفه قرار دارید که فقط شما درددل میکنید
- علاقهای به شنیدن مشکلات یا زندگی دیگران نشان نمیدهید
- فضایی برای تعامل متقابل و حمایت دوطرفه ایجاد نمیکنید
چگونه جلوی تخلیه روحی را بگیریم؟
بکر پیشنهاد میکند ابتدا فهرستی از افرادی تهیه کنید که واقعاً ظرفیت شنیدن صحبت درباره آسیب روحی شما را دارند. پیش از شروع گفتگو، از خود بپرسید:
- انگیزه من از گفتن این موضوع چیست؟
- انتظارم از این گفتگو چیست؟
او توصیه میکند مکالمه را با جملاتی شفاف شروع کنید، مانند:
- «چیزی را تجربه کردهام که پردازشش برایم سخت است و ممکن است شنیدنش هم برای تو دشوار باشد. آیا الان آمادگی صحبت دربارهاش را داری؟»
- «اگر احساس کردی در حرفهایم از مرز درددل به تخلیه روحی عبور کردم، لطفاً به من بگو.»
همچنین، او توصیه میکند درباره روشهای درمانی مناسبِ آسیب، مانند EMDR (درمان حساسیتزدایی با حرکات چشم)، درمان فردی یا گروهی با متخصص سلامت روان، اطلاعات کسب کنید.
تمرین ذهنآگاهی و فعالیتهایی که پنج حس را درگیر میکنند نیز میتوانند به پردازش تروما کمک کنند.
مفا نیز نوشتن روزانه یا نامهنگاری را پیشنهاد میکند: «این کار به مغز اجازه میدهد روایتی که برای خود ساختهاید را از زاویهای تازه پردازش کند.»
اگر مخاطب تخلیه روحی هستید؛ چگونه مرزبندی کنیم؟
اگر کسی دائماً شما را در موقعیت تخلیه روحی قرار میدهد، بکر پیشنهاد میکند ابتدا احساسات او را تأیید و همدردی کنید، اما صریح و محترمانه بگویید که ادامه این گفتگو برایتان دشوار است.
او میگوید: «بهتر است سپس پیشنهاد دهید که او با فرد یا متخصص مناسبتری در این مورد صحبت کند.»
مفا نیز تأکید میکند که دوستان و جوامع آنلاین جایگزین کمک حرفهای نیستند. «این افراد به کسی نیاز دارند که آنها را بهآرامی در روایتشان راهنمایی کند و فضایی امن برای خوداندیشی ایجاد کند تا احساس توانمندی بیشتری نسبت به زندگی و داستان خود پیدا کنند.»
این موضوع برای شما چه معنایی دارد؟
در حالی که درددل کردن با دوستان، خانواده یا دنبالکنندگان شبکههای اجتماعی میتواند مفید باشد، به اشتراک گذاشتن بیش از حد آسیبهای روحی گاهی نتیجهای معکوس دارد و باعث دور شدن دیگران میشود.
شناخت تفاوت بین درددل سالم و تخلیه روحی، و آگاهی از اینکه چرا این کار را انجام میدهید، به شما کمک میکند روابط خود را حفظ کرده و حمایتی را که واقعاً به آن نیاز دارید، پیدا کنید.
