در طول تاریخ، برخی جنایتکاران نه فقط با خشونت، بلکه با هوش و نبوغ خارقالعاده خود به شهرت رسیدهاند. آنها از قدرت برنامهریزی، مهارتهای فریب و نقاط ضعف سیستمها استفاده کردند تا جرایمی را رقم بزنند که دنیا را حیرتزده کرد. در این فهرست، با ۱۰ مورد از زرنگترین و زیرکترین جنایتکاران تاریخ آشنا میشویم.
۱۰. لئوناردو نوتاربارتولو (Leonardo Notarbartolo) – مغز متفکر سرقت قرن
لئوناردو نوتاربارتولو، خودش گفته بود «برای دزدی به دنیا آمدهام». او و گروهش سالها برای نفوذ به گاوصندوق فوقامن مرکز الماس آنتورپ (Antwerp Diamond Center) برنامهریزی کردند.
او با دوربینی کوچک که در یک کیف جاسازی شده بود، نظام امنیتی مرکز الماس را قدمبهقدم فیلمبرداری میکرد. در فوریه ۲۰۰۳، در عملیاتی که «سرقت قرن» نام گرفت، بیش از ۱۰۰ میلیون دلار جواهرات را بدون بهجا گذاشتن رد قابلتوجهی به سرقت بردند. اما یک اشتباه کوچک، یعنی اثر DNA (دیانای) روی یک ساندویچ و کارت ویزیت در زبالهها، به دستگیری نوتاربارتولو منجر شد. بخش عمده اموال مسروقه هرگز پیدا نشد.
۹. آل کاپون (Al Capone) – پادشاه شیکاگو
آل کاپون که به «صورت زخمی» مشهور بود، نماد گانگسترهای قرن بیستم محسوب میشود. او با ترکیبی از جذابیت ظاهری، شبکه رشوه و نفوذ سیاسی، امپراتوری مافیایی عظیمی را در شیکاگو بنا کرد. گرچه به او دستور «کشتار روز ولنتاین» نسبت داده شد، اما هیچ مدرک مستقیم علیه او وجود نداشت. در نهایت، دولت فدرال توانست به جای اتهام قتل، او را بابت فرار مالیاتی راهی زندان کند. کاپون پس از آزادی، به دلیل مشکلات جسمی درگذشت، اما افسانهاش هرگز محو نشد.
۸. فرانک اَبِگنِیل (Frank Abagnale) – استاد تغییر چهره
پیش از ۲۱ سالگی، فرانک ابگنیل بدون داشتن هیچ تخصص واقعی، خود را بهعنوان خلبان، پزشک، وکیل و استاد دانشگاه جا زده بود. عمده جرائمش شامل جعل چک و کلاهبرداری بود. کتاب زندگینامهاش «اگه میتونی منو بگیر» (Catch Me If You Can) الهامبخش فیلمی مشهور شد. ابگنیل پس از دستگیری و تحمل زندان، به مشاور امنیتی تبدیل شد، هرچند صحت همه ادعاهایش هنوز محل بحث است.
۷. آدام وورث (Adam Worth) – ناپلئون جنایت
بدون استفاده از خشونت، آدام وورث شبکهای جهانی از سرقت و کلاهبرداری را هدایت میکرد. مشهورترین عملیاتش، دزدیدن تابلوی «دوشس دوونشر» بود که آن را نزد خود نگه داشت و هرگز نفروخت. وورث که به استاد تغییر هویت معروف بود، الهامبخش شخصیت «پروفسور موریارتی» در داستانهای شرلوک هولمز شد.
۶. دی. بی. کوپر (D.B. Cooper) – مردی که در هوا ناپدید شد
در سال ۱۹۷۱، مردی با نام «دن کوپر» یک هواپیما را ربود و با تهدید به انفجار، ۲۰۰ هزار دلار دریافت کرد. او پس از آزاد کردن مسافران، با چترنجاتی در دل شب از هواپیما پرید و هرگز دیده نشد. با وجود تحقیقات طولانی و دهها مظنون، هویت و سرنوشت او همچنان رازآلود باقی ماند.
۵. ال چاپو (El Chapo) – تاجر امپراتوری مواد مخدر
خواکین «ال چاپو» گوسمان (Joaquín “El Chapo” Guzmán)، رهبر کارتل سینالوآ (Sinaloa Cartel)، یکی از بزرگترین شبکههای قاچاق مواد مخدر جهان را اداره میکرد. او با ایجاد تونلهای پیشرفته و شبکه رشوه، میلیاردها دلار درآمد داشت و دو بار از زندان گریخت. در نهایت، در مکزیک دستگیر و به آمریکا تحویل داده شد و به حبس ابد محکوم شد.
۴. تد کازینسکی (Ted Kaczynski) – یونابامبر نابغه
تد کازینسکی در ابتدا یک نخبه دانشگاهی و استاد ریاضیات در دانشگاه برکلی (Berkeley) بود، اما ناگهان زندگی آکادمیک را رها کرد و به کلبهای دورافتاده در مونتانا رفت. این آغاز راه او بهعنوان «یونابامبر» (Unabomber) بود. بین سالهای ۱۹۷۸ تا ۱۹۹۵، او ۱۶ بمب دستساز را به دانشگاهها، خطوط هوایی و شرکتها ارسال کرد که منجر به کشتهشدن ۳ نفر و زخمیشدن دهها نفر شد. بمبهایش با دقتی مثالزدنی ساخته میشدند و هیچ سرنخ مستقیمی بر جای نگذاشت.
او تقریباً دو دهه از دست FBI گریخت. نقطه عطف ماجرا زمانی بود که تد کازینسکی رسانهها را تهدید کرد اگر مانیفست ۳۵ هزار کلمهایاش منتشر نشود، حملاتش را ادامه خواهد داد. وقتی این نوشته در روزنامهها منتشر شد، برادرش «دیوید کازینسکی» (David Kaczynski) با خواندن جملات آن، سبک نوشتاری را شناخت و ماجرا را به پلیس گزارش داد. این سرنخ در نهایت منجر به بازداشت تد در کلبه مونتانای او در سال ۱۹۹۶ شد. او به حبس ابد بدون امکان عفو محکوم شد و در سال ۲۰۲۳ در زندان درگذشت.
۳. چارلز پانزی (Charles Ponzi) – پدر کلاهبرداری زنجیرهای
چارلز پانزی، مهاجر ایتالیایی، با وعده سود ۵۰ درصدی در ۴۵ روز، هزاران سرمایهگذار را فریب داد. او با سوءاستفاده از سیستم «کوپنهای بینالمللی پاسخ» (IRC) برای خرید و فروش تمبر، ظاهر یک تجارت قانونی را ایجاد کرد، اما در واقع سود سرمایهگذاران قبلی را از پول سرمایهگذاران جدید پرداخت میکرد — مدلی که بعدها به «طرح پانزی» شهرت یافت.
در اوج کار، او بیش از ۲۰ میلیون دلار (معادل صدها میلیون امروزی) جذب کرد، درست قبل از آنکه طرح فروبپاشد و دستگیر شود. گرچه دههها بعد «برنی مِیداف» با کلاهبرداری ۱۸ میلیارد دلاری رکوردش را شکست، اما نام پانزی برای همیشه مترادف با این نوع فریب باقی ماند.
۲. ویکتور لوستیگ (Victor Lustig) – مردی که برج ایفل را فروخت
ویکتور لوستیگ، کلاهبردار چندزبانه و حرفهای، بهقدری مشهور بود که «ده فرمان کلاهبرداران» را به او نسبت میدهند. بزرگترین نیرنگش فروش برج ایفل (The Eiffel Tower) نه یکبار، بلکه دو بار، آن هم به عنوان ضایعات فلزی بود! با جعل اسناد و هویت یک مقام دولتی، خریداران را قانع میکرد که برج قرار است تخریب شود.
او حتی «آل کاپون» را نیز در یک معامله ساختگی فریب داد و پولش را بیدردسر برگرداند تا اعتمادش را جلب کند. از دیگر کلاهبرداریهای او «جعبه پولساز» بود که طعمهها را وادار میکرد فکر کنند دستگاه میتواند اسکناس چاپ کند. لوستیگ سرانجام به جرم جعل اسکناس دستگیر و به زندان آلکاتراز فرستاده شد، جایی که در سال ۱۹۴۷ درگذشت.
۱. پابلو اسکوبار (Pablo Escobar) – پادشاه کوکائین
نام پابلو اسکوبار مترادف با قاچاق کوکائین در دهه ۸۰ و ۹۰ میلادی است. او از یک خلافکار خُرد در کلمبیا به رهبر کارتل مخوف «مدئین» (Medellín Cartel) تبدیل شد که تا ۸۰٪ بازار جهانی کوکائین را کنترل میکرد. اسکوبار با شعار معروفش «یا نقره یا سرب» (یعنی یا رشوه میگیری یا کشته میشوی) سیاستمداران، پلیس و حتی قضات را میخرید یا حذف میکرد.
در اوج قدرت، ثروتش به بیش از ۳۰ میلیارد دلار رسید و در بین فقرا بهخاطر کمکهای مالیاش محبوب بود. او حتی به مجلس کلمبیا راه یافت. در یکی از عجیبترین توافقها، خود را تسلیم کرد به شرطی که به آمریکا مسترد نشود و توانست برای مدتی در «زندان لوکس» خودساختهاش زندگی کند، اما بعد گریخت.
سرانجام در دسامبر ۱۹۹۳، پس از یک عملیات تعقیب و گریز روی پشتبام خانهای در مدئین، توسط پلیس کشته شد. او همچنان نماد ترکیب هوش، بیرحمی و جاهطلبی در دنیای جنایت باقی مانده است.
هوش لزوماً به معنای استفاده مثبت نیست. این ۱۰ نفر ثابت کردند که نبوغ، اگر در مسیر خلاف قانون قرار گیرد، میتواند تاریخ را به صورتی تیره شکل دهد — گاهی با سرقتی شاهکار، گاهی با کلاهبرداری جهانی و گاهی با ایجاد امپراتوری جنایت.
