اختلالات روانی چیست؟
اختلالات روانی به چه معناست؟ این شرایط چگونه تشخیص داده میشوند؟ تعریف دقیق آنچه یک اختلال روانشناختی را تشکیل میدهد میتواند دشوار باشد و تعاریف آن در طول زمان تغییر کرده است.
اولین مشکل این است که متخصص سلامت روان ابتدا باید به طور دقیق تعریف کند که “اختلال” چیست. چگونه میتوانید تشخیص دهید که آیا در فرد از نظر روانشناختی مشکلی وجود دارد یا خیر؟ چگونه تصمیم میگیرید که چه چیزی طبیعی و چه چیزی غیرطبیعی است؟
اگر بخواهید اختلال را چیزی تعریف کنید که خارج از هنجار آماری قرار میگیرد، افرادی که در یک زمینه خاص با استعداد یا قریحهی استثنایی شناخته میشوند، غیرعادی تلقی میشوند. بنابراین، روانشناسان به جای تمرکز بر رفتارهایی که از نظر آماری خارج از حالت عادی در نظر گرفته میشوند، تمایل دارند بر نتایج آن رفتارها تمرکز کنند.
رفتارهایی که ناسازگارانه در نظر گرفته میشوند و باعث پریشانی شخصی قابل توجه و اختلال در عملکرد روزانه میشوند، به احتمال زیاد به عنوان اختلالات برچسب زده میشوند.
امروزه، بسیاری از متخصصان سلامت روان بر این باورند که اختلالات روانی با دو عامل کلیدی شناخته میشوند: پریشانی شخصی و اختلال در عملکرد فرد در چندین حوزهی زندگی.
این مقاله به بررسی نحوهی تعریف و طبقهبندی اختلالات روانی توسط پزشکان و همچنین تعداد افرادی که هر ساله تحت تاثیر این اختلالات قرار میگیرند، میپردازد. با فرامدیا همراه باشید.
اختلالات روانی چیست؟
اختلال روانی، که اغلب به جای آن از اصطلاحات اختلال روانشناختی، اختلال روانپزشکی یا بیماری روانی استفاده میشود، اصطلاح «رسمی» است که در آخرین ویرایش راهنمای تشخیصی انجمن روانپزشکی آمریکا، یعنی DSM-5، تعریف شده است.
اختلال روانی را به عنوان مجموعهای از علائم تعریف میکند که باعث اختلال قابل توجه در رفتار، هیجان و تفکر میشود. این اختلالات همچنین معمولاً با پریشانی قابل توجهی همراه هستند که بر کار، تحصیل و روابط اجتماعی فرد تأثیر میگذارد.
همچنین اشاره میکند که واکنشهای طبیعی به یک رویداد استرسزای رایج مانند مرگ عزیزان، اختلال روانی محسوب نمیشوند. راهنمای تشخیصی همچنین بیان میکند که رفتارهایی که اغلب مغایر با هنجارهای اجتماعی تلقی میشوند، تا زمانی که نتیجهی نوعی اختلال نباشند، به عنوان اختلال در نظر گرفته نمیشوند.
نتیجهگیری
همانطور که بسیاری از متخصصان سلامت روان بر آن اتفاق نظر دارند، اختلالات روانی با پریشانی شخصی و اختلال در عملکرد فرد در چندین حوزهی زندگی شناخته میشوند. این شرایط بر نحوهی رفتار، تفکر و احساس افراد تأثیر میگذارند. همچنین میتوانند بر چگونگی عملکرد آنها در خانه، محل کار، مدرسه، روابط و سایر حوزههای مهم زندگی اثر بگذارند.
علائم اختلالات روانی
علائم خاصی که یک فرد ممکن است تجربه کند، به ماهیت شرایط سلامت روان او بستگی دارد. برخی از علائمی که فرد مبتلا به اختلال روانی ممکن است تجربه کند عبارتند از:
اضطراب
تغییرات اشتها
تغییرات رفتاری
تغییرات خلقی
تغییرات در میل جنسی
توهمات، هذیانها یا سایر مشکلات در درک واقعیت
افسردگی یا احساس غم
اختلال در خواب
مصرف مواد مخدر یا الکل
خستگی یا کمبود انرژی
تحریکپذیری
فقدان علاقه
انزوا یا گوشهگیری اجتماعی
مشکل در تمرکز
افکار خودکشی یا تمایل به خودآسیبرسانی
اگر افکار خودکشی دارید، برای دریافت کمک با شماره ۱۲۳ تماس بگیرید. اگر شما یا یکی از عزیزان در خطر جدی هستید، با شماره ۱۲۳ یا ۱۱۲ یا مراکز اورژانسی تماس بگیرید.
تشخیص اختلالات روانی
طبقهبندی و تشخیص، موضوعی مهم برای هر دو گروه ارائه دهندگان خدمات سلامت روان و مراجعان این خدمات است. در حالی که تعریف واحد و قطعی برای اختلالات روانی وجود ندارد، معیارهای طبقهبندی و تشخیص متفاوتی پدیدار شدهاند.
متخصصان بالینی از «راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی» (DSM) که توسط انجمن روانپزشکی آمریکا منتشر میشود، برای تعیین اینکه آیا مجموعهای از علائم یا رفتارها معیارهای تشخیص یک اختلال روانی را دارند، استفاده میکنند.
«طبقهبندی بینالمللی بیماریها» که توسط سازمان بهداشت جهانی منتشر میشود نیز اغلب مورد استفاده قرار میگیرد.
اختلالات روانی را میتوان توسط یک پزشک متخصص که دانش و تجربه در زمینه سلامت روان و رفتاری دارد، تشخیص داد. این فرد ممکن است یک پزشک عمومی یا یک متخصص سلامت روان باشد.
به منظور تشخیص یک اختلال روانی، متخصص سلامت روان ممکن است در مورد سوابق پزشکی فرد سوالاتی بپرسد. آنها همچنین در مورد ماهیت، مدت زمان و شدت علائمی که فرد تجربه میکند، سوالاتی خواهند کرد.
هیچ آزمایش پزشکی برای تشخیص اختلال روانی وجود ندارد، اما پزشک ممکن است برای رد سایر شرایط پزشکی که میتوانند باعث علائم روانشناختی شوند، معاینه فیزیکی انجام دهد و آزمایشهای آزمایشگاهی تجویز کند.
نتیجهگیری
متخصصان سلامت روان معمولاً از ابزاری مانند DSM-5 برای تعیین اینکه آیا علائم فرد با معیارهای تشخیصی یک اختلال رواني مطابقت دارد، استفاده میکنند.
اهمیت دریافت تشخیص
در حالی که برخی از افراد ممکن است به دلیل ترس از انگ اجتماعی از دریافت تشخیص اجتناب کنند، گرفتن تشخیص بخش ضروری برای پیدا کردن یک برنامه درمانی موثر است. تشخیص به معنای برچسب زدن به یک مشکل نیست؛ بلکه در مورد کشف راهحلها، درمانها و اطلاعات مرتبط با مشکل است.
پس از تشخیص یک بیماری، متخصصان سلامت و درمانگران میتوانند درمانهایی را توصیه کنند که به فرد کمک کند. با درمان، افراد میتوانند راههایی برای کنار آمدن مؤثرتر و عملکرد بهتر در زمینههای مختلف زندگی روزمره خود بیابند.
انواع مختلف اختلالات روانی
اختلالات روانشناختی متعددی را توصیف میکند، همچنین اختلالاتی را که در زیرمجموعهی زیرگونههای اختلال مشابه یا مرتبط قرار میگیرند، طبقهبندی میکند. برخی از دستهبندیهای تشخیصی برجسته شامل اختلالات خوردن و تغذیه، اختلالات خلقی، علائم جسمی و اختلالات مرتبط، اختلالات خواب و بیداری، اختلالات اضطرابی و اختلالات شخصیت هستند.
برخی از شایعترین اختلالات سلامت روان که افراد در ایالات متحده با آن مواجه هستند عبارتند از:
اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD)
اختلال دوقطبی
اختلالات خوردن
اختلال اضطراب فراگیر (GAD)
اختلال افسردگی اساسی
اختلال وسواس فکری-عملی (OCD)
اختلال پانیک
اختلال افسردگی مداوم (PDD)
اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
اسکیزوفرنی
اختلال اضطراب اجتماعی (SAD)
فوبیاهای خاص
اختلال مصرف مواد
شیوع اختلالات روانی
تحقیقات نشان دادهاند که اختلالات روانی بسیار فراگیرتر از آن چیزی است که قبلا تصور میشد. طبق گزارش مؤسسه ملی سلامت روان (NIMH)، تقریباً ۲۱ درصد از بزرگسالان آمریکایی بالای ۱۸ سال، یا حدود ۵۲٫۹ میلیون نفر، در یک سال مشخص به نوعی اختلال روانی قابل تشخیص مبتلا هستند.
مؤسسه ملی سلامت روان (NIMH) گزارش میدهد که بیماریهای روانی در بین زنان و بزرگسالان جوان شیوع بیشتری دارد. همچنین (NIMH) گزارش میکند که ۵٫۶ درصد از بزرگسالان آمریکایی به یک بیماری روانی جدی مبتلا هستند.
مؤسسه ملی سلامت روان، بیماری روانی جدی را به عنوان یک اختلال ذهنی، رفتاری یا عاطفی قابل تشخیص در سال گذشته تعریف میکند که معیارهای تشخیصی مشخصشده توسط DSM-5 را برآورده میکند. این اختلالات همچنین باید منجر به اختلال جدی در عملکرد شوند که فعالیتهای اصلی زندگی را محدود یا مختل کند.
آمارهای شیوع جهانی نشان میدهد که اختلالات اضطرابی، اختلالات خلقی، اختلالات مصرف الکل و اختلالات مصرف مواد مخدر از جمله شایعترین انواع شرایط سلامت روان هستند که افراد در سراسر جهان با آنها مواجهاند.
نتیجهگیری
آمارها نشان میدهد که اختلالات روانی کاملاً رایج هستند و بر افراد از همه قشرها تأثیر میگذارند. اضطراب، افسردگی و اختلالات مصرف مواد از جمله شایعترین شرایطی هستند که افراد تجربه میکنند.
درمان اختلالات روانی
درمان اختصاصی یک اختلال روانی بسته به شرایط و نیازهای فرد متفاوت است. بسیاری از شرایط سلامت روان با رواندرمانی، دارو یا ترکیبی از هر دو درمان میشوند. تغییرات سبک زندگی و گروههای حمایتی نیز اغلب میتوانند مفید باشند.
رواندرمانی
انواع مختلفی از رواندرمانی وجود دارد که میتواند در درمان طیف وسیعی از اختلالات روانی مؤثر باشد. صحبت کردن با یک درمانگر میتواند به افراد کمک کند تا عواملی را که ممکن است در بیماری آنها نقش داشته باشد، درک کنند و به آنها در توسعه استراتژیهای جدید برای مقابله با مشکلاتشان یاری رساند.
یک نوع از درمان که اغلب مؤثر است، «درمان شناختی- رفتاری» (CBT) نامیده میشود که شامل شناسایی و تغییر افکار و رفتارهای منفیای است که به مشکلات روانشناختی دامن میزنند.
داروها
ضدافسردگیها، داروهای ضداضطراب، ضدروانپریشیها و داروهای دیگر نیز میتوانند در درمان اختلالات روانی مفید باشند. در حالی که این داروها به روشهای مختلف عمل میکنند، به طور معمول به ایجاد تغییراتی در مغز کمک میکنند که در نهایت باعث تسکین علائم میشود. داروها میتوانند عوارض جانبی داشته باشند و همیشه باید طبق دستور پزشک مصرف شوند.
نتیجهگیری
درمانهای اختلالات روانی اغلب شامل رواندرمانی و دارو میشود. سایر استراتژیها مانند تغییرات سبک زندگی، گروههای حمایتی و خودیاری نیز میتوانند علاوه بر درمانهای سنتی، مفید باشند.
مقابله با اختلال روانی
علاوه بر دریافت درمان برای یک شرایط سلامت روان، استراتژیهای دیگری نیز وجود دارند که میتوانند در جهت یافتن آرامش و بهبودی مفید باشند.
تغییرات سبک زندگی: برای برخی از شرایط سلامت روان، تغییرات سبک زندگی میتواند مفید باشد. به عنوان مثال، انجام ورزش منظم با کاهش علائم اضطراب و افسردگی مرتبط است.
طب مکمل و جایگزین (CAM): سایر روشهایی که ممکن است به افراد در مقابله با علائم بیماریهای روانی کمک کند، شامل درمانهای طب مکمل و جایگزین (CAM) است. طب سوزنی، یوگا، مدیتیشن، ذهنآگاهی و مکملهای گیاهی، تعدادی از درمانهای CAM هستند که افراد ممکن است آنها را مفید بدانند.
حمایت اجتماعی: داشتن حمایت اجتماعی میتواند به بهبود نتایج درمان برای شرایط سلامت روان کمک کند. در حالی که برخی از اختلالات روانی میتوانند باعث گوشهگیری اجتماعی در افراد شوند، حفظ ارتباطات اجتماعی تا حد توان، ممکن است به شما کمک کند احساس بهتری داشته باشید و حمایتی را که برای مدیریت شرایط خود نیاز دارید، دریافت کنید.
نتیجهگیری
علاوه بر درمان با رواندرمانی و دارو، استراتژیهای مقابلهای مانند تغییرات سبک زندگی، حمایت اجتماعی و روشهای آرامشبخش میتوانند به افراد در مدیریت علائم اختلالات روانی کمک کنند.
جمع بندی نهایی
اختلالات روانی میتوانند باعث پریشانی شوند و عملکرد طبیعی شما را مختل کنند. اگر به داشتن یک اختلال روانی مشکوک هستید، برای کسب اطلاعات بیشتر با یک متخصص مراقبتهای بهداشتی صحبت کنید. با یک تشخیص مناسب، میتوانید علائم خود را بهتر درک کنید و درمانی را که برای بهبودی و افزایش توانایی خود در زندگی روزمره نیاز دارید، بیابید.
برنامههای درمانی آنلاین زیادی نیز در ایران و سایر کشورها وجود دارند. در ایران میتوان به «مرکز مشاوره همکده»، «مشاوره دکتر ساینا» اشاره کرد.
