دلایل درد پهلو

درد پهلو یا همان تیر کشیدن ناگهانی در پهلو که در دنیای پزشکی با نام “درد شکمی گذرایِ مرتبط با ورزش” (ETAP) شناخته می شود، تجربه ای ناخوشایند و آزار دهنده است، هرچند از نظر پزشکی جدی به حساب نمی آید. اما دلیل بروز این درد چیست؟

تماسای نسخه ویدویی گزارش (این لینک)؛ با وجود شیوع دردهای پهلو، علت دقیق آنها همچنان ناشناخته است و در مورد اینکه منشا این درد کدام قسمت بدن است، نظریه های رقیبی وجود دارد.

برای چندین دهه، پس از مطرح شدن اولین نظریه در سال ۱۹۴۱، دانشمندان و پزشکان ورزشی بر این باور بودند که درد پهلو ناشی از جریان خون ناکافی به دیافراگم است. دیافراگم، ماهیچه بزرگی است که زیر دنده ها قرار گرفته و وظیفه دم و بازدم هوا به درون و بیرون ریه ها را بر عهده دارد. این کمبود خونرسانی می تواند موجب گرفتگی یا اسپاسم دردناک شود. این ایده بر پایه این تئوری شکل گرفته بود که در هنگام ورزش، خون از دیافراگم دور شده و بر روی عضلات اندام ها متمرکز می گردد.

با این حال، اندرو لاوندر، استاد ارشد حرکات ورزشی و علوم ورزشی در دانشگاه فدراسیون استرالیا، می‌گوید “این ایده محبوبیت خود را از دست داده است، چرا که دیافراگم در طول ورزش سخت تر کار می کند و این امر باید باعث هدایت خون به سمت آن شود نه دور شدن از آن”

ایده دیگری وجود دارد که بر اساس آن “تکان های مداوم” که بدن در طول فعالیت هایی مانند دویدن متحمل می شود، باعث فشار بر رباط هایی می شود که اندام های شکمی را به دیافراگم متصل نگه می دارند. او بیان کرد که این تئوری احتمالا دلیلی است که چرا دوندگان اغلب دچار درد پهلو می شوند، اما این موضوع را توضیح نمی دهد که چرا درد پهلو ممکن است در طول شنا، قایقرانی یا دوچرخه سواری نیز رخ دهد.

برخی بر این باورند که سطح پایین آمادگی جسمانی ممکن است خطر ابتلا به درد پهلو را افزایش دهد، اما لاوندر این ایده را زیر سوال می برد زیرا ورزشکاران بسیار حرفه ای نیز دچار این درد می شوند. دانشمندان دیگری منشا درد پهلو را روده ها و ناشی از جریان خون ناکافی به شکم در طی ورزش می دانند. تئوری دیگری، درد را به فشردگی اعصابی که از نخاع منشعب شده و بین دنده ها امتداد می یابند، نسبت می دهد.

با این وجود، تا به امروز، گسترده ترین نظریه، غشایی به نام صِفاق (peritoneum) را به عنوان منبع احتمالی درد معرفی می کند. صفاق کیسه ای دولایه و بادکنکی شکل است که اندام های داخلی شکم را در بر می گیرد. لایه داخلی آن دور اندام هایی مانند معده پیچیده و لایه خارجی به دیواره های شکم و لگن خاصره چسبیده است.

پژوهشگران در مطالعه ای که در سال ۲۰۰۰ در مجله پزشکی و علوم ورزشی و حرکات ورزشی منتشر شد، علت اصلی درد پهلو را سایش لایه های داخلی و خارجی صفاق در حین ورزش و ایجاد التهاب احتمالی عنوان کردند. محققان پس از مصاحبه با بیش از ۹۰۰ شرکت کننده منظم در ورزش، در مورد تجربیات آنها از «درد شکمی گذرایِ مرتبط با ورزش» (ETAP) و سپس مقایسه توصیفاتشان با نظریه های مربوط به چگونگی بروز درد پهلو، به این نتیجه رسیدند.

لاوندر گفت: امروزه، سایش صفاق به عنوان منبع دردی که به عنوان درد پهلو شناخته می شود، در نظر گرفته می شود. این نظریه با این واقعیت پشتیبانی می شود که خطر درد پهلو در صورت خوردن یا نوشیدن درست قبل از ورزش افزایش می یابد. نویسندگان مطالعه سال ۲۰۰۰ نوشتند، زمانی که معده پر است، به صفاق فشار وارد می کند و باعث نزدیک شدن دو لایه آن به هم و افزایش اصطکاک بین آنها می شود.

مطالعه ای در سال ۲۰۰۴ که در مجله بین المللی تغذیه ورزشی و متابولیسم ورزش منتشر شد همچنین نشان داد که آبمیوه و نوشیدنی های ورزشی با قند بالا نسبت به آب یا عدم مصرف مایعات، احتمال ایجاد درد پهلو را بسیار بیشتر می کنند. این ممکن است به این دلیل باشد که چنین نوشیدنی های “هایپرتونیک” آب را از سلول های صفاق خارج می کنند که منجر به اصطکاک بیشتر می شود، یا ممکن است به این دلیل باشد که این نوشیدنی ها نسبت به آب مدت بیشتری در روده باقی می مانند و فشار بیشتری بر صفاق وارد می کنند.

لاوندر گفت، با در نظر گرفتن این موضوع، توجه به میزان غذای مصرفی قبل از ورزش و زمان بندی میان وعده ها ممکن است به جلوگیری از درد پهلو کمک کند.

او توصیه کرد: “قبل از تمرین یک وعده غذایی کوچک میل کنید و مطمئن شوید که بین وعده غذایی و شروع تمرین خود زمان کافی در نظر گرفته اید.” وی افزود، غذاهای پر فیبر یا پرچرب نسبت به غذاهای کم فیبر و کم چرب دیرتر هضم می شوند، بنابراین اگر از نوع اول غذا می خورید، بهتر است حداقل ۶۰ تا ۹۰ دقیقه قبل از ورزش صبر کنید.

به خاطر داشته باشید که درد پهلو معمولا دردی در یک طرف شکم است که با ورزش شروع می شود و با استراحت برطرف می شود. اگر در قفسه سینه یا شکم خود درد مداوم احساس کردید، کارشناسان توصیه می کنند به پزشک مراجعه کنید، زیرا ممکن است مشکل جدی تری وجود داشته باشد.

این گزارش صرفا جهت اطلاع رسانی است و به منزله ارائه توصیه پزشکی نمی باشد.