«طلاقِ خواب»؛ جدایی در رختخواب، نه در رابطه

وقتی یک زوج ازدواج می‌کنند یا تصمیم می‌گیرند با هم زندگی کنند، انتظار رایج این است که شب‌ها در یک تخت بخوابند. با این حال، در سال‌های اخیر گروه رو‌به‌رشدی از زوج‌ها ترجیح می‌دهند با وجود حفظ زندگی مشترک و رابطه نزدیکیِ فعال، خواب شبانه را در تخت‌های جداگانه ـ و گاهی حتی در اتاق‌های جدا ـ تجربه کنند. به این پدیده «طلاقِ خواب» (Sleep Divorce) گفته می‌شود.

در ادامه، به‌طور کامل بررسی می‌کنیم که چرا بعضی زوج‌ها چنین تصمیمی می‌گیرند، این انتخاب چه تأثیری بر رابطه دارد و چگونه می‌توان صمیمیت را با وجود خواب جداگانه حفظ کرد.

آیا خوابیدن جداگانه بین زوج‌ها رایج است؟

نتایج نظرسنجی‌ها در این زمینه متفاوت است. «بنیاد خواب» (Sleep Foundation) در ژانویه ۲۰۲۳ تخمین زد که کمتر از ۲ درصد بزرگسالان در وضعیت «طلاق خواب» قرار دارند. اما در همان ماه، نظرسنجی دیگری روی ۲٬۲۰۰ آمریکایی که توسط «انجمن بین‌المللی لوازم خانگی» (International Housewares Association) برای روزنامه «نیویورک تایمز» (The New York Times) انجام شد، نشان داد از هر پنج زوج، یک زوج نه‌تنها در تخت‌های جداگانه، بلکه در اتاق‌خواب‌های جدا می‌خوابند. از میان این زوج‌ها، نزدیک به دو سوم هر شب به‌صورت جداگانه می‌خوابند.

این آمارها این پرسش را مطرح می‌کند که آیا چنین کاری برای رابطه سالم است یا نه. پاسخ، تا حد زیادی به «نیت و دلیل» این تصمیم بستگی دارد.

«آر. هوپ الیاسوف» (R. Hope Eliasof)، درمانگر مجاز ازدواج و خانواده (Licensed Marriage and Family Therapist)، می‌گوید:

اگر برای یک زوج، خواب جداگانه به این معنا باشد که «خواب بهتری داریم و آدم‌های شادتری هستیم»، این می‌تواند اتفاقی مثبت باشد. اما اگر معنایش این باشد که «تو مرا دافعه‌برانگیز می‌دانی یا از بوی من خوشت نمی‌آید»، آن‌وقت تصمیم کاملاً رنگ و بوی دیگری پیدا می‌کند.

زوج‌های مشهوری که جدا از هم می‌خوابند

خوابیدن جداگانه فقط محدود به زوج‌های عادی نیست و حتی میان افراد مشهور هم دیده می‌شود؛ اغلب برای داشتن خواب بهتر یا حفظ سلامت روان:

• گزارش‌ها حاکی است «دیوید بکام» (David Beckham) و «ویکتوریا بکام» (Victoria Beckham) در بال‌های جداگانه خانه می‌خوابند.
• «گوئینت پالترو» (Gwyneth Paltrow) و همسرش «برد فالچاک» (Brad Falchuk) آشکارا درباره داشتن تخت‌های جداگانه صحبت کرده‌اند.
• «دونالد ترامپ» (Donald Trump) و «ملانیا ترامپ» (Melania Trump) نیز فضاهای خواب جداگانه دارند.
• حتی «ملکه الیزابت» فقید (Queen Elizabeth) و همسر محبوبش «شاهزاده فیلیپ» (Prince Philip) در طول دهه‌ها زندگی مشترک، شب‌ها به سوئیت‌های خصوصی خود می‌رفتند.

۷ دلیل اصلی که زوج‌ها جدا از هم می‌خوابند

دلایل مختلفی ـ از سلامت خواب گرفته تا آرامش روانی ـ می‌تواند زوج‌ها را به این انتخاب برساند.

۱. خروپف

طبق نظرسنجی «بنیاد خواب» در سال ۲۰۱۲، داشتن شریک زندگی خروپفی می‌تواند به خواب بی‌کیفیت منجر شود. ۴۷ درصد زنان شرکت‌کننده گفته‌اند خروپف شریک‌شان «تأثیر زیادی» بر خوابشان دارد، در حالی که این رقم در مردان ۲۶ درصد بوده است.

مجله «روان‌شناسی امروز» (Psychology Today) می‌نویسد:

«خروپف می‌تواند فشار زیادی به روابط وارد کند. این مشکل نه‌تنها خستگی، بلکه ناامیدی و رنجش ایجاد می‌کند، صمیمیت اروتیک و عاطفی را مختل می‌سازد و حتی زوج‌ها را به خوابیدن در اتاق‌های جداگانه سوق می‌دهد.»

حرکات زیاد شریک خواب

برخی افراد شب‌ها تقریباً بی‌حرکت‌اند، در حالی که بعضی دیگر مدام غلت می‌زنند و جابه‌جا می‌شوند. برای افرادی با خواب سبک، این حرکات می‌تواند مانعی جدی باشد که نادیده گرفتنش دشوار است.

همچنین شریکی که پتو را به سمت خودش می‌کشد، خوابیدن کنارش را ناخوشایند می‌کند؛ هرچند بعضی زوج‌ها با داشتن پتوهای جداگانه این مشکل را حل می‌کنند.

ناسازگاری در عادت‌های خواب

زوج‌هایی که برنامه خواب بسیار متفاوتی دارند، ممکن است ترجیح دهند جدا بخوابند. این کار مانع بیدار شدن یکی توسط دیگری در زمان نامناسب می‌شود و به هر دو کمک می‌کند هر شب خواب باکیفیت‌تری داشته باشند.

نیازهای کودکان یا حیوانات خانگی

بسیاری از کودکان دوست دارند در بغل پدر یا مادر بخوابند، اما معمولاً سه نفر برای یک تخت زیاد است. به همین دلیل بعضی والدین تخت اضافه‌ای به اتاق می‌آورند یا یکی از آن‌ها در اتاقی دیگر کنار کودک می‌خوابد.

در مورد حیوانات خانگی هم همین‌طور است؛ برخی عاشق خوابیدن کنار پت‌هایشان هستند، اما شریکشان نمی‌تواند وزن اضافی، گرمای بدن یا شوره حیوانات را تحمل کند.

اختلالات خواب

اختلالاتی مثل بی‌خوابی (Insomnia) و آپنه انسدادی خواب (Obstructive Sleep Apnea) می‌توانند خواب شریک زندگی را مختل کنند.

اختلال بی‌خوابی مزمن (Chronic Insomnia Disorder) ناشی از استرس یا عوامل دیگر، ۱۰ تا ۱۵ درصد جمعیت آمریکا را درگیر کرده و سطوح مختلف علائم بی‌خوابی ۳۳ تا ۵۰ درصد افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهد. شریکی که مدام غلت می‌زند یا مکرراً از خواب بلند می‌شود چون نمی‌تواند بخوابد، به‌احتمال زیاد خواب طرف مقابل را هم مختل می‌کند.

آپنه انسدادی خواب نیز حدود ۲۵ میلیون بزرگسال آمریکایی را درگیر می‌کند. نفس‌نفس زدن، خروپف و حرکات ناشی از این بیماری می‌تواند خواب شریک را به‌شدت مختل کند.

اختلاف‌نظر درباره جزئیات اتاق خواب

برخی افراد فقط در اتاق بسیار سرد می‌توانند بخوابند؛ بعضی دیگر برای خوابیدن نیاز دارند تلویزیون در پس‌زمینه روشن باشد. اگر نیازهای دو نفر کاملاً متضاد باشد، این اختلاف می‌تواند به تنشی دائمی و حل‌نشدنی تبدیل شود.

مشکلات رابطه

کلیشه قدیمی فرستادن یکی از زوجین به کاناپه بعد از دعوا، چندان هم دور از واقعیت نیست. در واقع، ۲۵٫۸ درصد افرادی که جدا می‌خوابند گفته‌اند دلیل این کارشان «مشکلات رابطه‌ای» بوده است.

آیا خوابیدن جداگانه واقعاً کمک می‌کند؟

باز هم همه‌چیز به نیت و شرایط بستگی دارد. اگر زوجی به‌طور مزمن عصبانی یا از هم ناراضی باشند، تخت‌های جداگانه احتمالاً مشکلی را حل نمی‌کند.

خواب جداگانه حتی ممکن است بسته به شرایط، باعث مشکلات عاطفی شود. به گفته الیاسوف، مثلاً وقتی فردی خروپف می‌کند اما حاضر نیست برای بررسی آپنه خواب (Sleep Apnea) مراجعه کند تا ببیند آیا جراحی می‌تواند کمک کند یا نه، این بی‌تفاوتی می‌تواند خشم و ناراحتی شدید شریک مقابل را در پی داشته باشد.

به همین دلیل، او از زوج‌ها می‌خواهد درباره راه‌حل‌هایی که حاضرند برای بهبود رابطه امتحان کنند، صریحانه صحبت کنند. شریکی که در پاسخ به شکایت از خروپف می‌شنود «باهاش کنار بیا»، احتمالاً نگاه مثبتی به «طلاقِ خواب» نخواهد داشت؛ برخلاف حالتی که شریکش همه راه‌ها را امتحان کرده اما نتیجه‌ای نگرفته است.

با این حال، زوج‌هایی که با این وضعیت کنار آمده‌اند، از مزایای آن هم گزارش داده‌اند. بیش از نیمی از آن‌ها گفته‌اند «طلاق خواب» کیفیت کلی خوابشان را بهتر کرده و به‌طور متوسط ۳۷ دقیقه خواب بیشتر در هر شب نسبت به زمانی که در یک تخت می‌خوابیدند، داشته‌اند.

چگونه کمبود صمیمیت ناشی از خواب جداگانه را جبران کنیم؟

خوابیدن جداگانه به این معنا نیست که صمیمیت یا زندگی جنسی باید آسیب ببیند. الیاسوف تأکید می‌کند: «ما می‌دانیم لمس فیزیکی برای انسان مفید است.» او اشاره می‌کند که کسانی که در یک تخت می‌خوابند، به‌طور طبیعی بیشتر تمایل و فرصت دارند که همدیگر را در آغوش بگیرند یا رابطه اروتیک داشته باشند.

توصیه او به زوج‌هایی که جدا می‌خوابند این است که پیش از خواب زمانی را برای نزدیکی فیزیکی اختصاص دهند؛ از در آغوش گرفتن روی کاناپه گرفته تا رابطه کامل. به گفته او، برای سالم ماندن رابطه باید «نوعی اتصال فیزیولوژیکی حتی قبل از رفتن به خواب» وجود داشته باشد.

همچنین همه زوج‌ها باید بدانند که «طلاق خواب» لزوماً دائمی نیست. در واقع، ۳۴٫۹ درصد افرادی که مدتی جدا خوابیده و بعد تصمیمشان را عوض کرده‌اند، گفته‌اند دلیل بازگشت این بوده که «دلتنگ هم شده بودند».

اگر مدت‌هاست کنار هم نخوابیده‌اید، الیاسوف پیشنهاد می‌کند آرام شروع کنید و «با انتظارات محدود. اگر احساس خوب و راحتی داشتید، روی آن بنا بگذارید و ادامه دهید.»

نکته پایانی

یکی از حیاتی‌ترین کارهایی که زوج‌ها برای شادی و آرامش در زمان خواب می‌توانند انجام دهند، کنار گذاشتن وسایل الکترونیکی مدت‌ها پیش از خواب است. الیاسوف می‌گوید: «بزرگ‌ترین مشکلی که مردم دارند، چیزی است که ما آن را کاهش میل جنسی مهارشده (Inhibited Sexual Desire) می‌نامیم.» به گفته او، این مشکل به این دلیل رخ می‌دهد که «افراد آنقدر درگیر عوامل حواس‌پرت‌کننده دیگر هستند که به یکدیگر توجه نمی‌کنند.» این بی‌توجهی می‌تواند به احساس بی‌اعتنایی و رنجش منجر شود؛ احساساتی که به‌مرور در رابطه انباشته شده و آسیب‌های جدی وارد می‌کند.