بالارفتن از یک نردبان چوبی، روی کاغذ کار پیچیده‌ای نیست. اما همان نردبان را به دیوار قلعه‌ای تکیه دهید که مدافعانش از بالا تیر و سنگ می‌اندازند؛ آن‌وقت هر پله می‌تواند فاصله میان زنده‌ماندن و سقوط باشد.
نردبان محاصره از ساده‌ترین ابزارهای عبور از استحکامات بود، اما استفاده از آن الزاماً ساده یا کم‌خطر نبود. مهاجمان باید آن را به پای دیوار می‌رساندند، برپا می‌کردند و پیش از آنکه مدافعان واکنش مؤثری نشان دهند، خود را به بالای بارو می‌رساندند. هر مرحله، خطر خودش را داشت.
نردبان‌های محاصره چقدر بزرگ بودند؟
همه نردبان‌های محاصره، سازه‌هایی غول‌پیکر و چندصدکیلویی نبودند. اندازه و وزن آن‌ها به ارتفاع دیوار، نوع چوب و شیوه ساخت بستگی داشت. برای یک دیوار کوتاه، نردبانی نسبتاً سبک کافی بود؛ اما عبور از بارویی بلند، نردبانی بلندتر و محکم‌تر می‌خواست که حمل و برپاکردنش به نفرات بیشتری نیاز داشت.
نردبان‌های بزرگ می‌توانستند بسیار سنگین باشند و برای جابه‌جایی آن‌ها گروهی از سربازان لازم شود. بااین‌حال، «چندصد کیلو وزن» یا «ده‌ها نفر برای حمل» مطرح شده در برخی مقالات را نمی‌توان ویژگی ثابت تمام نردبان‌های محاصره دانست.
حضور چند سرباز زره‌پوش روی نردبان هم بار قابل‌توجهی به آن اضافه می‌کرد. در این وضعیت، حفظ تعادل و تکیه‌گاه اهمیت بیشتری داشت و جابه‌جایی عمدی نردبان بسیار دشوار و خطرناک می‌شد. البته مهاجمان معمولاً می‌کوشیدند پیش از شروع صعود، آن را در جای مناسب مستقر کنند.
خطر از پای دیوار شروع می‌شد
پیش از بالارفتن، مهاجمان باید نردبان را از فضای مقابل قلعه عبور می‌دادند؛ فضایی که ممکن بود زیر تیررس مدافعان باشد. وجود خندق، ناهمواری زمین یا موانع دفاعی هم می‌توانست نزدیک‌شدن به دیوار را دشوارتر کند.
در بعضی محاصره‌ها، سپرها و حفاظ‌های بزرگ به نیروهای نزدیک‌شونده پوشش می‌دادند. بااین‌حال، هنگام بلندکردن و تنظیم نردبان، ممکن بود سربازان ناچار شوند بخشی از بدن خود را از پشت حفاظ بیرون بیاورند.
برای گرفتارشدن در چنین موقعیتی، حضور «صدها تیرانداز» لازم نبود. حتی چند مدافع با دید مناسب، در فاصله‌ای نزدیک، می‌توانستند برپاکردن نردبان را به کاری مرگبار تبدیل کنند.
بالارفتن؛ وقتی دست‌ها گرفتار و راه فرار محدود بود
سربازی که از نردبان بالا می‌رفت، آزادی حرکت کمی داشت. باید تعادلش را حفظ می‌کرد، وزن تجهیزاتش را بالا می‌کشید و در همان حال برای رسیدن به لبه دیوار آماده می‌شد.
حمل سپر و سلاح، شیوه صعود را پیچیده‌تر می‌کرد. گرفتن پله‌ها، محافظت از سر و بالاتنه و آماده‌شدن برای درگیری، کارهایی نبودند که بتوان همیشه به‌راحتی و هم‌زمان انجام داد.
خطرناک‌ترین لحظه اغلب نزدیک بالای دیوار بود: جایی که مهاجم هنوز تکیه‌گاه مطمئنی نداشت، اما مدافع روی بارو ایستاده بود و دست بالاتر را داشت. یک ضربه، افتادن سنگ یا ازدست‌دادن تعادل می‌توانست سرباز را پایین بیندازد و نفرات پشت سرش را هم به خطر بیندازد.
مدافعان چگونه نردبان را متوقف می‌کردند؟
مدافعان فقط به تیراندازی اکتفا نمی‌کردند. بسته به امکانات و شرایط، می‌توانستند سنگ و پرتابه بیندازند، با سلاح‌های بلند به مهاجمان ضربه بزنند یا برای دورکردن نردبان از دیوار تلاش کنند.
تیرک‌ها و ابزارهای بلند، گاهی با سرِ قلاب‌دار، می‌توانستند برای گرفتن، منحرف‌کردن یا پس‌زدن نردبان به کار بروند.
اشاره به «پایه‌های بزرگ» برای جلوگیری از نزدیک‌شدن نردبان نیز در برخی منابع تاریخی انجام شده. وقتی تیرک‌های بلند برای پس‌زدن آن باشد، چنین روشی با منطق دفاع از بارو سازگار است؛ اما نباید آن را با پایه‌ای ثابت یا وسیله‌ای یکسان در همه قلعه‌ها اشتباه گرفت.
پس چرا مهاجمان باز هم از نردبان استفاده می‌کردند؟
چون خطرناک‌بودن، به معنای بی‌فایده‌بودن نیست.
نردبان در مقایسه با برج محاصره، معمولاً ابزار ساده‌تری بود و می‌توانست امکان حمله به چند نقطه دیوار را فراهم کند. در حمله غافلگیرانه، برابر مدافعان کم‌شمار یا با پشتیبانی تیراندازان خودی، احتمال موفقیت بیشتر می‌شد.
هدف فقط رساندن یک سرباز به بالای دیوار نبود؛ مهاجمان باید جای پایی به دست می‌آوردند تا نفرات بعدی نیز بتوانند وارد شوند. بنابراین، نتیجه به هماهنگی نیروها، وضعیت استحکامات و واکنش مدافعان وابسته بود، نه صرفاً شجاعت اولین نفر.
بالارفتن از نردبان محاصره، خودکشیِ حتمی نبود؛ اما یکی از پرخطرترین راه‌های ورود به قلعه به شمار می‌رفت. پشت تصویر آشنای سربازانی که در فیلم‌ها به‌سرعت از دیوار بالا می‌روند، واقعیتی سخت‌تر قرار داشت: ابزار ساده بود، اما بهای استفاده از آن می‌توانست بسیار سنگین باشد.
