از اندروید «Aliens» تا آبراهام لینکلن؛ نقش متفاوت لنس هنریکسن در یک فیلم تاریخی

در فیلم اکشن و علمیتخیلی «Aliens»، ریپلی با بازی سیگورنی ویور، ابتدا بهسختی میتواند به بیشاپ، اندرویدی با بازی لنس هنریکسن، اعتماد کند. شاید اگر میدانست همین بازیگر روزی نقش آبراهام لینکلن، معروف به «ایب درستکار»، را بازی خواهد کرد، کمی راحتتر به او اعتماد میکرد! هنریکسن که بیشتر با آثاری مثل «Aliens» و «Millennium» شناخته میشود، در فیلم تلویزیونی «The Day Lincoln Was Shot» محصول ۱۹۹۸، چهرهای متفاوت از خود نشان داد و در نقش شانزدهمین رئیسجمهور آمریکا ظاهر شد.
این فیلم بر اساس کتاب غیرداستانی همنامی نوشته جیم بیشاپ ساخته شده و ترور لینکلن به دست جان ویلکس بوث را در روزهای پس از جنگ داخلی آمریکا روایت میکند. البته این نخستین اقتباس از کتاب نبود؛ در سال ۱۹۵۶ نیز نسخهای بهصورت نمایش زنده تلویزیونی با بازی ریموند مسی در نقش لینکلن پخش شده بود. مسی پیشتر برای ایفای همین نقش در فیلم «Abe Lincoln in Illinois» محصول ۱۹۴۰، نامزد جایزه اسکار شده بود. بنابراین هنریکسن باید جای بازیگری صاحباعتبار را پر میکرد؛ یا با توجه به ظاهر مشهور لینکلن، کلاه بلند بزرگی را بر سر میگذاشت!
«The Day Lincoln Was Shot» در ۱۲ آوریل ۱۹۹۸ از شبکه تیانتی (TNT) پخش شد. راب مورو، بازیگر اصلی سریال «Northern Exposure»، نقش بوث را بر عهده داشت. ویل ویتون در نقش رابرت، پسر بزرگ لینکلن، جرمی سیستو در نقش فردریک دبلیو. سوارد و تایتوس ولیور در نقش لوئیس پین نیز از دیگر بازیگران آن بودند. نشریه ورایتی (Variety) هنگام انتشار فیلم، نقدی دوگانه به آن داشت: ظاهر و بازی هنریکسن را تحسین کرد، اما از اجرای مورو در نقش بوث و فیلمنامهای که شناخت عمیقی از ذهن و انگیزههای این ترورکننده به دست نمیداد، انتقاد کرد.
با این حال، همه با ارزیابی مثبت «ورایتی» از لینکلنِ هنریکسن موافق نبودند. مارک اس. راینهارت، نویسنده و پژوهشگر علاقهمند به لینکلن، در کتاب «Abraham Lincoln on Screen: Live-Action Portrayals on Film and Television» مینویسد که هنریکسن از نظر ظاهر برای نقش مناسب است، اما اجرای بسیار عبوس او با شواهد تاریخی همخوانی ندارد. بر اساس این شواهد، لینکلن با نزدیک شدن جنگ داخلی به پایان، روحیهای بهمراتب شادتر داشت. البته این تفاوت، در مقایسه با دیگر بیدقتیهای تاریخی فیلم، ایراد کوچکی محسوب میشود.
در حالی که کتاب جیم بیشاپ و اقتباس تلویزیونی سال ۱۹۵۶ تا حد زیادی به تاریخ وفادار بودند، نسخه ۱۹۹۸ در چند بخش از واقعیت فاصله میگیرد. فیلم بازه زمانی تلاشهای بوث برای ربودن و سپس کشتن لینکلن را کوتاه میکند و زمان زیادی را به صحنههای عاشقانه مبتنی بر گمانهزنی میان او و لوسی هیل، با بازی جین لوئیزا کلی، اختصاص میدهد. همچنین جلسهای از کابینه را نشان میدهد که در آن وزیر جنگ با عصبانیت میکوشد لینکلن را به اعدام رهبران ایالات جنوبی متقاعد کند، اما رئیسجمهور زیر بار نمیرود؛ صحنهای که از موارد فاصله گرفتن فیلم از روایت تاریخی به شمار میآید.
این تغییرها احتمالا برای تماشاگرانی که پیگیر جزئیات تاریخ نیستند، چندان چشمگیر نخواهد بود. پیدا کردن اقتباسی تاریخی که برای پیشبرد داستان هیچ تغییری در واقعیت ندهد، آسان نیست. حتی سریال «Manhunt» از پلتفرم اپل تیوی پلاس (Apple TV+)، با بازی توبیاس منزیس که جستوجو برای یافتن بوث را روایت میکند، در بعضی جزئیات تاریخی دست برده است. چنین آزادیهایی در بسیاری از سریالهای تاریخی تحسینشده هم دیده میشود؛ هرچند در این فیلم، تفاوت میان جذابیت نمایشی و وفاداری به تاریخ، یکی از محورهای اصلی نقدهاست.





