اگر تا به حال شنیده باشید که «انسانها در طول خواب چندین عنکبوت میبلعند»، شاید این تصور برایتان ترسناک بوده باشد. این باور سالهاست در اینترنت و مکالمات روزمره تکرار میشود، اما آیا حقیقت دارد؟
آیا در خواب عنکبوت میبلعیم؟
به گفته متخصصان عنکبوتشناسی، احتمال بلعیدن حتی یک عنکبوت در طول تمام عمر یک انسان، تقریباً صفر است. این اتفاق نهتنها غیرمحتمل است، بلکه تقریباً از نظر رفتار طبیعی عنکبوتها غیرممکن به نظر میرسد. عنکبوت دلیلی ندارد به انسانِ در خواب نزدیک شود، چه برسد به اینکه وارد دهان او شود و همانجا بماند.
ریشه کاملاً طنزآمیز این افسانه
انتشار گسترده این باور به یک مقاله مجله در سال ۱۹۹۳ برمیگردد. نویسنده در آن مقاله عمداً یک «اطلاعات غلط» ساختگی منتشر کرد:
«انسانها هر سال در خواب هشت عنکبوت میبلعند.»
هدف نویسنده این بود که نشان دهد مردم چقدر راحت چیزهای نادرست اینترنتی را باور میکنند—حتی زمانی که با عقل و منطق سازگار نیست.
طنز ماجرا اینجاست که بسیاری واقعاً این «واقعیت جعلی» را باور کردند و آن را به یک افسانه شهری تبدیل کردند.
ترس از عنکبوت در برابر ترس عنکبوت از انسان
بر اساس نظرسنجی YouGov در سال ۲۰۲۲، یکپنجم آمریکاییها از عنکبوتها میترسند. اما حقیقت این است که عنکبوتها بسیار بیشتر از انسان میترسند.
چرا؟
عنکبوتها برای تشخیص خطر به «ارتعاشات» وابستهاند.
یک انسان خوابیده یعنی:
- نفسهای پرصدا
- ضربان قلب
- غلتزدن
- خر و پف
- تکانهای بدن
تمام این عوامل از دید یک عنکبوت نشانهای واضح است: «به این موجود نزدیک نشو!»
به همین دلیل عنکبوتها ترجیح میدهند در مکانهای ساکت، تاریک و دور از رفتوآمد انسان زندگی کنند.
عنکبوتها برای زنده ماندن ساخته شدهاند، نه برای بلعیده شدن
عنکبوتها تکامل یافتهاند تا:
- آب بدن خود را حفظ کنند
- در شرایط مختلف از بیابان خشک تا جنگل مرطوب زنده بمانند
- از «ریههای کتابی (Book Lungs)» یا «تراشهها (Tracheae)» برای تنفس استفاده کنند
- تهدیدها را با کمک موی حسی تشخیص دهند
- سایر موجودات، میزان رطوبت، ارتعاشات و حتی مقدار دیاکسید کربن را احساس کنند
چنین موجودی بهطور غریزی از دهان انسان فاصله میگیرد، چون دهان انسان برای آنها:
- محیطی پر از رطوبت
- باد
- ارتعاش
- دیاکسید کربن زیاد
است؛ یعنی محیطی خطرناک.
جهان را چگونه تجربه میکنند؟
عنکبوتها جهان را مانند انسان نمیبینند. آنها بیشتر از طریق:
- ارتعاشات
- بوها و پیامهای شیمیایی
- تغییرات جزئی در جریان هوا
جهان را درمییابند.
این سیستم حسی فوقالعاده، به آنها کمک میکند کوچکترین حرکت یک شکار یا خطر احتمالی را تشخیص دهند. بنابراین نزدیک شدن به یک انسان خوابیده، از نظر آنها منطقی نیست.
برخوردهای فرضی: اگر همهچیز اشتباهی پیش برود؟
آیا ممکن است کاملاً تصادفی یک عنکبوت وارد دهان شما شود؟ بله، از لحاظ تئوری ممکن است. اما چرا بسیار بعید است؟
برای وقوع این اتفاق باید چند شرایط همزمان رخ دهد:
- دهان شما کاملاً باز باشد.
- شما هیچ حسی از تماس عنکبوت روی صورت خود نداشته باشید.
- شما در همان لحظه بهطور غیرارادی عمل بلع را انجام دهید.
- عنکبوت تصمیم نگیرد قبل از بلع از دهان شما خارج شود.
بر اساس توضیح موزه تاریخ طبیعی برک، هیچ مدرک علمی یا پزشکی وجود ندارد که کسی حتی یک بار در خواب عنکبوت بلعیده باشد—چه برسد به هشت عدد در سال.
آیا گازگرفتن/نیش زدن عنکبوتها رایجتر است؟
احتمال گازگرفته شدن توسط عنکبوت نیز بسیار کم است.
دلایل:
- اکثر گونهها پرخاشگر نیستند.
- تنها زمانی گاز میگیرند که گیر بیفتند یا احساس خطر کنند.
- بسیاری از آنها حتی قدرت نفوذ در پوست انسان را ندارند.
- بسیاری از «گازگرفتگیهای اشتباهی» احتمالاً مربوط به حشرات دیگر هستند.
چند توصیه ساده برای آسودگی خیال:
- کفشها و لباسهای استفادهنشده را قبل از پوشیدن تکان دهید.
- دست را داخل شکافهای تاریک و متروک نبرید.
پرسشهای پرتکرار
آیا میتوان عنکبوت خورد؟
بله، میتوان. در کامبوج، مردم نوعی تارانتولای آسیایی سرخشده به نام «اهپیِنگ (Ah Pieng)» میخورند.
کدام کشور بیشتر عنکبوت میخورد؟
کامبوج به غذاهای تهیهشده از عنکبوت، مخصوصاً تارانتولای سرخشده، مشهور است.
اگر عنکبوت بخوریم چه میشود؟
هیچ اتفاق خاصی نمیافتد. بدن انسان همانگونه که سایر حشرات را هضم میکند، عنکبوت را نیز هضم میکند.
طعم تارانتولا چگونه است؟
بسیاری میگویند طعمش چندان خاص نیست؛ بعضی آن را شبیه میگوهای سرخشده توصیف کردهاند.
