حسرت ماندگار اسکورسیزی برای «Cleopatra»: آنجلینا جولی آماده بود، هنوز عصبانی‌ام
مارتین اسکورسیزی می‌گوید فیلم تاریخی سونی با بازی آنجلینا جولی بسیار به مرحله ساخت نزدیک شده بود؛ پروژه‌ای که به روایت او، بحران هک ایمیل‌های استودیو مسیرش را به هم زد.
«آنجلینا جولی، کلئوپاترا بود. داشتیم کار را شروع می‌کردیم. هنوز بابتش خیلی عصبانی‌ام.» بیش از یک دهه گذشته، اما مارتین اسکورسیزی ظاهراً هنوز با ازدست‌رفتن فرصت ساخت «Cleopatra» کنار نیامده است. او در گفت‌وگویی تازه با دخترش، فرانچسکا اسکورسیزی، توضیح داده که این حماسه تاریخی بسیار جدی‌تر از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد در برنامه کاری‌اش قرار داشته است.
اسکورسیزی در مجموعه گفت‌وگوهای «Crafty» ترایبکا، با یادآوری پروژه گفت: «یادت هست یک زمانی قرار بود “Cleopatra” را بسازیم؟ واقعاً قرار بود انجامش بدهیم. اریک راث برای فیلم‌نامه آماده بود. همه آماده بودند. آنجلینا جولی هم بود. داشتیم جلو می‌رفتیم.»
او به‌هم‌خوردن این برنامه را به بحران هک سونی در سال ۲۰۱۴ نسبت داد؛ بحرانی که در پی جنجال کمدی «The Interview» با بازی ست روگن و واکنش کره شمالی به آن شکل گرفت. وقتی فرانچسکا گفت این فیلم می‌توانست اثری «واقعاً عجیب‌وغریب» باشد، اسکورسیزی با لحنی شوخی‌آمیز دوباره به همان ماجرا برگشت: «به ست بگو؛ چون همه‌چیز را خراب کردند.» این جمله بیش از آنکه توضیحی دقیق درباره مسئولیت افراد باشد، نشان‌دهنده دلخوری ماندگار او از سرنوشت پروژه بود.
تلاش سونی برای ساخت «Cleopatra» به سال ۲۰۱۰ بازمی‌گردد. استودیو قصد داشت زندگی‌نامه تحسین‌شده «Cleopatra: A Life» نوشته استیسی شیف را با بازی جولی در نقش ملکه مصر اقتباس کند. اسکات رودین در کنار ایمی پاسکال پروژه را پیش می‌برد و هدف، ترسیم تصویری گسترده از کلئوپاترا بود که از برداشت آشنای فیلم الیزابت تیلور فراتر برود. با این حال، پیدا کردن کارگردان به یکی از پیچیده‌ترین موانع تبدیل شد.
جیمز کامرون مدتی به ساخت فیلم علاقه جدی داشت، اما تعهداتش به دنباله‌های «Avatar» در اولویت قرار گرفت. سپس دیوید فینچر به یکی از گزینه‌های اصلی تبدیل شد؛ اریک راث روی فیلم‌نامه کار می‌کرد و جولی نیز مشتاق همکاری با فینچر بود. با خروج او، نام‌های دیگری از جمله پل گرین‌گرس و آنگ لی مطرح شدند، اما هیچ‌کدام به همکاری نهایی نرسیدند.
هک سونی در اواخر سال ۲۰۱۴، اختلاف‌های پشت‌پرده را علنی کرد. ایمیل‌های افشاشده حاوی مکاتبات تندی میان رودین و پاسکال درباره جولی، فیلم‌نامه و دشواری انتخاب کارگردان بود. پروژه دیگری از سونی، یعنی «Steve Jobs» با فیلم‌نامه آرون سورکین، نیز به این کشمکش دامن می‌زد: رودین می‌خواست فینچر آن فیلم را بسازد، در حالی که جولی برای حضور او در «Cleopatra» تلاش می‌کرد.
در یکی از جنجالی‌ترین مکاتبات، رودین با تعبیری تحقیرآمیز جولی را «بچه‌لوسی با استعداد ناچیز» خوانده و پروژه را فیلمی ۱۸۰ میلیون دلاری برای ارضای خودخواهی توصیف کرده بود که ممکن است به فاجعه تبدیل شود. این اظهارات، دیدگاه رودین در آن مکاتبات بود، نه ارزیابی مستقلی از توانایی جولی یا کیفیت فیلمی که هرگز ساخته نشد.
ایمیل‌ها همچنین از اختلاف بر سر جهت‌گیری داستان حکایت داشتند. جولی می‌خواست کلئوپاترا به‌عنوان شخصیتی صاحب اراده و قدرت سیاسی حفظ شود و روایت زندگی او به یک داستان عاشقانه متعارف تقلیل پیدا نکند؛ اختلافی که به پرسش اصلی اقتباس برمی‌گشت: مرکز ثقل فیلم، فرمانروایی کلئوپاترا باشد یا روابط عاطفی او؟
نام اسکورسیزی نیز در همان مکاتبات دیده می‌شد. رودین او را به‌عنوان گزینه کارگردانی مطرح کرده بود و گفته می‌شد جولی آن‌قدر اشتیاق داشته که پیشنهاد کند شخصاً به دیدارش برود و برای پذیرفتن فیلم متقاعدش کند. آن زمان، تداخل برنامه‌های کاری مانع مهمی به نظر می‌رسید و نشانه چندانی وجود نداشت که اسکورسیزی تا آستانه ساخت پیش رفته باشد. روایت تازه او نشان می‌دهد ایمیل‌های افشاشده، با همه جزئیات جنجالی‌شان، تصویر کاملی از پیشرفت پروژه ارائه نمی‌کردند؛ هرچند او زمان‌بندی دقیق این آمادگی را روشن نکرده است.
«Cleopatra» پس از هک هم کاملاً کنار گذاشته نشد. سونی در سال ۲۰۱۶ دیوید اسکارپا را برای بازنویسی دیگری استخدام کرد و در سال ۲۰۱۷ دنی ویلنوو وارد مذاکره برای کارگردانی شد. بعدها شایعاتی درباره حضور زندایا، ستاره «Dune»، در نقش اصلی منتشر شد که نمایندگان ویلنوو آن‌ها را تکذیب کردند. با توجه به مشغله او برای «Dune: Part Three» و فیلم بعدی جیمز باند، بعید به نظر می‌رسد «Cleopatra» در اولویت فوری‌اش باشد. پروژه مستقل دیگری با بازی گل گدوت نیز برای رسیدن به مرحله تولید با دشواری روبه‌رو بوده است.
علاقه اسکورسیزی به جهان باستان، با این فرصت ازدست‌رفته تمام نشده است. او در بخش دیگری از گفت‌وگو از امیدش برای توسعه سریالی درباره زندگی روزمره در روم باستان گفت؛ اثری درباره کشاورزی، خانواده‌ها و شیوه زندگی مردم، نه صرفاً گلادیاتورها و امپراتورها. به گفته او: «مردم همیشه می‌گفتند ما درست مثل رومی‌های باستان هستیم. نیستیم.» ظاهراً همین تفاوت‌هاست که کنجکاوی‌اش را برمی‌انگیزد.
هنوز معلوم نیست این مجموعه ساخته شود، اما کنار هم گذاشتن این دو پروژه، تصویری روشن از علاقه اسکورسیزی به گذشته می‌دهد: جست‌وجوی انسان‌ها پشت شمایل‌های تاریخی. «Cleopatra» برای او همچنان فرصتی ازدست‌رفته است؛ فیلمی که سال‌ها درباره بودجه، ستاره و اختلاف‌هایش صحبت شد، بی‌آنکه تماشاگران فرصت کنند ببینند اسکورسیزی و جولی از ملکه مصر چه تصویری می‌ساختند.
