نقد و بررسی «پُرشده» (Stuffed)؛ پیوند نامتعارف عشق، تنهایی و جاودانگی در ضیافت تاکسیدرمی
شاید برایتان عجیب باشد اگر بشنوید اثری موزیکال میتواند ماجرای عشقی نامتعارف را با ایده جسورانه «سوئینی تاد در دنیای تاکسیدرمی» پیوند بزند و در دل فضایی پر از فرمالدئید و اندامهای خشکشده حیوانات، روایتی عمیق و ملموس از تنهایی انسان معاصر خلق کند. فیلم سینمایی Stuffed به عنوان نخستین اثر بلند سینمایی تئو ریس که با گسترش فیلم کوتاه نامزد بفتا به همین نام ساخته شده، در بخش دیسکاوری جشنواره بینالمللی فیلم تورنتو ۲۰۲۶ به نمایش درآمد تا با تکیه بر بازیهای درخشان و جسورانه دو بازیگر اصلیاش، کمدی سیاهی تلخ اما به شکلی شگفتآور لطیف را پیش چشم مخاطبان بگذارد. تئو ریس به همراه همکار فیلمنامهنویس و آهنگسازش، جاس هولدن-ری، دست به قماری پرخطر زدهاند تا نشان دهند پیوندهای انسانی در دنیای سرد امروز چگونه حتی در عجیبترین بسترها شکل میگیرند.
داستان «پُرشده» حول محور زندگی دلگیر و خاکستری مردی جوان به نام برنی مارشال با بازی هری ملینگ میچرخد. برنی کارگری ساده در یک کارخانه تولید ساندویچ تخممرغ و پنیر در شهری کارگری در شمال انگلستان است؛ مردی چنان نامرئی که پس از سالها کار هیچکس حتی نامش را به درستی نمیداند و کیک تولدی که با امید در اتاق استراحت کارکنان میگذارد، دستنخورده باقی میماند. از سوی دیگر، تنها رشته اتصال او به دنیا، یعنی مادر سالخوردهاش در خانه سالمندان، به دلیل پیشرفت زوال عقل دیگر او را به یاد نمیآورد. بزرگترین هراس اگزیستانسیالیستی برنی این است که بمیرد و روی سنگ مزارش بنویسند «اینجا هیچکس نخوابیده است». در اوج این انزوای فلجکننده، آگهی عجیبی در روزنامه محلی با تیتر «نادیده گرفته شدهاید؟ میتوانید استثنایی باشید» توجه او را جلب میکند؛ آگهی مرموزی که توسط زنی منزوی و گوتیک به نام آرامینتا با بازی جودی کومر منتشر شده است.
در نقطه مقابل، دنیای آرامینتا در Stuffed پر از موجودات بیجان است؛ خانهای تاریک و پر از حیوانات خشکشده مانند خرگوشها، گورکنها و گوزنها که او را به نسخهای ترسناک و تیرهوتار از سفیدبرفی شبیه میسازد. آرامینتا که از جامعه گریزان است و میان مردم محلی شایعات وحشتناکی پشت سرش جریان دارد، رویای بزرگتری در سر میپروراند: تبدیل کردن یک انسان زنده به یک اثر هنری جاودانه از طریق هنر تاکسیدرمی. زمانی که برنی با این نقشه هولناک روبهرو میشود، ابتدا با وحشت عقب مینشیند، اما وعده فریبنده جاودانگی و دیده شدن برای نخستین بار در زندگی، او را به پذیرش این سرنوشت عجیب ترغیب میکند. ترانههای جاس هولدن-ری با الهام از سنت قطعات آوازی تئاتر موزیکال برادوی، تلاش میکنند تردیدها و اشتیاق برنی به جاودانگی را که یادآور حسوحال تاریک «بزرگترین شومن» است، با لحنی مالیخولیایی به تصویر بکشند.
بدون شک برگ برنده بزرگ «پُرشده»، همافزایی بازیگری میان جودی کومر و هری ملینگ است. کومر که پس از درخشش تاریخیاش در سریال «کشتن ایو» و اجرای تکنفره و برنده جوایز تونی و لورنس اولیویه در نمایش «در نظر اول»، از نگاه بسیاری وارث شایسته نسل طلایی بازیگران توانمند بریتانیایی به شمار میرود، در اینجا نقشی پرریسک و جسورانه را به نمایش میگذارد. او وجهه شکننده و انسانی زنی هولناک را با کیفیتی چون هلنا بونهام کارتری بیرون میکشد و با صدایی رسا و احساسی ترانهها را اجرا میکند. در سوی دیگر، ملینگ با چهره تکیدهاش که معصومیت و وحشتی وجودی را بازتاب میدهد و پیشتر در آثاری چون «پیلیون» مهارت خود را در نمایش شخصیتهای تسلیمپذیر و منزوی ثابت کرده بود، مکمل بینقصی برای جنون حسابشده کومر است. بدهبستان عاطفی این دو بازیگر سبب میشود رابطهای که ابتدا صرفاً دادوستدی بر سر مرگ و جسد به نظر میرسید، به تدریج رنگی از تعلق خاطر و درک متقابل به خود بگیرد.
از منظر ساختار بصری و فضاپردازی، Stuffed وامدار طراحی صحنه پرجزئیات بک رینفورد و لباسهای کهنهنمای هالی ربکا است که حالوهوایی شبیه فانتزیهای وس اندرسون اما با غباری چرکین و مالیخولیایی به فیلم بخشیدهاند. فیلمبرداری وایات گارفیلد و تدوین کریس دیکنز و گرث سی. اسکیلز توانستهاند توازن شکنندهای میان طنز سیاه، خشونت گروتسک و لحن رمانتیک اثر ایجاد کنند. فیلم به شکلی جالب یادآور کمدی کالت و ماندگار هال اشبی یعنی «هارولد و ماد» است؛ جایی که مواجهه شیفتهوار با مرگ به کشف معنای زیستن میانجامد. همچنین پیرنگ اثر رگههایی از تلخی گزنده قصههای رولد دال، لطافت نامتعارف داستانهای ریچارد کرتیس و تقدیرگرایی تراژدیهای شکسپیری را در خود دارد و ترسی نزدیک به سینمای دیوید کراننبرگ را در لفافهای موزیکال و نامعمول میپیچد.
البته «پُرشده» بینقص نیست؛ مدت زمان نزدیک به دو ساعت برای اثری که عملاً یک درام دونفره است، در بخشهایی از پرده میانی باعث افت کشش داستانی میشود. افزون بر این، برخی قطعات موسیقایی فیلمنامه بیش از حد ساده و تکرارشونده هستند و همواره به اوجهای شنیدنی آثاری چون «خیابان لندن» روفوس نوریس دست پیدا نمیکنند. با این حال، تئو ریس با وفاداری به پایانبندی منطقی و سیاه قصه و عدم عقبنشینی در برابر قراردادهای ملودرام هالیوودی، اثری ساخته که فراتر از یک شوک فرمی حرکت میکند.
Stuffed شاید به مذاق همه تماشاگران خوش نیاید و طعم تلخ و بوی مواد شیمیایی آن برای برخی پسزننده باشد، اما برای علاقهمندان به تجارب غیرمتعارف سینمایی، نامهای عاشقانه به تنهایی انسانهای طردشده است. اثری که جسورانه این پرسش را مطرح میکند: در دنیایی که زنده بودن تضمینی برای دیده شدن نیست، آیا مومیایی شدن در نگاه کسی که دوستت دارد، رستگاری نهایی به حساب نمیآید؟ هنرنمایی درخشان جودی کومر و هری ملینگ این اثر عجیب را از ورطه یک کمدی وحشت صرف نجات داده و آن را به مرثیهای نامتعارف، غریب و به یادماندنی تبدیل میکند.
