گلوریا استاینم، چهره ماندگار فمینیسم آمریکا، در ۹۲ سالگی درگذشت

گلوریا استاینم، فعال سرشناس حقوق زنان و روزنامه‌نگار اثرگذار آمریکایی، در ۹۲ سالگی درگذشت. خبر درگذشت او با بیانیه‌ای مشترک در صفحه اینستاگرام استاینم و بنیاد گلوریا اعلام شد؛ بیانیه‌ای که می‌گوید او در آرامش و در خانه‌اش در نیویورک، در کنار جمعی از عزیزانش، چشم از جهان بسته است.

در این پیام آمده است: «سال‌های نزدیک به یک قرن زندگی گلوریا، سال‌هایی پربار بود و او تا آخرین روز برای برابری تلاش کرد.» نویسندگان بیانیه، توانایی استاینم در شنیدن دیگران و ایجاد احساس دیده و شنیده‌شدن در مخاطبانش را بزرگ‌ترین ویژگی او دانستند: «حرف‌ها، عمل و الگوی زندگی‌اش به آدم‌ها اجازه می‌داد خود واقعی‌شان باشند. او با روحیه مستقل، کنجکاوی همیشگی و حس شوخ‌طبعی عمیق زندگی کرد.»

خانواده و نزدیکان او همچنین با اشاره به علاقه استاینم به سنت روشن کردن آتش‌های راهنما بر فراز تپه‌ها، از مردم خواستند برای یاد او شمعی روشن کنند. در بیانیه تأکید شده که علاقه‌مندان می‌توانند به جای ارسال گل، به بنیاد گلوریا کمک مالی کنند.

استاینم ۲۵ مارس ۱۹۳۴ در شهر تولیدو، ایالت اوهایو به دنیا آمد. کودکی او پس از جدایی والدینش با دشواری‌های فراوانی همراه بود. او در سال‌های کودکی از مادرش که با مشکلات سلامت روان دست‌وپنجه نرم می‌کرد مراقبت می‌کرد و تا ۱۲ سالگی امکان تحصیل تمام‌وقت نداشت.

پس از فارغ‌التحصیلی از کالج اسمیت، دو سال را به‌عنوان عضو برنامه «چستر بولز آسیایی» در هند گذراند. تجربه زندگی در هند و همراهی با زنانی که برای اعتراض‌های مسالمت‌آمیز علیه برخی سیاست‌های دولتی سازماندهی می‌شدند، مسیر او را به سوی کنشگری اجتماعی روشن‌تر کرد.

استاینم پس از بازگشت به آمریکا، نخستین کارمند مجله «Help!» شد و سپس برای نشریه‌های مختلف نوشت. نقطه عطف فعالیت روزنامه‌نگاری او زمانی رقم خورد که با هویتی پنهان به‌عنوان یکی از کارکنان باشگاه‌های پلی‌بوی مشغول به کار شد تا شرایط کاری زنان در این مجموعه را افشا کند. گزارش او نه‌تنها توجه زیادی برانگیخت، بلکه استاینم را به یکی از صداهای تازه و جسور روزنامه‌نگاری آمریکا تبدیل کرد.

او در سال ۱۹۶۸ به مجله «New York» پیوست و چهار سال بعد، همراه با همکارانش مجله فمینیستی «Ms.» را بنیان گذاشت؛ نشریه‌ای که به تریبونی مهم برای طرح مسائل زنان، حقوق باروری، تبعیض جنسیتی، خشونت علیه زنان و برابری در محیط کار تبدیل شد.

کنشگری استاینم هیچ‌گاه به نوشتن محدود نماند. او از اصلاحیه حقوق برابر در قانون اساسی آمریکا حمایت می‌کرد و در اعتراض به نظام آپارتاید آفریقای جنوبی، مقابل سفارت این کشور بازداشت شد. برای او، برابری جنسیتی جدا از مبارزه با تبعیض نژادی، بی‌عدالتی اقتصادی و سرکوب سیاسی نبود.

زندگی او بارها به آثار تصویری راه یافت. رز برن در مینی‌سریال تاریخی «Mrs. America» محصول شبکه اف‌ایکس در سال ۲۰۲۰ نقش استاینم را بازی کرد. همان سال نیز فیلم زندگی‌نامه‌ای «The Glorias» با حضور بازیگرانی چون جولین مور و آلیسیا ویکاندر، دوره‌های گوناگون زندگی او را طی هشت دهه به تصویر کشید.

خود استاینم نیز در چند اثر تلویزیونی ظاهر شد؛ از جمله «The L Word»، «The Good Wife» و در سال‌های اخیر «And Just Like That». او سال گذشته در مستند اچ‌بی‌او با نام «Dear Ms.: A Revolution in Print» نیز حضور داشت؛ مستندی درباره تاریخ و تأثیر فرهنگی مجله «Ms.».

باراک اوباما، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، در سال ۲۰۱۳ مدال آزادی ریاست‌جمهوری را به استاینم اعطا کرد. اوباما در آن مراسم از او با تعبیر «قهرمان دیدن» یاد کرد و گفت استاینم همواره نسبت به شکل‌های آشکار و پنهان بی‌عدالتی علیه زنان حساس بوده است.

استاینم در سال‌های اخیر نیز از فعالیت اجتماعی فاصله نگرفت و از جمله با مگان مارکل در کارزاری برای تشویق شهروندان به مشارکت در انتخابات سال ۲۰۲۰ همکاری کرد. او با وجود گذشت دهه‌ها از آغاز فعالیتش، همچنان بر این باور بود که تغییر اجتماعی از گفت‌وگو، شنیدن تجربه‌های دیگران و مشارکت جمعی آغاز می‌شود.

گلوریا استاینم پیش از این، پدر و مادرش روث و لئو استاینم، خواهرش سوزان استاینم پچ و همسرش دیوید بیل را از دست داده بود. میراث او اما فراتر از نام یک چهره سیاسی یا رسانه‌ای باقی می‌ماند: صدایی که به نسل‌های مختلف آموخت برابری، مطالبه‌ای تجملی نیست؛ حق انسانی و ضرورتی برای ساختن جهانی عادلانه‌تر است.