گودال جهنم مرسین؛ پرتگاهی ۱۲۸ متری در همسایگی بهشت
نامش «جهنم» است؛ نامی که با دیدن دیواره‌های بلند و تقریباً عمودی‌اش، چندان دور از ذهن به نظر نمی‌رسد. گودال جهنم در مرسین ترکیه، حفره‌ای طبیعی با عمق حدود ۱۲۸ متر است که در کنار گودال دیگری به نام «بهشت» قرار دارد. دو پدیده زمین‌شناختی در همسایگی یکدیگر، اما با تجربه‌ای کاملاً متفاوت برای بازدیدکنندگان: به یکی می‌توان از مسیر گردشگری وارد شد و دیگری را باید از محل‌های مجاز تماشا کرد.
تماشای این گودال از جایگاه بازدید هم می‌تواند نفس را برای لحظه‌ای در سینه نگه دارد. عمق زیاد، دیواره‌های سنگی و سایه‌ای که بخش‌هایی از حفره را می‌پوشاند، مقیاسی پیش چشم می‌گذارند که در عکس‌ها به‌سختی می‌توان حسش کرد.
اما پشت این منظره هراس‌انگیز، نه دخالت انسان، بلکه داستان طولانی آب و سنگ پنهان است.
گودال جهنم کجاست؟
مجموعه بهشت و جهنم که در ترکی استانبولی Cennet ve Cehennem نام دارد، نزدیک نارلی‌کویو در شهرستان سیلیفکه، استان مرسین و در نزدیکی ساحل مدیترانه قرار گرفته است.
این مجموعه از جاذبه‌های طبیعی شناخته‌شده منطقه است. نام‌های متضاد آن، کنجکاوی بسیاری از گردشگران را برمی‌انگیزد؛ اما تفاوت اصلی این دو گودال را باید در شکل دیواره‌ها و امکان دسترسی به فضای داخلی آن‌ها جست‌وجو کرد.
حفره‌ای ۱۲۸ متری چگونه به وجود آمده است؟
گودال جهنم نمونه‌ای از یک فروریزش کارستی است. «کارست» به چشم‌اندازهایی گفته می‌شود که بر اثر انحلال سنگ‌های محلول، به‌ویژه سنگ آهک، شکل می‌گیرند.
ماجرا به زبان ساده چنین است:
- آب باران و آب‌های نفوذی، با جذب دی‌اکسیدکربن، کمی اسیدی می‌شوند.
- این آب‌ها به‌مرور سنگ آهک را حل می‌کنند و شکاف‌ها و حفره‌های زیرزمینی را گسترش می‌دهند.
- با بزرگ‌شدن فضای خالی، ممکن است سقف غار پایداری خود را از دست بدهد و فروبریزد.
- فروریختن سقف، حفره‌ای بزرگ را در سطح زمین آشکار می‌کند.
بنابراین، این گودال فقط نتیجه «قدرت جریان آب» نیست؛ انحلال شیمیایی سنگ آهک و فروریختن سقف فضای زیرزمینی در شکل‌گیری آن نقش اساسی داشته‌اند. منظره‌ای که امروز در چند دقیقه تماشایش می‌کنیم، حاصل فرایندی طولانی در طبیعت است.
چرا نمی‌توان مانند گودال بهشت وارد آن شد؟
بر اساس اطلاعات معرفی این جاذبه در منابع گردشگری ترکیه، گودال جهنم حدود ۱۲۸ متر عمق دارد. دهانه آن نیز تقریباً ۵۰ در ۷۵ متر گزارش شده است.
دیواره‌های آن در بخش‌هایی بسیار تند و دارای پیش‌آمدگی‌اند؛ به همین دلیل، مسیر معمول گردشگری برای پایین‌رفتن به داخل گودال جهنم وجود ندارد. ورود تخصصی به چنین محیطی، موضوعی متفاوت از بازدید عادی است و به تجهیزات، مهارت و مجوزهای لازم نیاز دارد.
در مقابل، گودال بهشت مسیر پلکانی برای ورود بازدیدکنندگان دارد. البته «قابل‌دسترسی‌بودن» به معنی آسان‌بودن مسیر برای همه نیست؛ پله‌ها، شیب و وضعیت سطح مسیر می‌توانند برای افراد دارای محدودیت حرکتی یا مشکلات جسمانی چالش‌برانگیز باشند.
تفاوت این دو گودال، تفاوت میان یک مسیر بازدید مدیریت‌شده و محیطی نامناسب برای ورود گردشگران است؛ نه دعوتی برای امتحان‌کردن شجاعت.
از اسطوره تا زمین‌شناسی
نام «جهنم» تنها به ظاهر گودال مربوط نمی‌شود. در روایت اسطوره‌ای مرتبط با این مکان، از تایفون، موجودی هولناک در اساطیر یونان، یاد می‌شود که زئوس او را موقتاً در این حفره زندانی کرده بود.
این روایت، بخشی از جذابیت فرهنگی منطقه است، نه توضیح علمی پیدایش گودال. شاید همین هم‌نشینی افسانه و طبیعت باشد که بازدید را به‌یادماندنی می‌کند: چشم به دیواره‌های سنگی می‌دوزید و می‌بینید چگونه یک پدیده طبیعی، در ذهن انسان به داستان تبدیل شده است.
آیا بازدید از گودال جهنم خطرناک است؟
بازدید از محل‌های مشخص‌شده را نباید با نزدیک‌شدن به لبه‌های بدون حفاظت یا ورود به حفره یکی دانست. خطر اصلی، خروج از محدوده مجاز و بی‌توجهی به حفاظ‌ها و هشدارهاست.
سقوط به چنین گودالی می‌تواند مرگبار باشد و عملیات امداد در آن نیز پیچیده و تخصصی است. پیامد سقوط به عوامل متعددی بستگی دارد و نباید آن را ساده گرفت.
برای بازدید مسئولانه:
- فقط از مسیرها و محل‌های تعیین‌شده استفاده کنید.
- برای عکس‌گرفتن از حفاظ عبور نکنید.
- کودکان را نزدیک خود نگه دارید.
- کفش مناسب بپوشید و به هشدارهای مربوط به لغزندگی توجه کنید.
- پیش از سفر، ساعت بازدید و وضعیت دسترسی را از منابع رسمی بررسی کنید.
همچنین روایت‌هایی درباره «باد سرد» یا «صدای وهم‌آلود اعماق» ممکن است تجربه شخصی بعضی بازدیدکنندگان باشند؛ اما نباید آن‌ها را ویژگی ثابت و قطعی این مکان دانست.
جهنمی که ارزش دیدن دارد، نه خطرکردن
گودال جهنم مرسین از آن منظره‌هایی است که یادآوری می‌کند طبیعت همیشه قرار نیست آرام و لطیف باشد. گاهی عظمتش در یک فضای خالی آشکار می‌شود؛ حفره‌ای که ایستادن در برابرش، اندازه واقعی ما را به رخ می‌کشد.
در همسایگی آن، گودال بهشت امکان تجربه‌ای متفاوت را فراهم می‌کند. همین تضاد، مجموعه را دیدنی کرده است. برای لذت‌بردن از آن هم نیازی به نزدیک‌شدن خطرناک به پرتگاه نیست؛ تماشای مسئولانه، چیزی از شکوه منظره کم نمی‌کند.
