بحران در فیفا بالا گرفت؛ تهدید اروپا به تحریم جام جهانی با وجود عقبنشینی اینفانتینو
اتحادیه فوتبال اروپا میگوید دفاع فیفا از جیانی اینفانتینو «هیچ چیز را تغییر نمیدهد» و حتی پس از توقف طرح فروش سهام مسابقات بزرگ به سرمایهگذاران خصوصی، احتمال تحریم رقابتهایی مانند جام جهانی از سوی تیمهای اروپایی همچنان روی میز است.
بحران مدیریتی در فوتبال جهان وارد مرحلهای جدیتر شده است. اتحادیه فوتبال اروپا (Uefa) با وجود عقبنشینی جیانی اینفانتینو (Gianni Infantino) از طرح جنجالی واگذاری بخشی از سهام رقابتهای بزرگ فیفا به سرمایهگذاران خصوصی، اعلام کرده اعتماد خود را به ریاست او از دست داده و فعلا دلیلی برای تغییر موضعش نمیبیند.
بر اساس گزارش دان روان (Dan Roan)، دبیر ورزشی، و دیل جانسون (Dale Johnson)، خبرنگار مسائل فوتبال، که در ۶ اوت ۲۰۲۶ منتشر و هشت ساعت پیش بهروزرسانی شده، تیمهای اروپایی هنوز ممکن است رقابتهایی از جمله جام جهانی را تحریم کنند؛ تهدیدی سنگین که اگر عملی شود، میتواند ساختار فوتبال ملی جهان را با بحرانی کمسابقه روبهرو کند.
ماجرا از طرحی آغاز شد که طبق آن قرار بود از طریق شرکت زیرمجموعه فیفا فوروارد اینترپرایز (Fifa Forward Enterprise)، سرمایهگذاری خصوصی وارد تورنمنتهای فیفا شود؛ رقابتهایی از جمله جام جهانی مردان و زنان. اینفانتینو به اتحادیههای عضو پیشنهاد داده بود در صورت حمایت از این طرح، هر کدام ۴۰ میلیون دلار، معادل حدود ۳۰ میلیون پوند، دریافت کنند.
اما واکنش اروپا بسیار تند بود. فدراسیون فوتبال انگلیس (English FA) در نامهای حمایت خود از اینفانتینو را پس گرفت و یوفا نیز این طرح را «معاملهای کهنه، پشتپرده و مبهم» توصیف کرد. هرچند طرح در نهایت متوقف شد، یوفا میگوید شروط اصلیاش هنوز تامین نشده است.
در بیانیه یوفا آمده است: «نخست، پیشنهادهای مربوط به فروش رقابتهای بزرگ باید پس گرفته میشد و دوم، باید تضمینهایی داده میشد که چنین تلاشهایی برای مخدوش کردن بازی، هرگز دوباره تکرار نخواهد شد.»
یوفا در ادامه تاکید کرد: «این شروط تامین نشدهاند.»
دفاع فیفا و پاسخ تند یوفا
فیفا در نشست روز چهارشنبه اعلام کرد که «اشتباهاتی» درباره طرح فیفا فوروارد اینترپرایز پذیرفته شده و تاکید کرد که «قصد این نبوده» شورای فیفا و اتحادیههای عضو «از روند تصمیمگیری کنار گذاشتهشده احساس شوند» و این فرایند «باید به شکل متفاوتی مدیریت میشد».
اما این توضیح برای یوفا کافی نبود. در پاسخ این نهاد آمده است: «یوفا در بیانیه شنبه خود کاملا روشن اعلام کرد که اعتمادش را به ریاست جیانی اینفانتینو از دست داده است. این موضع پابرجاست.»
بخش تندتر بیانیه یوفا نیز مستقیما به جلسه داخلی فیفا اشاره داشت: «اعلام دیروز مبنی بر اینکه برخی افراد شاغل نزد رئیس فیفا، که مسیر حرفهایشان به نظر مساعد او وابسته است، با او موافقاند، هیچ چیز را تغییر نمیدهد.»
فیفا برای ارائه توضیح بیشتر مورد پرسش قرار گرفته، اما تا زمان انتشار گزارش پاسخی منتشر نشده است.
جلسهای که اروپا را قانع نکرد
اینفانتینو روز چهارشنبه به شکل آشنای همیشگی وارد دفاتر فیفا در رباط، پایتخت مراکش، شد؛ با کاروان خودرو و نشسته در صندلی عقب یک مرسدس با شیشههای دودی. در آن لحظه، پرسش مهم این بود که آیا او هنگام خروج همچنان رئیس فیفا خواهد بود یا نه.
اما ظاهر ماجرا نشان داد که اینفانتینو نهتنها قصد عقبنشینی کامل ندارد، بلکه حتی تقویتشده هم به نظر میرسد. این نشست جلسهای نبود که در آن رئیس فیفا برای پاسخگویی احضار شده باشد؛ برعکس، این خود اینفانتینو بود که اعضای هیئت مدیریتی فیفا را دور میز جمع کرد تا درباره وقایع هفته گذشته صحبت کند.
ماتیاس گرافستروم (Mattias Grafstrom)، دبیرکل فیفا و دست راست اینفانتینو، پیشتر در یادداشتی داخلی به کارکنان، طرح فیفا فوروارد اینترپرایز را «زنجیرهای غمانگیز و قابل سرزنش از اتفاقات» نامیده بود. با این حال، پس از پایان جلسه، به نظر میرسید تنش میان آن دو کاهش یافته است؛ چراکه اینفانتینو و گرافستروم در کنار هم و با لبخند، در دیدار جام ملتهای زنان آفریقا میان مالاوی و زامبیا دیده شدند.
دیگر حاضران در جلسه شامل توماس پییر (Thomas Peyer)، مسئول مالی فیفا، امیلیو گارسیا سیلورو (Emilio Garcia Silvero)، مسئول حقوقی، دنیل اوتول (Daniel O’Toole)، رئیس دفتر، الخان محمدوف (Elkhan Mammadov)، مسئول اتحادیههای عضو، و برایان سوانسون (Bryan Swanson)، مدیر روابط رسانهای بودند.
اما نکته مهم این بود که کوین لامور (Kevin Lamour)، مدیر عملیات فیفا، به این جلسه دعوت نشد. لامور یکی از تندترین منتقدان طرح اینفانتینو بود و آن را «پروژه یک نفر» نامیده بود. او همچنین گفته بود: «اکنون زمان آن رسیده که رهبران سیاسی فوتبال از خود پرسشهای درست بپرسند و تصمیمهای درست بگیرند.»
لامور حتی با لحنی صریح گفته بود: «اگر شغلم را از دست بدهم، همین است دیگر. دستکم امشب راحت میخوابم.»
او از اظهار نظر بیشتر برای بیبیسی خودداری کرده و فیفا نیز در این زمینه مورد پرسش قرار گرفته است.
نگرانی اصلی یوفا این است که جلسه چهارشنبه، در عمل گردهمایی کارکنانی بوده که خود بخشی از ساختار فعلی فیفا محسوب میشوند. هنوز مشخص نیست آیا اینفانتینو مجبور شده به پرسشهای دشوار پاسخ دهد یا نه؛ پرسشهایی مثل اینکه چه کسانی در طرح دخیل بودند، آیا روند رقابتی برای جذب سرمایهگذار وجود داشت، و آیا خود او ممکن بود منفعت شخصی ببرد یا نه.
از نگاه یوفا، پذیرش کلی «اشتباهات» و عذرخواهی، جای پاسخگویی مستقیم را نمیگیرد. اروپا همچنان جواب میخواهد؛ یا از مسیر شفافسازی، یا با کنار رفتن اینفانتینو.
اروپا تنها مانده اما ابزار تحریم را دارد
یوفا در تلاش برای کنار زدن اینفانتینو، با معمای دشواری روبهروست. سادهترین مسیر برای اروپا این بود که فشار هفته جاری آنقدر افزایش یابد که رئیس فیفا مجبور به استعفا شود، اما به نظر میرسد اینفانتینو هیچ قصدی برای کنارهگیری ندارد.
در سطح جهانی نیز اروپا فعلا کمی تنها به نظر میرسد. روز پنجشنبه، لامین کابا باجو (Lamin Kaba Bajo)، رئیس فدراسیون فوتبال گامبیا، از «شجاعت» اینفانتینو و عقبنشینی او تمجید کرد و گفت بیش از هر زمان دیگری حاضر است از او حمایت کند.
تا این لحظه، اردن یکی از معدود کشورهایی بوده که پیش از هفته گذشته هم از اینفانتینو حمایت نکرده بود و حالا بهطور عمومی اعلام کرده در انتخابات ماه مارس به انتخاب دوباره او رای نخواهد داد.
کنفدراسیون فوتبال آمریکای شمالی، مرکزی و کارائیب (Concacaf) نیز پس از توقف طرح بیانیه داد، اما برخلاف یوفا نگفت اعتمادش را به رئیس فیفا از دست داده است. کونمبول (Conmebol)، نهاد حاکم بر فوتبال آمریکای جنوبی، هم روز پنجشنبه اعلام کرد از «هیچ اقدام یا روندی که سازوکارهای فیفا را نادیده بگیرد» پیش از انتخابات ریاست حمایت نخواهد کرد.
فدراسیون فوتبال مکزیک نیز در شبکه اجتماعی ایکس از اینفانتینو حمایت کرد و گفت هیچ روندی خارج از چارچوب نهادی فیفا را به رسمیت نمیشناسد یا تایید نمیکند. فدراسیون فوتبال آرژانتین (Argentine Football Association) هم نامهای در حمایت از اینفانتینو و هیئت فیفا منتشر کرد و نوشت مدیریت فعلی با مدل تجاری «باثبات و شفاف» خود، «استحکام نهادی» ایجاد کرده است.
در قاره آفریقا هم کنفدراسیون فوتبال آفریقا (Caf) اعلام کرد کمیته اجراییاش «به اتفاق آرا» حمایت خود از اینفانتینو را دوباره تایید کرده و از حمایتهای او از فوتبال آفریقا طی سالهای گذشته تشکر میکند.
گزینههای سخت پیش روی یوفا
گزینه مطلوب یوفا، تشکیل نشست اضطراری شورای فیفاست؛ جلسهای که از نگاه اروپا میتواند فرصتی واقعی برای پاسخگو کردن اینفانتینو باشد. اما برای این کار، حمایت ۱۹ نفر از ۳۶ رئیس کنفدراسیونها و اتحادیههای فوتبالی لازم است؛ چیزی که تا اینجا بسیار دشوار ثابت شده است.
گزینه دیگر، رای عدم اعتماد از طریق برگزاری کنگره فوقالعاده است؛ اقدامی که یوفا هر زمان بخواهد میتواند آن را کلید بزند. با این حال، برای تصویب چنین درخواستی باید اکثریت ۲۱۱ عضو فیفا یعنی ۱۰۶ رای به دست بیاید. این روند عملا شبیه یک انتخابات ریاستی بدون نامزد دوم خواهد بود.
اگر یوفا احساس کند به ۱۰۶ رای نمیرسد، آغاز چنین روندی چندان منطقی نیست. راه دیگر، معرفی یک نامزد وحدتبخش برای رقابت با اینفانتینو در انتخابات مارس آینده است. در این سناریو، ویکتور مونتاگلیانی (Victor Montagliani)، رئیس کونکاکاف، یکی از گزینههای اصلی به شمار میرود.
اما هر راهکاری که زمان ببرد، به اینفانتینو فرصت میدهد پلهای ارتباطیاش را بازسازی کند. از طرفی، فیفا قرار است تا پایان سال، بودجه جدید اتحادیههای عضو را اعلام کند؛ موضوعی که میتواند به ابزاری مهم برای جلب حمایت در مسیر انتخاب دوباره رئیس فعلی تبدیل شود.
به همین دلیل، جدیترین ابزار یوفا همچنان همان گزینهای است که در فوتبال معمولا آن را «گزینه هستهای» مینامند: تحریم. البته استفاده از این ابزار ساده نیست. تهدید به تحریم برای کنار زدن طرح فیفا فوروارد اینترپرایز یک موضوع است، اما استفاده از آن برای برکناری عملی رئیس فیفا، مسئلهای کاملا متفاوت و پرهزینه خواهد بود.
نخستین آزمون جدی موضع یوفا هم خیلی دور نیست. جام جهانی زنان زیر ۲۰ سال فیفا از ۵ سپتامبر در لهستان آغاز میشود و شش کشور اروپایی، از جمله انگلیس، قرار است در آن شرکت کنند. حالا باید دید اروپا تهدید خود را در حد اهرم فشار نگه میدارد یا واقعا حاضر است وارد مسیری شود که میتواند فوتبال جهان را وارد بحرانی بزرگتر کند.
