مدتی نهچندان دور، خوردن شام ساعت ۴:۳۰ یا ۵ بعدازظهر بیشتر به چشم نشانهای از «پا به سن گذاشتن» دیده میشد و حتی برای بعضی، سوژه شوخی با والدین بود. اما این کلیشه در حال شکستن است. حالا نهتنها بازنشستهها و والدین بچههای کمسن، بلکه نسل جوان — بهخصوص نسل Z (زد) — هم به موج شام زود پیوستهاند. هشتگ #EarlyDinner در تیکتاک پرطرفدار شده و کارشناسان میگویند گرفتن میز ساعت ۵ بعدازظهر در رستورانهای محبوب، گاهی به اندازه رزرو ساعت ۸ شب جذاب است.
تجربه یک طرفدار شام زود
جنیفر متیوز، سرآشپز شخصی و نویسنده، میگوید ساعت ایدئالش برای شام ۵ عصر دقیق است. او میخندد: «وقتی بیشتر مردم ساعت ۸ تازه منو را باز میکنند، من توی پیژامهام و در حال تماشای نتفلیکس هستم.» به گفتهاش، این عادت وقتی بچهدار شد شکل گرفت: «تا ۴:۳۰ بچهها گرسنه و بداخلاق بودند. شام ساعت ۵ راهحل بود. بیرون غذا خوردن زود هم عالی بود: بدون لیست انتظار، بدون قشقرق، و عملاً رستوران در اختیارمان!»
با گذر زمان، این عادت برایش ماندگار شد. مزیتها؟ کاهش ریزهخواری عصرانه، حفظ وزن سالم با افزایش سن، و بهبود خواب. میگوید: «وقتی زود شام میخورم، تا موقع خواب هضم کامل شده و راحت میخوابم. در غیر این صورت، با معده پُر میخوابم و صبح گرسنه بیدار میشوم.»
دادهها چه میگویند؟
براساس نظرسنجی Yahoo/YouGov از ۱۶۹۰ بزرگسال آمریکایی:
- محبوبترین زمان شام ۶ عصر (۳۴٪) است.
- ساعت ۵ (۲۱٪) و ۷ شب (۲۳٪) تقریباً به یک اندازه طرفدار دارند.
- فقط ۶٪ قبل از ۴ عصر غذا میخورند و ۱۴٪ ساعت ۸ شب یا بعد از آن.
دادههای OpenTable نشان میدهد:
- رزرو شام ساعت ۵ نسبت به سال قبل ۱۱٪ افزایش یافته.
- ساعت ۶ نیز ۸٪ رشد کرده و محبوبترین ساعت شام است.
- رزروهای ۸ شب فقط ۴٪ رشد داشته.
آمار Yelp نیز حکایت از همین تغییر دارد:
- در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، ۶۰٪ رزروها بین ۴ تا ۶:۵۹ عصر بوده (در ۲۰۱۸ این عدد ۵۱٪ بود).
- سهم رزروهای ساعت ۸ شب از ۱۴٪ (۲۰۱۸) به ۱۰٪ (۲۰۲۵) کاهش یافته.
- جالب اینکه ۵۳٪ نسل زد و ۵۱٪ هزارهها (Millennials) به شام زود علاقهمندند، در حالی که این رقم برای نسل ایکس و بومرها ۳۷٪ است.
چرا شام زود محبوبتر میشود؟
ترزا لوئیس، کارشناس ترند Yelp، میگوید علت فقط سن نیست، بلکه تجربه، راحتی و سلامتی است:
- مزایای سلامتی: خوردن دیرهنگام با افزایش کالری، اضافهوزن، سوءهاضمه و خواب بیکیفیت مرتبط است. شام زود کمک میکند قبل از خواب سیستم گوارش آرام شود، قند خون پایدار بماند و هوس شبانه کم شود.
- تغییر سبک زندگی: دورکاری و مدلهای کاری هیبریدی باعث شده افراد بتوانند زودتر سر میز شام بروند.
- دسترسی بهتر: رزرو زودتر = شانس بیشتر برای میزهای پرطرفدار، بدون ازدحام و شلوغی.
- محیط آرام: برای خانوادهها و کسانی که فضای خلوتتر میخواهند، عالی است.
سازگاری رستورانها با موج «شام زود»
رستورانها ساعت کاری را تغییر دادهاند، منوهای ساعت خوش را گسترش داده یا دوباره «اسپشیال شام زود» را فعال کردهاند. برخی حتی چیدمان پرسنل و آشپزخانه را مطابق این شلوغی زودهنگام تنظیم کردهاند.
آیا برای همه مناسب است؟
والری آگیمن، متخصص تغذیه، میگوید: «اصل مهم این است که بین شام و خواب، ۲ تا ۳ ساعت فاصله باشد. این به هضم، ثبات قند خون و کیفیت خواب کمک میکند.» اگر برنامهتان اجازه نمیدهد ساعت ۵ شام بخورید، حداقل این فاصله زمانی را رعایت کنید.
نهایتا شام زود دیگر فقط عادت پدربزرگ و مادربزرگها نیست. نسل جوان هم به دلایل سلامتی، صرفهجویی در وقت، یا تجربه بهتر رستوران به آن علاقهمند شدهاند. موجی که به نظر میرسد در سالهای آینده هم پرقدرت ادامه دهد.
