پشتصحنه رستاخیز ارطغرل؛ شهرک عظیم، آموزشهای سخت و جهانیشدن یک سریال
«رستاخیز ارطغرل» (Diriliş: Ertuğrul) فقط بهخاطر داستان تاریخی و فضای حماسیاش معروف نشد؛ بخش مهمی از موفقیت این سریال به پشتصحنه بزرگ، طراحی دقیق صحنه، تمرینهای فیزیکی بازیگران و تلاش برای بازسازی حالوهوای آناتولی قرن سیزدهم برمیگردد.
این سریال که از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۹ از شبکه TRT 1 پخش شد، در ۵ فصل ساخته شد و به یکی از موفقترین محصولات تلویزیونی ترکیه در سطح بینالمللی تبدیل شد. «رستاخیز ارطغرل» با محوریت زندگی ارطغرل غازی، پدر عثمان اول، بنیانگذار امپراتوری عثمانی، ساخته شد؛ اما روایت آن ترکیبی از تاریخ، حماسه، درام خانوادگی و عناصر افسانهای بود.
آموزش سخت بازیگران پیش از فیلمبرداری
یکی از نکات جالب پشتصحنه سریال، آمادگی فیزیکی بازیگران بود. پیش از شروع فیلمبرداری، گروه بازیگران برای مدت قابلتوجهی آموزش دیدند تا بتوانند صحنههای نبرد، اسبسواری، تیراندازی با کمان و شمشیرزنی را باورپذیر اجرا کنند.
در گزارشهای منتشرشده درباره تولید سریال آمده است که مربیان حرفهای، از جمله مربیانی از آسیای مرکزی و قزاقستان، در آموزش مهارتهایی مانند سوارکاری، استفاده از شمشیر، مبارزه تنبهتن و تیراندازی سنتی نقش داشتند. این تمرینها باعث شد صحنههای اکشن سریال طبیعیتر و نزدیکتر به فضای جنگاوران ترک و قبایل آن دوره دیده شود.
شهرکی که از صفر ساخته شد
برای بازسازی دنیای سریال، سازندگان در منطقه ریوا در استانبول، یک شهرک بزرگ تاریخی ساختند. این دکورها فقط چند چادر ساده نبودند؛ بلکه بخشهایی مثل قبیله کایی، بازارها، مسیرهای روستایی، قلعهها، کارگاهها و فضاهای داخلی چادرها با جزئیات طراحی شدند.
در طراحی صحنه، تلاش شد از نشانههای بصری مرتبط با فرهنگ ترکهای اوغوز، زندگی قبیلهای، پوشش جنگجویان، وسایل روزمره، فرشها، چرم، چوب و فلزکاری استفاده شود. همین جزئیات باعث شد مخاطب حس کند با یک دنیای کامل و زنده روبهروست، نه فقط چند صحنه محدود تلویزیونی.
ترکیب تاریخ و افسانه
«رستاخیز ارطغرل» یک مستند تاریخی نیست؛ بلکه یک درام تاریخی ـ حماسی است. شخصیت ارطغرل غازی در منابع تاریخی وجود دارد، اما اطلاعات دقیق و گستردهای از جزئیات زندگی او در دست نیست. به همین دلیل، نویسندگان سریال برای ساخت روایت، از ترکیبی از منابع تاریخی، داستانهای شفاهی، روایتهای حماسی و تخیل نمایشی استفاده کردند.
برخی شخصیتها و اتفاقات، ریشه تاریخی دارند و برخی دیگر برای پیشبرد داستان یا ایجاد فضای دراماتیک ساخته یا بازآفرینی شدهاند. برای نمونه، درباره شخصیتهایی مانند حلیمه خاتون روایتهای تاریخی قطعی و یکدست وجود ندارد و بخشی از تصویرسازی سریال از فضای حماسی و افسانهای ترکها، از جمله روایتهای مرتبط با دده کورکوت الهام میگیرد.
موفقیت جهانی سریال
نتیجه این تولید پرجزئیات، فقط موفقیت داخلی نبود. «Diriliş: Ertuğrul» در کشورهای زیادی پخش شد و مخاطبان گستردهای در خاورمیانه، آسیای مرکزی، جنوب آسیا، بالکان و حتی آمریکای لاتین پیدا کرد. طبق گزارشهای رسانهای ترکیه و TRT، این سریال به دهها کشور فروخته شد و با دوبله یا زیرنویس در بازارهای مختلف دیده شد.
یکی از نمونههای مهم محبوبیت جهانی سریال، استقبال گسترده از آن در پاکستان بود؛ جایی که پخش دوبلهشده سریال از تلویزیون دولتی و انتشار قسمتها در یوتیوب، توجه میلیونها مخاطب را جلب کرد. محبوبیت سریال به حدی رسید که نامهایی مانند ارطغرل در برخی کشورها دوباره مورد توجه خانوادهها قرار گرفت.
بازدید چهرههای سیاسی از لوکیشن سریال
محل فیلمبرداری «رستاخیز ارطغرل» نیز خودش به یک نماد فرهنگی تبدیل شد. در سالهای پخش سریال، برخی چهرههای سیاسی و مهمانان خارجی از دکورهای سریال بازدید کردند. این موضوع نشان میداد که سریال فقط یک محصول تلویزیونی نیست، بلکه به بخشی از قدرت نرم فرهنگی ترکیه تبدیل شده است.
چرا پشتصحنه سریال مهم بود؟
موفقیت «رستاخیز ارطغرل» نشان داد که برای ساخت یک سریال تاریخی ماندگار، فقط داستان کافی نیست. طراحی لباس، تمرین بازیگران، دکورهای واقعی، موسیقی، زبان بدن، نبردها و حتی جزئیات زندگی روزمره شخصیتها باید با هم هماهنگ باشند.
این سریال با وجود نقدهایی که درباره دقت تاریخی یا نگاه ایدئولوژیک به آن مطرح شده، از نظر تولید، یکی از نمونههای مهم سریالسازی تاریخی در ترکیه محسوب میشود؛ اثری که مسیر را برای مجموعههای مشابهی مانند «قیام عثمان» (Kuruluş Osman) هموار کرد.
«رستاخیز ارطغرل» فقط یک سریال تاریخی نبود؛ پروژهای بزرگ برای بازسازی یک جهان حماسی بود. از آموزش سخت بازیگران و ساخت شهرک عظیم در ریوا گرفته تا ترکیب تاریخ، افسانه و اکشن، همهچیز دستبهدست هم داد تا این مجموعه به یکی از شناختهشدهترین سریالهای ترکیه در جهان تبدیل شود.
