فرآیند انجام پژوهش اخلاقی در روانشناسی

در اوایل تاریخ روانشناسی، بسیاری از آزمایش‌ها با زیر پا گذاشتن شدید ملاحظات اخلاقی و حتی نقض‌های فاحش انجام می‌شد.

برای مثال، آزمایش مشهور (فُرمُوُن، فرمانبرداری) میلگرام، شامل فریب دادنِ آزمودنی‌ها به این باور بود که آن‌ها در حال وارد کردن شوک‌های الکتریکی دردناک و حتی بالقوه کشنده به فرد دیگری هستند.

این آزمایش‌های بحث‌برانگیز روانشناسی، نقش مهمی در تدوین رهنمودها و مقررات اخلاقی‌ایفا کرده‌اند که روانشناسان امروزه باید از آن‌ها پیروی کنند. روانشناسان هنگام انجام پژوهش یا آزمایشی که شامل مشارکت انسان‌ها می‌شود، باید پیشنهاد خود را برای تأیید به یک هیئت بررسی نهادی (Institutional Review Board – IRB) ارائه دهند. این کمیته‌ها به اطمینان از مطابقت آزمایش‌ها با رهنمودهای اخلاقی و قانونی کمک می‌کنند.

کدهای اخلاقی، مانند کدهایی که توسط انجمن روانشناسی آمریکا تدوین شده است، برای محافظت از ایمنی و منافعِ کسانی که در پژوهش‌های روانشناسی شرکت می‌کنند، طراحی شده‌اند. چنین دستورالعمل‌هایی همچنین از شهرت روانشناسان، خودِ رشته‌ی روانشناسی و مؤسساتی که حامیِ پژوهش‌های روانشناسی هستند، محافظت می‌کند.

اصول اخلاقی برای پژوهش با موضوعات انسانی

هنگام تعیین رهنمودهای اخلاقی برای پژوهش، اکثر متخصصان بر این باورند که هزینه‌های انجام آزمایش باید در برابر منافع بالقوه‌ای که این پژوهش ممکن است برای جامعه به ارمغان بیاورد، سنجیده شود. در حالی که هنوز بحث‌های زیادی در مورد رهنمودهای اخلاقی وجود دارد، اما برخی از اجزای کلیدی وجود دارند که هنگام انجام هر نوع پژوهشی با موضوعات انسانی باید رعایت شوند.

شرکت باید داوطلبانه باشد

تمام پژوهش‌های اخلاقی باید با استفاده از شرکت‌کنندگان داوطلب انجام شود. داوطلبان پژوهش نباید احساس اجبار، تهدید یا رشوه برای شرکت داشته باشند. این امر به ویژه برای پژوهشگرانی که در دانشگاه‌ها یا زندان‌ها کار می‌کنند اهمیت پیدا می‌کند، جایی که اغلب دانشجویان و زندانیان را برای شرکت در آزمایش‌ها تشویق می‌کنند.

پژوهشگران باید رضایت آگاهانه کسب کنند

رضایت آگاهانه رویه‌ای است که در آن به همه شرکت‌کنندگان در پژوهش در مورد شیوه‌ها و خطرات احتمالی آن اطلاع داده می‌شود. رضایت باید به صورت کتبی ثبت شود. رضایت آگاهانه تضمین می‌کند که شرکت‌کنندگان به اندازه‌ی کافی در مورد آزمایش اطلاعات دارند تا بتوانند تصمیم آگاهانه‌ای در مورد شرکت یا عدم شرکت بگیرند.

بدیهی است که این امر می‌تواند در مواردی که گفتن جزئیات لازم در مورد آزمایش به شرکت‌کنندگان، ممکن است به طور نادرستی پاسخ‌ها یا رفتارهای آن‌ها را در پژوهش تحت تأثیر قرار دهد، مشکلاتی را ایجاد کند. فریب در پژوهش‌های روانشناسی در موارد خاصی مجاز است، اما تنها در صورتی که انجام پژوهش بدون فریب غیرممکن باشد، اگر پژوهش نوعی بینش ارزشمند ارائه دهد و پس از جمع‌آوری داده‌ها، در جلسه‌ی خروج (شفاف‌سازی پس از آزمایش) به آزمودنی‌ها در مورد هدف واقعی پژوهش اطلاع داده شود.

پژوهشگران باید محرمانگی شرکت‌کنندگان را حفظ کنند

محرمانگی (رازداری) بخش اساسی هر پژوهش اخلاقی در روانشناسی است. به شرکت‌کنندگان باید اطمینان داده شود که اطلاعات شناسایی و پاسخ‌های فردی آن‌ها به هیچ وجه با هیچ کس که درگیر پژوهش نیست، به اشتراک گذاشته نخواهد شد.

این رهنمودها در حالی که برخی از معیارهای اخلاقی را برای پژوهش ارائه می‌دهند، اما هر پژوهشی متفاوت است و ممکن است چالش‌های منحصربه‌فردی را به همراه داشته باشد. به همین دلیل، اکثر دانشکده‌ها و دانشگاه‌ها یک کمیته‌ی موضوعات انسانی یا هیئت بررسی نهادی (IRB) دارند که بر هر پژوهشی که توسط اعضای هیئت علمی یا دانشجویان انجام می‌شود، نظارت کرده و مجوز آن را صادر می‌کند. این کمیته‌ها حفاظت مهمی را برای اطمینان از اخلاقی بودن پژوهش‌های دانشگاهی و عدم ایجاد خطر برای شرکت‌کنندگان در پژوهش ارائه می‌دهند.