پرونده راسل برند در آستانه رای نهایی؛ هیئت منصفه برای تصمیم‌گیری به شور نشست
دادگاه جنجالی راسل برند، کمدین و بازیگر بریتانیایی، پس از بیش از سه هفته جلسه دادرسی به پایان رسید. اکنون ۱۲ عضو هیئت منصفه پشت درهای بسته به شور نشسته‌اند تا درباره سرنوشت یکی از پرسروصداترین پرونده‌های سال‌های اخیر دنیای سرگرمی بریتانیا تصمیم بگیرند.
هیئت منصفه باید درباره هفت اتهام برند تصمیم بگیرد و او را درباره هر کدام مجرم یا تبرئه اعلام کند. این اتهام‌ها عبارت‌اند از سه فقره تجاوز جنسی، سه فقره آزار جنسی و یک فقره اقدام به تعرض ناشایست. اتهام آخر در ابتدا «تعرض ناشایست» بود، اما در جریان دادگاه به «اقدام به تعرض ناشایست» کاهش یافت. این اتهام‌ها بر پایه شکایت شش زن مطرح شده‌اند و به رویدادهایی میان سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۹ مربوط می‌شوند. برند در دادگاه سلطنتی ساترک (Southwark Crown Court) لندن به همه اتهام‌ها اعلام بی‌گناهی کرده است.
روز سه‌شنبه هنوز رایی صادر نشد. قاضی بناتان (Mr Justice Bennathan)، قاضی این پرونده، ساعت چهار بعدازظهر به وقت محلی اعضای هیئت منصفه را به خانه فرستاد و از آن‌ها خواست تا زمانی که صبح چهارشنبه دوباره دور هم جمع می‌شوند، «جلوی وسوسه حرف زدن درباره پرونده رو بگیرن». عنوان «Mr Justice» در نظام قضایی انگلستان به قضات دادگاه عالی داده می‌شود. این قضات معمولاً به پرونده‌های سنگین و حساس رسیدگی می‌کنند و رسیدگی یک قاضی دادگاه عالی به این پرونده، اهمیت آن را به‌خوبی نشان می‌دهد.
تاکید قاضی بر صحبت نکردن درباره پرونده، یک توصیه ساده نیست. در بریتانیا اعضای هیئت منصفه اجازه ندارند بیرون از اتاق شور درباره پرونده با کسی گفت‌وگو کنند یا خودشان درباره آن تحقیق کنند، حتی با یک جست‌وجوی ساده در اینترنت. چنین کاری طبق قانون جرم است. هدف این است که رای فقط بر پایه مدارکی صادر شود که در دادگاه ارائه شده‌اند، نه بر پایه حرف‌وحدیث‌های رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی؛ موضوعی که در پرونده‌ای با این حجم از حواشی رسانه‌ای، اهمیت دوچندانی دارد.
قاضی بخش زیادی از روز سه‌شنبه را صرف جمع‌بندی شواهد برای هیئت منصفه کرد و تک‌تک اتهام‌ها را با جزئیات مرور کرد. این مرحله که در نظام حقوقی انگلستان «جمع‌بندی قاضی» نام دارد، پس از دفاعیه‌های پایانی دادستانی و وکلای مدافع انجام می‌شود. در این مرحله قاضی بی‌آنکه جانب یکی از دو طرف را بگیرد، شواهد و استدلال‌ها را خلاصه می‌کند تا اعضای هیئت منصفه تصویری روشن و منظم از کل پرونده داشته باشند.
بناتان هفته گذشته هم در رهنمودهای حقوقی خود به هیئت منصفه گفته بود هیچ فشاری برای رسیدن سریع به رای وجود ندارد: «هیچ هیئت منصفه‌ای رو نمی‌شه به خاطر اینکه برای مشورتش وقت خیلی کم یا خیلی زیادی گذاشته سرزنش کرد. فقط خودتون باید درباره‌اش تصمیم بگیرید.»
او همچنین تاکید کرده بود که برای مجرم شناختن برند، هیئت منصفه باید درباره هر اتهام به رای واحد و متفق برسد. این دستور در دادگاه‌های انگلستان رویه معمول آغاز شور است. البته طبق قانون، اگر هیئت منصفه پس از مدتی طولانی نتواند به اتفاق آرا برسد، قاضی می‌تواند اجازه دهد رای با اکثریت دست‌کم ۱۰ به ۲ صادر شود؛ اما این گزینه فقط در صورت صلاح‌دید قاضی و پس از گذشت زمان کافی از شور مطرح می‌شود.
قاضی پرونده هفته گذشته یادآوری کرده بود که بار اثبات اتهام بر دوش دادستانی است و برند از «اصل تفسیر شک به نفع متهم» برخوردار است. به زبان ساده، این خود برند نیست که باید بی‌گناهی‌اش را ثابت کند؛ این دادستانی است که باید هیئت منصفه را درباره گناهکاری او «مطمئن» کند. اگر چنین اطمینانی ایجاد نشود، هیئت منصفه باید متهم را تبرئه کند.
یکی از مهم‌ترین رهنمودهای قاضی به مستند سال ۲۰۲۳ شبکه چنل فور (Channel 4) مربوط می‌شد. این مستند که در قالب مجموعه تحقیقی «Dispatches» و با همکاری روزنامه ساندی تایمز (The Sunday Times) ساخته شد، نخستین بار ادعاهای آزار و تجاوز جنسی علیه برند را علنی کرد و جرقه تحقیقات پلیس را زد. بناتان از هیئت منصفه خواسته بود هنگام تصمیم‌گیری این مستند را کنار بگذارند: «فکر نکنید اینکه چندتا زن تو یه برنامه تلویزیونی به‌صورت ناشناس شکایت کردن، هیچ پشتوانه‌ای برای حرف‌های دادستانی درست می‌کنه. متهم این ادعاها [در مستند] رو با قاطعیت و با جزئیات رد کرده. این ادعاها هیچ‌وقت تو هیچ دادگاهی سنجیده نشدن.»
با این حال، این مستند در دفاعیه‌های پایانی هر دو طرف جایگاه پررنگی داشت. ایان وینتر، وکیل ارشد برند، مستند را متهم کرد که «چاه عدالت را مسموم کرده» و شاکیان را تحت تاثیر قرار داده است. در مقابل، ریل کارمی-جونز، دادستان ارشد پرونده، تاکید کرد که این مستند «نیرویی جادویی» نبوده که شش زنِ ناآشنا با یکدیگر را وادار کند خاطراتشان را از نو بسازند.
در طول دادگاه، لورا برند، همسر راسل برند، در بیشتر جلسات کنار او حاضر بود و در جایگاه شهود، همسرش را پدری دلسوز، مهربان و فوق‌العاده برای سه فرزندشان توصیف کرد. برند که با فیلم‌هایی مانند «Forgetting Sarah Marshall» و «Get Him to the Greek» و صداپیشگی در انیمیشن «Despicable Me» در هالیوود هم شناخته شده بود، پس از پخش مستند چنل فور عملاً از جریان اصلی سرگرمی کنار رفت و پلیس لندن در آوریل ۲۰۲۵ اتهام‌های او را رسماً اعلام کرد.
پرونده راسل برند حالا به حساس‌ترین نقطه خود رسیده است؛ جایی که دیگر نه دفاعیه‌های پرشور وکلا و نه سروصدای رسانه‌ها تعیین‌کننده نیست و همه چیز به داوری ۱۲ شهروند عادی بستگی دارد. رهنمودهای دقیق قاضی، از تاکید بر اتفاق آرا گرفته تا دستور صریح برای کنار گذاشتن مستند چنل فور، نشان می‌دهد دادگاه تلاش کرده مرز میان «دادگاه رسانه‌ها» و «دادگاه قانون» را پررنگ نگه دارد. رای نهایی، هر چه باشد، تنها درباره سرنوشت یک چهره مشهور نخواهد بود؛ این رای می‌تواند به سنجه‌ای برای ارزیابی نقش روزنامه‌نگاری تحقیقی در پرونده‌های آزار جنسی و میزان توانایی نظام قضایی بریتانیا در رسیدگی منصفانه به اتهام‌هایی تبدیل شود که بیش از دو دهه از آن‌ها می‌گذرد.
