۳ سریال ماورایی مهجور سال ۲۰۰۳ که پس از «Buffy» خیلی زود قربانی تلویزیون شدند
«Dead Like Me»، «Miracles» و «Tru Calling» برای جذب طرفداران درامهای فراطبیعی ساخته شدند؛ اما زمانبندی نامناسب، پخش نامنظم و لغو زودهنگام اجازه نداد ظرفیت واقعی خود را نشان دهند
سال ۲۰۰۳ برای تلویزیون ژانری، سالی عجیب و سرنوشتساز بود. سریال «Buffy the Vampire Slayer» در ماه مه و پس از هفت فصل به پایان رسید و «Angel» نیز تنها یک سال دیگر دوام آورد. شبکههای آمریکایی حالا با پرسشی مهم روبهرو بودند: مخاطبانی که با وحشت تلویزیونی دهه ۱۹۹۰ بزرگ شده و بعد به دنیای سانیدیل دل بسته بودند، چه چیزی را بهعنوان جایگزین میخواستند؟
پاسخ شبکهها، تولید موجی از درامهای ماورایی بود؛ آثاری درباره مرگ، ارواح، معجزه و نبرد با سرنوشت که بهجای وحشت مستقیم، بیشتر بر اندوه، فقدان و بحرانهای درونی تمرکز داشتند. بسیاری از این مجموعهها نتوانستند بیش از یکی دو فصل دوام بیاورند.
سه سریال «Dead Like Me»، «Miracles» و «Tru Calling» در فاصله کمتر از ۹ ماه در سال ۲۰۰۳ روی آنتن رفتند. هر سه ایدههایی جذاب داشتند، اما با مشکلاتی مانند زمان پخش نامناسب، وقفههای ناخواسته، مداخله شبکه و لغو زودهنگام مواجه شدند. دو عنوان از این فهرست حتی سالها بعد نیز روی هیچ سرویس استریم آمریکایی در دسترس قرار نگرفتند؛ سرنوشتی عجیب برای آثاری که در قرن بیستویکم ساخته شدهاند.
اینها سلاشر یا سریالهای وحشت متعارف نیستند. هر سه درامهایی فراطبیعی با تلفات انسانی و حالوهوایی تلخاند؛ مجموعههایی که بیش از ترساندن مخاطب، او را با سوگ، تقدیر و ناتوانی انسان در برابر مرگ روبهرو میکنند.
۳. «Dead Like Me»؛ زندگی تازهای که پس از مرگ آغاز شد
تعداد قسمتها: ۲۹ قسمت در دو فصل
«Dead Like Me» نخستین سریالی بود که برایان فولر خلق کرد و در میان سه عنوان این فهرست، هم کاملتر به نظر میرسد و هم دسترسی به آن آسانتر است.
داستان درباره جورجیا لاس با بازی الن موث است؛ دختر ۱۸سالهای که از زندگی خود رضایت چندانی ندارد. او در قسمت نخست بر اثر اصابت صندلی توالتی که از بقایای ایستگاه فضایی میر به زمین سقوط کرده، کشته میشود. این مرگ عجیب تازه آغاز ماجراست، زیرا جورجیا بلافاصله بهعنوان یکی از دروگران مرگ به خدمت گرفته میشود و مأموریت پیدا میکند روح افراد را پیش از مرگشان از بدن جدا کند.
مندی پتینکین نقش روب را بازی میکند؛ سرپرست گروهی از دروگران که مأموریتهای روزانه آنها را روی برگههای یادداشت مینویسد و در یک رستوران وافل تحویلشان میدهد. همین ترکیب نامتعارف از مرگ، کمدی سیاه و روزمرگی، به سریال هویتی متفاوت بخشیده بود.
«Dead Like Me» در ۲۷ ژوئن ۲۰۰۳ از شبکه شوتایم پخش شد و پس از ۲۹ قسمت، در ۳۱ اکتبر ۲۰۰۴ به پایان رسید. سریال از همان دقایق ابتدایی منطق عجیب دنیای خود را معرفی میکرد و هرگز برای غیرعادی بودنش عذرخواهی نمیکرد. همین اعتماد به ایده مرکزی یکی از مهمترین نقاط قوت آن بود.
چرا «Dead Like Me» لغو شد؟
دلیل پایان سریال هرگز کاملا روشن نشد. شوتایم کاهش یا ناکافی بودن آمار بینندگان را علت لغو آن عنوان کرد. در مقابل، برایان فولر گفته بود احتمالا افت کیفیت و تصور ادامهدار بودن مشکلات تولید در این تصمیم نقش داشته است. همزمان گزارشهایی وجود داشت که برخی مدیران شبکه ادعا میکردند میزان تماشای سریال حدود سه برابر میانگین برنامههای ساعات پربیننده شوتایم بوده است.
این روایتها بهسادگی با یکدیگر سازگار نیستند و توضیح قطعی و یکپارچهای برای لغو سریال ارائه نمیکنند. فولر نیز در میانه فصل نخست از پروژه جدا شد؛ اتفاقی که احتمالا در تغییر مسیر آن بیتأثیر نبود.
محبوبیت «Dead Like Me» پس از توقف پخش بیشتر شد و در سال ۲۰۰۹ فیلمی ویدئویی بر اساس آن با عنوان «Dead Like Me: Life After Death» منتشر شد. بااینحال، این فیلم میان بسیاری از طرفداران سریال محبوبیت چندانی ندارد و نتوانست جای خالی ادامه واقعی داستان را پر کند.
۲. «Miracles»؛ سریالی که جنگ برنامه پخش آن را از هم گسیخت
تعداد قسمتهای تولیدشده: ۱۳ قسمت
تعداد قسمتهای پخششده از شبکه ایبیسی: ۶ قسمت
«Miracles» ناشناختهترین سریال این فهرست است؛ اثری تاریک و جدی که بیش از دیگر تولیدات سال ۲۰۰۳ شبکه ایبیسی، به تلخترین قسمتهای «The X-Files» شباهت داشت.
اسکیت اولریش نقش پل کالن را بازی میکند؛ مردی که از طرف کلیسای کاتولیک درباره معجزات ادعایی تحقیق میکند. وظیفه او این است که توضیحی منطقی برای پدیدههای ظاهرا فراطبیعی پیدا کند و موارد جعلی را کنار بزند. همهچیز زمانی تغییر میکند که پل با اتفاقی روبهرو میشود که نمیتواند آن را انکار یا با استدلالهای معمول رد کند.
او پس از این تجربه به مؤسسه کوچک تحقیقات فراطبیعی میپیوندد که آلوا کیل، با بازی انگس مکفادین، آن را اداره میکند. ماریسا رامیرز نیز در نقش مأمور سابق پلیس، ضلع سوم گروه اصلی را تشکیل میدهد.
ریچارد هیتم و مایکل پترونی سازندگان «Miracles» بودند. هیتم یک سال پیش از پخش این مجموعه، فیلمنامه «The Mothman Prophecies» را نوشته بود؛ نکتهای که حالوهوای سنگین، رازآلود و ناآرامکننده سریال را بهتر توضیح میدهد.
پخش «Miracles» در ۲۷ ژانویه ۲۰۰۳ آغاز شد، اما ایبیسی پس از نمایش تنها شش قسمت، آن را در ۳۱ مارس همان سال از جدول پخش کنار گذاشت. در مجموع ۱۳ قسمت تولید شده بود، ولی بیش از نیمی از آنها هرگز در پخش اولیه آمریکا نمایش داده نشدند.
حمله آمریکا به عراق چگونه به «Miracles» ضربه زد؟
سریال دو مانع بزرگ داشت: ساعت پخش نامناسب و رویدادی خبری که تمام برنامهریزی شبکهها را به هم زد.
«Miracles» دوشنبهشبها ساعت ۱۰ پخش میشد؛ بازهای دشوار برای مجموعهای تازه که هنوز مخاطبان ثابتی نداشت. از سوی دیگر، حمله آمریکا به عراق در مارس ۲۰۰۳ آغاز شد و پوشش زنده اخبار بارها جای برنامههای عادی شبکه را گرفت. در نتیجه سریالی که برای جلب اعتماد مخاطب به پخش هفتگی منظم نیاز داشت، پیوسته از جدول کنار گذاشته میشد.
نقدهای اولیه امیدوارکننده بودند، اما مخاطب نمیتوانست مطمئن باشد قسمت تازه چه زمانی روی آنتن میرود. هفت قسمت باقیمانده سرانجام در نوامبر همان سال برای نخستین بار در کانادا نمایش داده شدند و مجموعه کامل بعدها روی دیویدی عرضه شد.
این وضعیت فرمولی آشنا برای شکلگیری یک جامعه کوچک اما وفادار از طرفداران بود: سریالی تحسینشده که شبکه فرصت کافی برای دیده شدن به آن نداد و بیشتر قسمتهایش نیز از دسترس مخاطبان اولیه خارج ماند.
«Miracles» هنوز به هیچ سرویس استریم آمریکایی راه نیافته است. جستوجوی نام آن ممکن است صفحات معرفی مختلفی را نشان دهد، اما پخشکننده قانونی فعالی برای تماشای آنلاین سریال در آمریکا معرفی نشده است. دفاع از مجموعهای که شبکه فقط شش قسمت آن را پخش کرده، آسان نیست؛ ولی اعتراض هواداران نیز دقیقا از همینجا میآید: مخاطبان فرصت کافی برای ارزیابی داستان کامل را پیدا نکردند.
۱. «Tru Calling»؛ رقابت برای نجات دادن یا تثبیت مرگ
تعداد قسمتها: ۲۶ قسمت
الیزا دوشکو پس از حضور در «Buffy the Vampire Slayer» و «Angel» مستقیما به «Tru Calling» رفت. همین انتخاب نشان میدهد شبکه فاکس چه مخاطبانی را برای سریال تازه خود در نظر گرفته بود: جوانانی که به درامهای ماورایی، قهرمانان زن و داستانهای دنبالهدار علاقه داشتند.
دوشکو نقش ترو دیویس را بازی میکند؛ زنی که در شیفت شب سردخانه کار میکند. گاهی اجساد چشمانشان را باز میکنند و از او میخواهند کمکشان کند. در همان لحظه، زمان به ابتدای روز بازمیگردد و ترو فرصت پیدا میکند تا مانع مرگی شود که آن فرد را به سردخانه رسانده است.
«Tru Calling» در ۳۰ اکتبر ۲۰۰۳ آغاز شد و پنجشنبهها ساعت هشت شب روی آنتن میرفت. فصل نخست بهطور میانگین حدود ۴.۵ میلیون بیننده داشت. این رقم برای حفظ قطعی یک سریال در شبکه فاکس کافی نبود، اما نشان میداد مجموعه توانسته است مخاطبانی، بهویژه در میان نوجوانان، پیدا کند. نامزدی آن در جوایز متمرکز بر مخاطبان جوان نیز همین موضوع را تأیید میکرد.
مرور گروه بازیگران سریال پس از بیش از دو دهه جذابتر شده است. زک گالیفیاناکیس سالها پیش از موفقیت «The Hangover» در این مجموعه حضور داشت و مت بومر نیز مدتها قبل از «White Collar» یکی از بازیگران آن بود. هر دو در زمانی به «Tru Calling» پیوستند که هنوز برای مخاطبان عمومی چهرههایی شناختهشده نبودند.
ایدهای که درست هنگام جذاب شدن متوقف شد
فصل دوم زمانی بود که «Tru Calling» ظرفیت واقعی ایده خود را آشکار کرد. جیسون پریستلی در نقش آنتاگونیستی وارد داستان شد که توانایی مشابهی داشت، اما در نقطه مقابل ترو عمل میکرد. وظیفه ترو جلوگیری از مرگ بود، درحالیکه شخصیت پریستلی تلاش میکرد مطمئن شود مرگهایی که باید رخ دهند، واقعا اتفاق میافتند.
این تقابل، داستان را از ساختار تکرارشونده «نجات یک نفر در هر قسمت» فراتر میبرد و به پرسشی اخلاقی تبدیل میکرد: آیا تغییر سرنوشت همیشه تصمیم درستی است و چه کسی حق دارد مرگ یک انسان را به تعویق بیندازد؟
درست زمانی که این خط داستانی شکل گرفته بود، فاکس صبر خود را از دست داد. «Tru Calling» در سال ۲۰۰۵ و پس از تولید شش قسمت از فصل دوم لغو شد. در نتیجه اسطورهشناسی مجموعه بدون پاسخ باقی ماند و رویارویی ترو با دشمن تازهاش به پایان مشخصی نرسید.
قسمت پایانی حتی در زمان پخش اولیه در آمریکا نمایش داده نشد. شبکه سایفای سرانجام در ۲۱ ژانویه ۲۰۰۸، یعنی حدود سه سال پس از لغو مجموعه، آن را روی آنتن برد. به این ترتیب، بینندگان برای دیدن آخرین قسمت بیش از مدتزمانی که خود سریال روی آنتن بود انتظار کشیدند.
«Tru Calling» روی هیچ سرویس استریم آمریکایی در دسترس نیست و نسخه دیویدی عرضهشده در آمازون تنها راه قانونی معرفیشده برای تماشای کامل آن به شمار میرود. این وضعیت برای مجموعهای متعلق به سال ۲۰۰۳ هم عجیب است و هم نشان میدهد دسترسی دیجیتال لزوما به قدمت یک اثر ارتباطی ندارد.
چرا این سه سریال شکست خوردند؟
رشته مشترک میان این سه عنوان، بیش از آنکه ضعف کیفی باشد، به زمانبندی و نحوه عرضه مربوط میشود. هر سه در دورهای پخش شدند که شبکهها به دنبال جانشینی برای موج سریالهای ماورایی به رهبری «Buffy» بودند. بااینحال، آنها همیشه نمیدانستند چنین آثاری را چگونه معرفی کنند یا برای رشدشان چقدر زمان در نظر بگیرند.
تبلیغ سریالی درباره دختری که صدای مردگان را میشنود، بازرس کلیسایی که با معجزهای واقعی مواجه شده یا نوجوانی که پس از مرگ به دروگر ارواح تبدیل میشود، در یک تیزر ۳۰ثانیهای ساده نیست. این مجموعهها به زمان نیاز داشتند تا قوانین جهان، شخصیتها و لحن اندوهگین خود را برای مخاطب جا بیندازند.
«Miracles» گرفتار اخبار جنگ و پخش نامنظم شد. «Tru Calling» زمانی کنار گذاشته شد که تازه تعارض اصلی خود را پیدا کرده بود. «Dead Like Me» فرصت بیشتری داشت، اما جدایی زودهنگام خالقش و اختلاف روایتها درباره آمار بینندگان، آینده آن را مبهم کرد. دو مجموعه نیز بدون حل کردن کامل داستانشان پایان یافتند.
فراموش شدن یک سریال همیشه تقصیر کیفیت آن نیست
شکست آثار تلویزیونی اتفاق نادری نیست؛ حتی سریالهای باکیفیت نیز ممکن است در زمان نامناسب، شبکه نامناسب یا ساعت نامناسب پخش شوند. بخش عجیب ماجرای این سه عنوان، سرنوشت آنها پس از لغو است. بیش از دو دهه بعد، دو سریال این فهرست همچنان از بسیاری از برنامههای متعلق به دهه ۱۹۵۰ سختتر پیدا میشوند؛ آثاری بسیار قدیمیتر که گاهی بهصورت رایگان روی چند سرویس مختلف در دسترساند.
در عصر استریم، آسان پیدا شدن میتواند نوعی زندگی دوباره برای سریالهای لغوشده باشد. قرار گرفتن در آرشیو یک پلتفرم، گاهی نسلی تازه از مخاطبان را به اثری فراموششده میرساند و حتی نگاه منتقدان را تغییر میدهد. «Dead Like Me» تا حدی چنین فرصتی پیدا کرد، اما «Miracles» و «Tru Calling» هنوز از این زندگی دوم محروم ماندهاند.
این سه سریال یادآور دورهایاند که تلویزیون آمریکا با سرعت میکوشید فرمول موفقیت «Buffy» را بازسازی کند، بیآنکه همیشه صبر لازم برای پرورش جانشینانش را داشته باشد. شاید بزرگترین ناکامی آنها لغو زودهنگام نباشد؛ بلکه این باشد که هنوز بهسادگی نمیتوان دوباره پیدایشان کرد و درباره ظرفیت ازدسترفتهشان قضاوتی تازه داشت.
