نقد و بررسی فیلم «او در تاریکی قدم می‌زند» (She Walks in Darkness)

فیلم «او در تاریکی قدم می‌زند» به نویسندگی و کارگردانی آگوستین دياز یانِس، تکه‌ای از تاریخ معاصر اسپانیا را به یک داستان جاسوسی پرتنش بدل کرده است. این اثر با الهام از رویدادهای واقعی — حملات تروریستی گروه جدایی‌طلب باسکی «اتا» و عملیات وسیع دولت برای متوقف کردن آن‌ها — روایتی داستانی و تخیلی را می‌آفریند که در آن، یک زن جوان مأمور نفوذ به سازمان شده و تلاش می‌کند از داخل، آن‌ها را افشا کند.

سوسانا آبایتوا در نقش «آمایا»، مأمور گارد مدنی اسپانیا، زندگی خود را ترک می‌کند تا در این مأموریت بی‌بازگشت شرکت کند. نقش آمایا سختی خاص خود را دارد؛ او باید هم به مخاطب نشان دهد که چه می‌اندیشد و چه حس می‌کند، و هم برای اعضای «اتا» چهره‌ای معماگونه و مبهم باقی بماند. هرچند شخصیت‌پردازی روی کاغذ گاهی کم‌عمق به نظر می‌رسد، اما آبایتوا با ظرافت، لحظات انسانی و باورپذیری به نقش می‌دهد.

وظیفه آمایا، یافتن انبارهای مخفی اسلحه و مواد منفجره «اتا» در جنوب فرانسه است. در اواسط دهه ۹۰ میلادی، این مأموریت در حالی آغاز می‌شود که گارد مدنی هرگز موفق به شناسایی مکان دقیق این انبارها نشده است. آمایا باید به چهره‌های کلیدی گروه نزدیک شود؛ کسانی که سال‌ها در این نبرد بودند و به تازه‌واردها بیش از حد مشکوک هستند. در رأس آن‌ها، «بگونیا» (ایرایا الیاس) — زنی که زندگی خانوادگی را به خاطر آرمان کنار گذاشته — و «آریتا» (رائول آریوالو) حضور دارند که آپارتمان آمایا را به مرکز عملیات تبدیل کرده و همه حرکت‌های او را زیر نظر دارد.

روش‌های آمایا برای دور زدن این نظارت، هوشمندانه و گاه لذت‌بخش‌اند. یک «جابجایی ظریف» شامل کیسه‌های زباله هم سرگرم‌کننده است و هم ثمربخش. روش ارتباط تیم آمایا با او نیز حال‌وهوایی خاص به فیلم می‌دهد: تبادل پیام‌ها با پخش آهنگ‌های پاپ ایتالیایی دهه ۷۰، که ملودی‌های نرم و رمانتیک آن تضادی جالب با خطرات صحنه‌ها ایجاد می‌کند.

یانِس خشونت و جسارت حملات «اتا» را در عین سادگی به نمایش می‌گذارد: فردی مسلح در روز روشن، مقابل خانه یا در خیابان، به یک سیاستمدار نزدیک می‌شود و او را از پا درمی‌آورد. ریتم آرام فیلم باعث می‌شود این لحظات ناگهانی و خشن، شوک و تأثیر بیشتری داشته باشند. استفاده از تصاویر واقعی خبری این جنایات نیز حس فوریت و وزن بیشتری به آن‌ها می‌بخشد.

با گذشت زمان، حفظ پوشش برای آمایا دشوارتر می‌شود. او که سال‌ها نامزدش را در انتظار گذاشته، شروع به همدلی با «بگونیا» می‌کند، زنی که از فرزندانش دور مانده است. نگاه آمایا سخت‌تر و سردتر می‌شود، شبیه کسی که مأمور دوستی‌اش شده، و آرمان‌گرایی روزهای نخست جای خود را به تلخی و فرسودگی می‌دهد. اگرچه این مسیر برای ژانر جاسوسی آشناست، یانِس آن را با مهارت و جزئیات بصری معنادار به تصویر می‌کشد.

یانِس با طراحی صحنه ساده، باران دائمی و تضاد مکان‌ها، فضاسازی چشمگیری می‌آفریند. آپارتمان سفید و خلوت آمایا در سویا، وقتی تصور می‌کند کارش در این حوزه به پایان رسیده، در تضاد کامل با محل تاریک و بارانی او در منطقه باسک است؛ تضادی که بیانگر فاصله روانی و احساسی این دو دوره از زندگی اوست.

فیلم گاهی کمی گیج‌کننده است؛ احتمالا عمدی، تا مخاطب هم‌زمان با قهرمان داستان اطلاعات به دست آورد. با این حال، در برخی بخش‌ها این ابهام می‌تواند از جذابیت روایت بکاهد. شخصیت‌ها، هرچند باور دارند که کارشان درست است، گاهی می‌توانستند پرداخت عمیق‌تری پیدا کنند تا پیچیدگی اخلاقی آنان بیشتر در ذهن مخاطب بماند.

«او در تاریکی قدم می‌زند» تریلری جاسوسی با ریشه‌های تاریخی واقعی است که با بازی درخشان سوسانا آبایتوا، سبک واقع‌گرایانه آگوستین دياز یانِس و فضاسازی اثرگذار، روایتی پرتنش و اخلاق‌محور از نفوذ در یک سازمان تروریستی را ارائه می‌دهد. هرچند گاهی در وضوح روایی و عمق شخصیت‌پردازی می‌توانست بهتر عمل کند، اما فضاسازی قدرتمند، تضادهای بصری، و لحظات خشونت ناگهانی، آن را به تجربه‌ای ارزشمند برای علاقه‌مندان تریلرهای جاسوسی و تاریخ معاصر بدل می‌کند.