چلسی در سالهای اخیر یکی از عجیبترین وضعیتهای تجاری میان باشگاههای بزرگ فوتبال اروپا را تجربه کرده است: باشگاهی با برند جهانی، هواداران میلیونی و سابقه قهرمانی در لیگ قهرمانان اروپا، اما با دورههایی بدون اسپانسر اصلی روی سینه پیراهن.
البته باید دقیق گفت: چلسی در تمام این مدت کاملاً و پیوسته بدون اسپانسر نبوده؛ برای مثال، پس از پایان همکاری با Three، قرارداد کوتاهمدتی با Infinite Athlete هم امضا شد. اما مسئله اصلی این است که باشگاه در چند مقطع، بهخصوص ابتدای فصلها، بدون اسپانسر اصلی روی پیراهن وارد مسابقات شد؛ اتفاقی که برای تیمی در اندازه چلسی بسیار غیرمعمول است.
ماجرا از پایان قرارداد Three شروع شد
چلسی تا پایان فصل ۲۰۲۳-۲۰۲۲ با شرکت مخابراتی Three همکاری داشت؛ قراردادی که طبق گزارش رسانههای بریتانیایی، ارزشی در حدود ۴۰ میلیون پوند در سال داشت. پس از پایان این همکاری، مدیران جدید باشگاه بهدنبال قراردادی بزرگتر یا حداقل همسطح با ارزش برند چلسی بودند.
هدف باشگاه، طبق گزارشهایی مانند The Athletic و رسانههای اقتصادی ورزشی، قراردادی بلندمدت با درآمد سالانه حدود ۴۵ تا ۵۰ میلیون پوند بود. مشکل اینجا بود که بازار اسپانسرینگ دقیقاً همان چیزی را پیشنهاد نمیداد که چلسی میخواست.
چلسی پیشنهاد دارد، اما هر پیشنهادی را نمیپذیرد
برخلاف تصور رایج، مشکل اصلی چلسی کمبود پیشنهاد نیست. باشگاهی با نام چلسی، حضور در لیگ برتر انگلیس و پایگاه هواداری جهانی، همیشه برای برندها جذاب است. مسئله این است که مدیران باشگاه نمیخواهند قراردادی امضا کنند که از نظرشان ارزش واقعی برند را پایین بیاورد.
در فوتبال مدرن، اسپانسر روی پیراهن فقط یک منبع درآمد نیست؛ یک پیام تجاری است. اگر باشگاهی مثل چلسی قراردادی بسیار پایینتر از رقبای مستقیم خود ببندد، این عدد بهنوعی به «قیمت بازار» برند باشگاه تبدیل میشود و در مذاکرات بعدی هم علیه خودش عمل میکند.
به همین دلیل، چلسی ترجیح داده در برخی مقاطع پیراهن بدون اسپانسر داشته باشد، اما با عجله قراردادی کمارزش و بلندمدت امضا نکند.
غیبت از لیگ قهرمانان؛ ضربه بزرگ به قدرت مذاکره
یکی از مهمترین دلایل سخت شدن مذاکرات، دوری چلسی از لیگ قهرمانان اروپا بود. برای اسپانسرها، حضور در Champions League فقط یک افتخار ورزشی نیست؛ یک ویترین تبلیغاتی جهانی است. بازیهای لیگ قهرمانان در بازارهای بینالمللی دیده میشود و برند اسپانسر را در کنار بزرگترین تیمها و ستارههای اروپا قرار میدهد.
وقتی چلسی از این ویترین دور ماند، طبیعی بود که شرکتها حاضر نباشند همان مبالغی را پرداخت کنند که برای تیمهای حاضر در بالاترین سطح اروپا میپردازند. از نگاه یک اسپانسر، باشگاهی که چهارشنبهشبها در لیگ قهرمانان دیده نمیشود، ارزش رسانهای کمتری نسبت به باشگاهی دارد که هر فصل در مراحل پایانی اروپا حضور دارد.
مقایسه با رقبای بزرگ لیگ برتر
برای درک حساسیت چلسی، کافی است به بازار اسپانسرینگ لیگ برتر نگاه کنیم. قرارداد منچستریونایتد با Snapdragon از فصل ۲۰۲۵-۲۰۲۴ طبق گزارشها حدود ۶۰ میلیون پوند در سال ارزش دارد. قرارداد لیورپول با Standard Chartered نیز در رسانهها در محدودهای بالای ۵۰ میلیون پوند در سال گزارش شده است.
چلسی خود را از نظر برند، تاریخچه، موقعیت جغرافیایی لندن و بازار جهانی، نزدیک به همین سطح میداند. بنابراین اگر پیشنهادی مثلاً بسیار پایینتر از این ارقام باشد، باشگاه آن را نه فقط یک قرارداد ضعیف، بلکه تهدیدی برای جایگاه تجاری بلندمدت خود میبیند.
چرا قرارداد کوتاهمدت جذابتر است؟
در چنین شرایطی، چلسی ممکن است قراردادهای کوتاهمدت را به قراردادهای بلندمدت ارزان ترجیح دهد. دلیلش ساده است: اگر تیم دوباره به لیگ قهرمانان برگردد، عملکرد ورزشی بهبود پیدا کند و تصویر برند تثبیت شود، ارزش اسپانسرینگ باشگاه بالاتر میرود.
امضای یک قرارداد پنجساله با مبلغ پایین، میتواند باشگاه را برای چند فصل در عددی محدود قفل کند. اما یک قرارداد کوتاهمدت یا حتی تحمل یک دوره بدون اسپانسر، ممکن است در آینده به قرارداد بزرگتری منجر شود.
محدودیتهای لیگ برتر هم بیتأثیر نیست
عامل دیگر، قوانین و حساسیتهای لیگ برتر درباره قراردادهای تجاری است. پس از ورود مالکان ثروتمند به فوتبال انگلیس، لیگ برتر نسبت به قراردادهای اسپانسرینگ با ارزش غیرواقعی حساستر شده است. قراردادها باید از نظر ارزش منصفانه بازار یا Fair Market Value قابل دفاع باشند.
از طرف دیگر، برخی گزینههای بالقوه اسپانسری هم بهدلایل حقوقی، رسانهای یا واکنش هواداران میتوانند پیچیده شوند. برای مثال، در سالهای اخیر گزارشهایی درباره مذاکرات با برندهای شرطبندی، پلتفرمهای رسانهای یا شرکتهای بینالمللی منتشر شد، اما همه این گزینهها به قرارداد نهایی و پایدار تبدیل نشدند.
تصمیم اقتصادی یا ریسک تجاری؟
استراتژی چلسی از یک زاویه قابل دفاع است: باشگاه نمیخواهد ارزش برندش را ارزان بفروشد. اما از زاویهای دیگر، این تصمیم ریسک هم دارد. هر فصل بدون اسپانسر اصلی یعنی از دست رفتن دهها میلیون پوند درآمد بالقوه؛ درآمدی که در دوران قوانین مالی سختگیرانه مثل Profitability and Sustainability Rules یا PSR میتواند اهمیت زیادی داشته باشد.
در فوتبال امروز، درآمد تجاری مستقیماً روی قدرت باشگاه در نقلوانتقالات، پرداخت دستمزد و برنامهریزی مالی اثر میگذارد. بنابراین چلسی باید بین دو گزینه سخت تعادل برقرار کند: یا قراردادی پایینتر از انتظار امضا کند و درآمد فوری بگیرد، یا صبر کند تا با بهبود جایگاه ورزشی، قرارداد بزرگتری ببندد.
در نهایت، چلسی به این دلیل در چند مقطع بدون اسپانسر اصلی روی پیراهن دیده شده که مدیران باشگاه حاضر نیستند قراردادی پایینتر از ارزش برندشان امضا کنند. هدف آنها قراردادی بزرگ، بلندمدت و نزدیک به سطح باشگاههای بزرگ لیگ برتر است؛ اما غیبت از لیگ قهرمانان، افت ورزشی، حساسیتهای قانونی و شرایط بازار، مذاکره را سختتر کرده است.
پس پاسخ کوتاه این است: چلسی اسپانسر کم ندارد؛ مسئله این است که باشگاه نمیخواهد پیراهنش را ارزان بفروشد. این تصمیم میتواند در بلندمدت هوشمندانه باشد، اما تا زمانی که قرارداد بزرگ امضا نشود، از نظر مالی هزینه سنگینی هم دارد.
