متخصصان میگویند اگر سن قلب شما پنج تا ده سال بیشتر از سن واقعیتان باشد، این میتواند نشانهای نگرانکننده باشد. اکنون محققان ابزار آنلاین جدیدی توسعه دادهاند که به شما کمک میکند «سن قلب» خود را بسنجید و خطر ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی (Cardiovascular Disease – CVD) را بهتر درک کنید.
سن قلب چیست و چگونه محاسبه میشود؟
در مطالعهای که ۳۰ جولای در مجله JAMA Cardiology منتشر شد، محققان ابزار «سن قلب» را معرفی کردند که به جای ارائه درصد ریسک ابتلا به بیماریهای قلبی در ده سال آینده، این ریسک را به صورت یک سن نسبی بیان میکند. این روش به افراد کمک میکند تا بهتر وضعیت سلامت قلب خود را درک کرده و برای بهبود آن اقدام کنند.
به گفته دکتر سادیا خان، استاد اپیدمیولوژی قلب و عروق در دانشگاه نورثوسترن، اگر سن قلب شما بسیار بالاتر از سن تقویمیتان باشد، باید با پزشک خود مشورت کنید.
چگونه سن قلب محاسبه میشود؟
این ابزار (کلیک کنید) بر اساس مدل پیشبینی ریسک وقایع قلبی عروقی (PREVENT) انجمن قلب آمریکا ساخته شده است و فاکتورهای زیر را در نظر میگیرد:
- جنسیت
- سن
- کلسترول کل و HDL (لیپوپروتئین با چگالی بالا)
- فشار خون سیستولیک
- تشخیص دیابت
- وضعیت سیگار کشیدن
- نرخ فیلتراسیون گلومرولی تخمینی کلیه (eGFR)
- مصرف داروهای ضد فشار خون و کاهشدهنده چربی خون
- شاخص توده بدنی (BMI) (فقط در مدل PREVENT)
مثلاً یک زن ۴۵ ساله با دیابت و کلسترول مرزی ممکن است ریسک ۳.۹٪ ابتلا به بیماریهای قلبی در ۱۰ سال آینده داشته باشد، اما سن قلب او طبق این ابزار ۶۰ سال تخمین زده شود.
وضعیت قلب آمریکاییها
محققان این ابزار را روی بیش از ۱۴,۰۰۰ بزرگسال آمریکایی ۳۰ تا ۷۹ سال بدون سابقه بیماری قلبی آزمایش کردند. نتایج نشان داد که به طور متوسط سن قلب افراد بالاتر از سن واقعی آنهاست:
- زنان: سن واقعی ۵۱.۳ سال، سن قلب ۵۵.۴ سال
- مردان: سن واقعی ۴۹.۷ سال، سن قلب ۵۶.۷ سال
فاصله سن قلب و سن واقعی در افراد سیاهپوست و اسپانیاییتبار، افراد میانسال و کسانی که سطح تحصیلات و درآمد پایینتری دارند، بیشتر بود.
سن قلب خوب و بد چه معنایی دارد؟
اگر سن قلب شما کمتر یا کمی بیشتر از سن واقعیتان باشد، نشانه خوبی است. اما اگر پنج تا ده سال یا بیشتر بالاتر باشد، ممکن است نیاز به درمان داشته باشید. معمولاً فشار خون و کلسترول نامطلوب از عوامل اصلی افزایش سن قلب هستند که با تغییر سبک زندگی و دارو قابل کنترلاند.
استفاده از ابزار سن قلب در زندگی واقعی
دیدن سن قلب و سن واقعی کنار هم باعث میشود افراد بهتر وضعیت خود را درک کنند. درصد ریسک ابتلا به بیماری قلبی ممکن است گمراهکننده باشد، اما سن قلب به شکل ملموستری پیام را منتقل میکند. این ابزار میتواند به ویژه اگر در پروندههای الکترونیکی سلامت ادغام شود، برای پزشکان مفید باشد.
محدودیتها و دیدگاههای مخالف
برخی کارشناسان معتقدند که استفاده گسترده از این ابزار در عمل بالینی زمانبر است و پزشکان از قبل ابزارهای متعددی برای ارزیابی ریسک دارند. همچنین هنوز شواهدی وجود ندارد که نشان دهد اطلاع از سن قلب باعث بهبود نتایج قلبی میشود. ممکن است سن قلب کمتر باعث ایجاد احساس امنیت کاذب شود.
ابزار سن قلب فعلی مواردی مانند سابقه خانوادگی، عوامل مربوط به بارداری، شاخص توده بدنی و دیگر نشانگرهای سلامت قلب را در نظر نمیگیرد و این میتواند باعث تخمین نادرست شود.
اگر سن قلب شما بالاتر است، چه کنید؟
این عدد تنها یک راه پیشبینی ریسک است و نباید تنها ملاک تصمیمگیری باشد. اما اگر سن قلب شما بالاتر از سن واقعیتان است، بهتر است با پزشک درباره راههای کاهش ریسک صحبت کنید. عوامل خطر قابل کنترل عبارتند از:
- فشار خون بالا
- کلسترول بالا
- سیگار کشیدن
- بیماری کلیوی
- چاقی
- مصرف زیاد الکل
- کمبود خواب
- رژیم غذایی پر از قند، چربی و نمک اضافه
- سبک زندگی کمتحرک
