جشنواره فیلم دریای سرخ عربستان برای یک سال برگزار نمیشود
رویداد مهم سینمایی جهان عرب، ششمین دوره خود را لغو کرد و وعده داد با برنامهای تازه در سهماهه پایانی ۲۰۲۷ بازگردد
جشنواره بینالمللی فیلم دریای سرخ عربستان، یکی از مهمترین رویدادهای سینمایی و بازارهای فیلم جهان عرب، اعلام کرد ششمین دورهاش که قرار بود از ۳ تا ۱۲ دسامبر برگزار شود، لغو شده است. برگزارکنندگان اعلام کردهاند جشنواره پس از یک وقفه یکساله، در سهماهه چهارم سال ۲۰۲۷ با «چشماندازی نو» بازخواهد گشت.
بنیاد دریای سرخ در بیانیه خود، دلیل این تصمیم را بررسی مجموعهای از ملاحظات مرتبط با زمانبندی دوره آینده، از جمله نیازهای لجستیکی برگزاری رویدادی بینالمللی در این ابعاد، عنوان کرده است. به گفته برگزارکنندگان، هدف از این وقفه آن است که جشنواره در زمان و شرایط مناسب برگزار شود و کیفیتی را ارائه کند که مخاطبان و فعالان صنعت از جشنواره دریای سرخ انتظار دارند.
اگرچه در بیانیه رسمی، از تحولات امنیتی منطقه بهعنوان دلیل مستقیم لغو نام برده نشده، این تصمیم در مقطعی گرفته شده که عربستان با تنشهای فزاینده در منطقه روبهرو است. در ماههای اخیر، درگیری با حوثیها در یمن شدت گرفته و گزارشهایی از هدف قرار گرفتن شهرها و زیرساختهای نفتی عربستان منتشر شده است. پیشتر نیز جایزه بزرگ فرمول یک عربستان که قرار بود در آوریل برگزار شود، در پی پیامدهای جنگ منطقه لغو شده بود.
جشنواره دریای سرخ در سال ۲۰۱۹ تأسیس شد و نخستین دوره آن در ۲۰۲۰ برگزار شد؛ دورهای که پس از لغو ممنوعیت ۳۵ ساله نمایش عمومی فیلم در عربستان شکل گرفت. این رویداد طی سالهای گذشته به یکی از ستونهای برنامه فرهنگی و اقتصادی عربستان برای تبدیل شدن به قطب تولید فیلم و تلویزیون در منطقه بدل شده است؛ برنامهای که در چارچوب چشمانداز ۲۰۳۰، کاهش وابستگی اقتصاد این کشور به نفت را دنبال میکند.
دوره ۲۰۲۵ جشنواره نخستین دورهای بود که زیر نظر فیصل بالتویور، مدیرعامل بنیاد دریای سرخ، برگزار شد. بالتویور در مه ۲۰۲۵ به این سمت رسید و مسئولیت نظارت بر جشنواره، صندوق دریای سرخ و برنامه آموزشی «رد سی لبز» را بر عهده گرفت. آن دوره با حضور چهرههایی مانند داکوتا جانسون، اوما تورمن، آنا د آرماس، کویین لطیفه، وین دیزل و مایکل کین روی فرش قرمز برگزار شد و شان بیکر ریاست هیئت داوران را بر عهده داشت.
بازار فیلم جشنواره، با نام «Red Sea Souk»، نیز در سالهای اخیر به محل ملاقات مدیران و خریداران بینالمللی تبدیل شده بود. مدیرانی از نتفلیکس، آمازون، دیزنی و گروه رسانهای امبیسی در دوره گذشته به جده رفتند و در نشستها و برنامههای صنعتی آن شرکت کردند. به همین دلیل، وقفه یکساله جشنواره فقط حذف یک رویداد سینمایی از تقویم منطقه نیست، بلکه بر مسیر نمایش، فروش و تأمین سرمایه آثار عربی نیز اثر میگذارد.
با وجود لغو جشنواره، بنیاد دریای سرخ تأکید کرده که صندوق دریای سرخ و برنامه «رد سی لبز» به فعالیت خود ادامه میدهند. همچنین از نوامبر، برنامههایی دائمی در «میدان فرهنگ» جده راهاندازی خواهد شد تا این محل به مقصدی مستمر برای نمایش فیلم، رویدادهای فرهنگی و برنامههای تخصصی صنعت سینما تبدیل شود.
این وقفه فرصتی برای بازسازماندهی ساختار جشنواره نیز به شمار میرود. شیوانی پاندیا مالهوترا، مدیرکل پیشین جشنواره و مدیر سابق جشنواره فیلم دبی، در ژوئن از سمت خود جدا شد؛ مدیری که نقشی کلیدی در ساختن این رویداد از ابتدا داشت و جانشین او هنوز معرفی نشده است. منابع آگاه از تفاوت دیدگاه میان بالتویور و پاندیا مالهوترا درباره شیوه اداره و آینده جشنواره خبر دادهاند، اما جزئیات رسمی بیشتری در اینباره منتشر نشده است.
بالتویور اخیراً در نشست لومیر فرانسه تأکید کرده بود که بنیاد دریای سرخ «فقط یک جشنواره نیست» و در پی ساختن یک اکوسیستم سینمایی است. او به حضور ۱۱ فیلم منطقهای حمایتشده از سوی صندوق دریای سرخ در جشنواره ونیز و هشت فیلم عربی مورد حمایت این صندوق در تورنتو اشاره کرده بود؛ آماری که نشان میدهد فعالیت بنیاد، فراتر از رویداد سالانه جده گسترش یافته است.
با این حال، بزرگترین چالش کوتاهمدت، سرنوشت فیلمهای عربی است که برای نخستین نمایش منطقهای خود روی دریای سرخ حساب کرده بودند؛ بهویژه آثاری که دریافت حمایت صندوق دریای سرخ برایشان با برگزاری نمایش منطقهای در این جشنواره پیوند داشته است. جشنواره فیلم مراکش در ۲۰ تا ۲۸ نوامبر، جشنواره تازهفرمت دوحه در ۱۹ تا ۲۷ نوامبر، جشنواره الجونه مصر در ۱۵ تا ۲۳ اکتبر و جشنواره قاهره در ۱۱ تا ۲۰ نوامبر، میتوانند بخشی از این آثار را جذب کنند.
بازگشت جشنواره در ۲۰۲۷ نیز آسان نخواهد بود، زیرا همزمان با احیای جشنواره بینالمللی فیلم دبی روبهرو میشود که نخستین دوره بازگشتش را از ۸ دسامبر ۲۰۲۷ برگزار خواهد کرد. با این همه، وقفه دریای سرخ میتواند به جای عقبنشینی، فرصتی برای تعریف دقیقتر هویت آن باشد؛ رویدادی که میخواهد هم ویترین سینمای عرب باشد، هم بازار بینالمللی و هم بازوی یک پروژه بزرگتر برای ساخت زیرساخت سینمایی عربستان.
