خداحافظی خوزه لوئیس ربوردینوس با سنسباستین؛ میراثی فراتر از فرش قرمز
مدیر جشنواره فیلم سنسباستین در آخرین دوره مسئولیتش، از نقش صنعت سینما در رشد این رویداد، هزینه موضعگیری سیاسی و سپردن مدیریت به نخستین زن در تاریخ جشنواره میگوید.
آیا خوزه لوئیس ربوردینوس به آنچه طی ۱۷ سال در جشنواره بینالمللی فیلم سنسباستین انجام داده، افتخار میکند؟ پاسخ او، با برق شیطنتی در چشم، غیرمنتظره است: «نه.» بعد لبخند میزند و توضیح میدهد: «خوشحالم، چون فکر میکنم کار خوبی انجام دادیم. ما، نه من؛ چون یک تیم هستیم. آدمهای زیادی اینجا کار میکنند و کارهای خیلی خوبی انجام دادیم. من وظیفهام را انجام دادم و برایش حقوق میگیرم. چیز عجیبی نیست.»
این گفتوگو با هالیوود ریپورتر در میان برنامه فشرده آخرین دوره مدیریت او انجام شده؛ تنها چند ساعت پیش از آنکه پنهلوپه کروز روی فرش قرمز حاضر شود. ربوردینوس پس از پاسخ فروتنانهاش، با شوخی میگوید: «من در مصاحبهکردن خیلی بدم!» اما کارنامهای که پشت سر میگذارد، روشنتر از آن است که این شوخی پنهانش کند.
سنسباستین دیگر صرفاً آن جشنواره خوشنام و نسبتاً کمسروصدایی نیست که سینمادوستان کشفش را به یکدیگر توصیه میکردند. سرمایهگذاری هدفمند روی حضور ستارهها، نمایشهای نخست جهانی و برنامههای حرفهای صنعت سینما، جایگاه آن را تغییر داده است؛ بیآنکه توجه به سینمای باسک از دستور کار خارج شود. این رویداد ساحلی حتی در روزهای پایانی سپتامبر، پس از جشنوارههای پرقدرت ونیز و تورنتو، توانسته به ایستگاهی مهم در تقویم سینمایی بدل شود. شهرت جهانی غذاهای شهر هم البته امتیازی است که نمیتوان نادیده گرفت.
از سال ۲۰۲۷، مایالن بلوکی، معاون ۱۱ سال گذشته ربوردینوس، مدیریت جشنواره را بر عهده خواهد گرفت. او نخستین زنی است که در تاریخ ۷۴ ساله سنسباستین به این جایگاه میرسد. ربوردینوس درباره جانشینش با اطمینان حرف میزند: «بسیار باهوش و انسان بسیار خوبی است. جشنواره را خوب میشناسد و فکر میکنم سپردن مدیریت به یک زن، مسیر بسیار مناسبی برای آینده جشنواره است.»
تصمیم به رفتن، برای او بیش از آنکه نشانه دلزدگی باشد، انتخاب نوع دیگری از زندگی با سینماست: «سالهای زیادی مدیر جشنواره بودهام. خیلی دوستش دارم و کار فوقالعادهای است، اما میخواهم کارهای تازهای انجام بدهم. میخواهم بنویسم و وقت بیشتری برای خواندن داشته باشم. دوست دارم با سینمای آمریکای لاتین و اسپانیا کار کنم، اما در جشنوارههای کوچکتر و آرامتر.»
او خودش را «آدمی بسیار آرام» توصیف میکند و میگوید آخرین دوره مسئولیت، فشار مضاعفی برایش نداشته است. در حرفهایش بیشتر پذیرش یک تغییر دیده میشود تا اضطراب خداحافظی؛ گویی میداند سهم خود را ادا کرده و اکنون نوبت مرحلهای تازه است.
از نگاه ربوردینوس، یکی از مهمترین عوامل رشد سنسباستین، گسترش فعالیتهایی بوده که خارج از سالن نمایش و فرش قرمز اتفاق میافتند. مجمع تولید مشترک اروپا و آمریکای لاتین، راهاندازیشده در سال ۲۰۱۲، و کنفرانس سرمایهگذاران خلاق که از ۲۰۲۲ برگزار میشود، تهیهکنندگان مهم بینالمللی را به این شهر کشاندهاند.
او تأکید میکند: «فعالیتهای صنعتی جشنواره را تغییر دادند. حالا فیلمهای بسیار بزرگی در بخش مسابقه داریم که حضورشان ده سال پیش غیرممکن بود.»
در بخش رقابتی امسال، «Ghost Song» ساخته فاتح آکین، فیلمساز برنده جایزه کن، «Tender Loving Care» از مایک لی و «The Debut» ساخته جسی آیزنبرگ با بازی جولیان مور و پل جیاماتی، برای صدف طلایی رقابت میکنند. ربوردینوس معتقد است بدون تمرکز جشنواره بر نیازهای حرفهای صنعت سینما، جذب چنین آثاری ممکن نبود.
رابطه سنسباستین با هالیوود نیز گستردهتر شده است. در دوره هفتادوچهارم، نمایش نخست «Heart of the Beast» با بازی برد پیت و حضور چهرههایی چون دیهگو لونا و جردن فرستمن توجهها را جلب میکند. همزمان، کریستین واشون، پابلو لارائین و ادل رومانسکی برای کنفرانس سرمایهگذاران خلاق به مرکز تاباکالرا میآیند.
واشون، از بنیانگذاران کیلر فیلمز، برای دومین سال پیاپی در این کنفرانس شرکت میکند. او پیشتر به هالیوود ریپورتر گفته بود: «همه به کن، ونیز و برلین فکر میکنند، اما جشنوارههای کوچکتری مثل سنسباستین هستند که مردم به سمتشان میروند. در این جشنوارهها واقعاً فرصت دارید با فیلمسازان، هنرمندان محلی و سرمایهگذاران وقت بگذرانید.»
ترکیب اعتبار هنری و جذابیت عمومی در انتخاب دریافتکنندگان جایزه افتخاری دونوستیا نیز دیده میشود. ورنر هرتسوگ، فیلمساز پرکار آلمانی، جمعهشب این جایزه را دریافت کرد و هنگام ورودش، حاضران در سالن ایستاده تشویقش کردند. نائومی واتس نیز دریافتکننده دیگر این افتخار در برنامه شنبهشب است.
ربوردینوس توضیح میدهد که کمیته انتخاب معمولاً به دنبال یک نام محبوب سینمادوستان و یک ستاره است. برای امسال دریافتکننده سومی هم از ماه مه تأیید شده بود، اما تغییر برنامه کاری مانع حضور آن فرد شد. او نام این چهره را اعلام نکرده است.
هفتادوچهارمین جشنواره فیلم سنسباستین از ۱۸ تا ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶ برگزار میشود؛ آخرین دورهای که ربوردینوس سکان آن را در دست دارد. میراث او فقط فهرست مهمانان مشهور یا فیلمهای بزرگ نیست، بلکه تثبیت هویتی است که میان ریشههای محلی، ارتباطات جهانی و موضعگیری صریح تعادل برقرار کرده است. بلوکی اکنون جشنوارهای استوار تحویل میگیرد؛ با این فرصت که فصل بعدی آن را نه در سایه مدیر پیشین، بلکه با نگاه خودش بنویسد.
